TMK Madde 723 Başkasının malzemesiyle yapılan yapı: Tazminat

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 723, malzemenin sökülüp alınmadığı hâllerde tazminat yükümlülüğünü, iyiniyet kıstasına göre tazminat miktarını üç fıkra üzerinden düzenler ve iki tarafın iyiniyet durumuna göre asimetrik tazminat rejimini ortaya koyar.

Resmi Metin

Tazminat

Madde 723- (1) Malzeme sökülüp alınmazsa arazi maliki, malzeme sahibine uygun bir tazminat ödemekle yükümlüdür.

(2) Yapıyı yaptıran arazi maliki iyiniyetli değilse hâkim, malzeme sahibinin uğradığı zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebilir.

(3) Yapıyı yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hâkimin hükmedeceği miktar bu malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, malzemenin sökülüp alınmadığı hâllerde tazminat yükümlülüğünü, iyiniyet kıstasına göre tazminat miktarını üç fıkra üzerinden düzenler ve iki tarafın iyiniyet durumuna göre asimetrik tazminat rejimini ortaya koyar. Birinci fıkra malzeme sökülüp alınmazsa arazi malikinin malzeme sahibine uygun bir tazminat ödemekle yükümlü olduğunu hükme bağlar; tazminat malzemenin değerini karşılayacak ölçüde belirlenir. İkinci fıkra yapıyı yaptıran arazi malikinin iyiniyetli olmaması hâlinde hâkimin malzeme sahibinin uğradığı zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebileceğini öngörür; kötüniyet ağırlaştırılmış tazminat sonucu doğurur. Üçüncü fıkra yapıyı yaptıran malzeme sahibinin iyiniyetli olmaması hâlinde hâkimin hükmedeceği miktarın bu malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebileceğini düzenler; bu durumda malzeme sahibi en az değeri ile sınırlı tazminat alır. Avukatlık pratiğinde tazminat talebi yapan vekili her iki tarafın iyiniyet durumunu ayrı ayrı belgelemeli ve tazminat tutarını karşı tarafın hukukî konumuna göre hesaplatmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 649 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 672 inci maddesine uygun olarak birinci fıkra iki fıkra haline getirilmek suretiyle üç fıkra halinde kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/289 K. 2023/1135 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

TMK m.723 uyarınca başkasının arazisindeki yapı için malzeme sahibine ödenecek tazminat, malzeme sahibi iyiniyetli ise uygun tazminat, kötüniyetli ise malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az (asgari levazım) değer üzerinden belirlenir; taşınmazın rayiç değeri esas alınamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Başkasının arazisindeki gecekondu (yapı) yönünden malzeme sahibine TMK m.723 uyarınca ödenecek tazminatın rayiç değer üzerinden mi yoksa malzeme sahibinin iyiniyeti gözetilerek mi belirleneceği. Değerlendirme: m.723'e göre tazminat, malzeme malikinin iyiniyetli olup olmamasına göre değişir; iyiniyetli ise uygun tazminat, kötüniyetli ise malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az (asgari levazım) değer ödenir. Davacı yapım tarihinde iyiniyetli sayılamayacağından asgari levazım bedeline hükmedilmeli, rayiç değere değil. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMASINA.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2007/610 K. 2007/620 Kısmi
Mülkiyet Usul m.723/3

Arazi maliki yapının sökülüp kaldırılmasını istemediğinde, kötüniyetli malzeme sahibi lehine de tazminata hükmedilir; ancak bu miktar malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Başkasının arazisine yapı yapan kötüniyetli malzeme sahibi lehine TMK m.723/3 uyarınca "en az malzeme değeri" adı altında tazminata hükmedilip hükmedilemeyeceğidir. Değerlendirme: Arazi maliki yapının yıkılmasını istemediğinde, malzeme sahibinin iyi veya kötüniyeti hükmedilecek tazminatın belirlenmesinde rol oynar; malzeme sahibi kötüniyetli ise hükmedilecek bedel, malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçemez. Sonuç: Kötüniyetli malzeme maliki lehine en az malzeme bedeli adı altında tazminata hükmedilmesi yönündeki direnme yerinde görülmüş, ancak miktar ve faiz başlangıcı yönünden temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2021/1454 K. 2021/4889 Onama
Mülkiyet

Başkasının arazisine iyiniyetle yapı yapan malzeme sahibine TMK m.723 uyarınca ödenecek uygun tazminat, yapının inşa tarihindeki rayiç değeri esas alınarak denetime elverişli bilirkişi raporuyla belirlenir ve bu tarihten itibaren yasal faiz işletilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Başkasının arazisine iyiniyetle dükkan yapan malzeme sahibine, TMK m.723 uyarınca arazi malikince ödenecek uygun tazminatın nasıl belirleneceği. Değerlendirme: Malzeme sökülüp alınmadığından arazi maliki tazminatla yükümlüdür; davacı malzeme sahibinin de iyiniyetli olduğu gözetilerek yapının inşa/sözleşme tarihindeki rayiç değeri, denetime elverişli bilirkişi raporuyla saptanmalı ve aynı tarihten yasal faiz işletilmelidir. Sonuç: Bozmaya uyularak kurulan hükmün ONANMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2016/6745 K. 2016/11300 Bozma
Mülkiyet Usul

İyiniyetli malzeme sahibine TMK m.723 uyarınca ödenecek uygun tazminat, yapının talep nedeniyle sözleşme tarihindeki rayiç değeri esas alınarak uzman bilirkişilerce düzenlenen denetime elverişli rapora göre belirlenir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Başkasının arazisine harici satışla giren ve kendi malzemesiyle yapı yapan iyiniyetli malzeme sahibine TMK m.723 uyarınca ödenecek uygun tazminatın belirlenme yöntemi. Değerlendirme: Mülkiyet hakkı bulunmayan iyiniyetli malzeme sahibine, yapının talep nedeniyle sözleşme tarihindeki rayiç değeri esas alınarak, uzman bilirkişilerce hazırlanan denetime elverişli rapor üzerinden tazminat belirlenmeli ve bu tarihten itibaren yasal faiz uygulanmalıdır. Sonuç: Denetime elverişli olmayan rapora dayanılarak hüküm kurulması nedeniyle asıl dava yönünden hükmün BOZULMASINA karar verilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/711 K. 2020/1417 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.723 uyarınca tazminatın taşınmaz malikinin sebepsiz zenginleşmesini gerektirdiğini esas alarak; davacının yaptığı kaçak yapının belediyece yıkılıp ortadan kaldırılmasıyla Hazinede zenginleşme doğmadığını belirtip tazminat istemini reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, Hazineye ait taşınmaza zımni rıza ve iyiniyetle yapı yaptığını ileri sürerek temliken tescil, olmazsa tazminat istemiş; tescil talebinden feragat edip tazminat yönünden davayı sürdürmüştür. Adana BAM, davacının yapıyı yaparken iyiniyetli olmadığını ve yapının kaçak olması nedeniyle belediyece yıkılıp ortadan kaldırıldığını saptamıştır. Yapı yıkıldığından Hazinenin malvarlığında sebepsiz zenginleşme doğmayacağı, dolayısıyla levazım bedeli oranında dahi tazminat verilemeyeceği gerekçesiyle istinaf başvurusu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddedilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/1183 K. 2020/880 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, hissedar olmayan davacı yönünden, başkasının arazisine yapılan imalat ve dikimde malzeme/levazım bedelini düzenleyen TMK m.722-723 çerçevesinde hukuki durumun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, miras kalan taşınmaz üzerine yapılan binanın bedelinin sebepsiz zenginleşme nedeniyle diğer mirasçılardan tahsiline ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı ispat edilemediği gerekçesiyle reddetmiştir. Adana BAM, davacı vasi yönünden TMK m.462 uyarınca dava izninin bulunmadığını, hissedar olmayan davacının durumunun ise TMK m.722-723 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini saptayarak dosyayı bu yönlerden ele almıştır.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/590 K. 2020/1277 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, taşkın ağaç dikimine dayalı kal davasında, ağaçların sökülmesinin fahiş zarar doğurup doğurmayacağı ve davacının da kötüniyetli olup olmadığı araştırılmadan TMK 723'e göre tazminat değerlendirmesi yapılamayacağını belirterek kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Asıl davada arazi maliki, komşu parsel maliki davalının ağaç dikerek elatmasının önlenmesi, ağaçların kal'i ve ecrimisil istemiş; davalı birleşen davada iyiniyetle diktiği ağaçların değeri zeminden fazla olduğundan taşkın alanın bedeli karşılığı temliken tescilini, olmazsa ağaç bedelini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi asıl davayı kabul edip elatmanın önlenmesi ve kal'e karar vermiş, davalının iyiniyetini ispatlayamadığı gerekçesiyle temliken tescil ve tazminat taleplerini reddetmiştir. Adana BAM, ağaçların yıkımının fahiş zarar doğurup doğurmayacağının ve davacının da kötüniyetli olup olmadığının araştırılmadığını saptayarak istinaf başvurusunu kabul etmiş ve kararı kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/998 K. 2020/811 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, önalım davasında iyiniyetli olmadığı belirlenen davacının başkasının arazisine yaptığı kazanımlar için TMK m.723 uyarınca yalnızca asgari levazım bedelini isteyebileceğini, bu nedenle hesaplamanın bu ölçüye göre yapılması gerektiğini belirtti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, önalım davasıyla el değiştiren taşınmaza yapılan bağ tesisi ve sulama sistemi masraflarının sebepsiz zenginleşme nedeniyle tahsiline ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle yüksek bir bedele hükmetmiştir. Adana BAM, önalım davasında iyiniyetli olmadığı belirlenen davacının TMK m.723 uyarınca yalnızca asgari levazım bedelini isteyebileceğini, hesaplamanın bu ölçüye göre yapılması gerektiğini değerlendirmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2018/733 K. 2019/32 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, kendi fidanını başkasının arazisine kötüniyetli olarak diken fidan sahibinin, TMK m.723/3 uyarınca ancak malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyecek bir tazminat isteyebileceğini, kesinleşmiş dosyadaki tespitler ışığında değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, sınır ihlali nedeniyle komşu taşınmaza taşan ve orada kalacak olan meyve ağaçlarının bedelinin tahsiline ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle 2.844 TL yönünden kabul etmiştir. Adana BAM, kesinleşmiş dosyadaki tespitlere göre davacının fidan dikerken iyiniyetli olmadığını, bu nedenle TMK m.723/3 uyarınca tazminatın malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebileceğini değerlendirmiştir.

Diğer kararlar (2)
Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2018/1286 K. 2018/1315 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.723 uyarınca aşırı zarar nedeniyle ağaç sökülemediğinde malzeme maliki iyiniyetli değilse tazminatın levazımın en az kıymetini geçemeyeceğini esas alarak; iyiniyetli olmayan davacı yararına hesaplanan 15.504 TL asgari levazım değerine hükmedilmesini hukuka uygun buldu.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, davalıya ait komşu parselin bir kısmına el atarak diktikleri greyfurt ağaçları nedeniyle taşkın yapı/ağaç hükümlerine dayanarak tapu iptali-tescil, aksi halde tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi tescil talebini reddedip, taşınmaz değerinin ağaçların değerinden yüksek ve davacının iyiniyetli olmadığı gerekçesiyle yalnız ağaçların asgari levazım değeri olan 15.504 TL'lik tazminata kısmen hükmetmiştir. Adana BAM, ilk derece kararını usul ve esas yönünden hukuka uygun bulmuş, taraf vekillerinin istinaf başvurularını HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2018/886 K. 2018/953 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.723, başkasının arazisindeki malzemenin akıbetini ve tazminatı düzenleyen, m.722/724 ile haksız inşaata uygulanan özel hükümdür. Adana BAM, karşı davacı malzeme sahibinin paylı mülkiyette iyiniyetli sayılamayacağı ve ağaç değerinin zemini açıkça aşmadığı sonucuna varmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Asıl davada davacı, paylı mülkiyetteki tarlada davalı K3'in hissesi dışına el atıp narenciye diktiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesini; karşı davada K3 ise iyiniyetli olduğunu öne sürerek TMK m.724 uyarınca tazminat karşılığı temliken tescil istemiştir. İlk derece mahkemesi taraflar arasında fiili taksim bulunduğu ve temliken tescil şartları oluşmadığı gerekçesiyle asıl ve karşı davayı ayrı ayrı reddetmiştir. Adana BAM, paylı mülkiyette davalının hissesi oranında kullanıp kullanmadığını bilebilecek durumda olduğunu ve ağaç değerinin zemin değerinden açıkça fazla olmadığını belirterek kararı yerinde bulmuş, tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 723, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından tazminat hükümlerindendir.

kamulaştırma ve önalım davalarında profesyonel destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!