TMK Madde 999 Kaydedilmeyecek taşınmazlar

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 999, özel mülkiyete tabi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazların bunlara ilişkin tescili gerekli bir ayni hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmamasını ve tapuya kayıtlı bir taşınmazın kayda tabi olmayan bir taşınmaza dönüşmesi halinde tapu sicilinden çıkarılmasını iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Kaydedilmeyecek taşınmazlar

Madde 999- (1) Özel mülkiyete tâbi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar, bunlara ilişkin tescili gerekli bir aynî hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmaz.

(2) Tapuya kayıtlı bir taşınmaz, kayda tâbi olmayan bir taşınmaza dönüşürse, tapu sicilinden çıkarılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, özel mülkiyete tabi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazların bunlara ilişkin tescili gerekli bir ayni hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmamasını ve tapuya kayıtlı bir taşınmazın kayda tabi olmayan bir taşınmaza dönüşmesi halinde tapu sicilinden çıkarılmasını iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra kamuya tahsisli taşınmazları tescil rejiminden ilkesel olarak ayrı tutar; bu taşınmazlar üzerinde tescili gerekli ayni hak kurulması hali istisna teşkil eder. İkinci fıkra rejim değişikliği halinde sicilden çıkarma kuralını öngörür; tapuya kayıtlı bir taşınmaz kamuya tahsis edilirse veya başka bir nedenle kayda tabi olmayan rejime girerse sicilden çıkarılır. Avukatlık pratiğinde tapu kayıt veya terkin işleminde müdahil olan vekili müvekkilin taşınmazının özel mülkiyet rejimine mi yoksa kamuya tahsis kapsamına mı girdiğini saptamalı ve buna göre uygun usulü tercih etmelidir.

Gerekçe

Eski Kanunun 912 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/2393 K. 2015/2361 Onama
Mülkiyet Usul

Özel mülkiyete tabi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar, tescili gerekli bir ayni hak kurulmadıkça tapu kütüğüne kaydolunmaz; tapuda kayıtlı taşınmaz kayda tabi olmayan (yol gibi kamu malı) niteliğe dönüşürse tescil değil tapu sicilinden terkin gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Dava dilekçesinde tescil istenmesine rağmen, yol olarak kamulaştırılan taşınmaz kısmı hakkında idare adına tescile mi yoksa tapudan terkine mi karar verileceği uyuşmazlığı. Değerlendirme: Özel mülkiyete tabi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar TMK m.999 uyarınca kütüğe kaydolunmaz; tapuda kayıtlı taşınmaz kayda tabi olmayan niteliğe dönüşürse sicilden çıkarılır; yol kamu malı olduğundan tescil değil terkin gerekir. Sonuç: Direnme kararına yönelik temyiz itirazlarının reddi ile terkin yönündeki direnme kararının ONANMASINA (oyçokluğu).

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2021/6669 K. 2023/788 Onama
Mülkiyet m.999/2

Tapuya kayıtlı bir taşınmazın, yöntemince belirlenen kıyı kenar çizgisi içinde kalan kısmı kamunun yararlanmasına ayrılan ve özel mülkiyete konu olamayan yere dönüştüğünden, TMK m.999/2 uyarınca bu kısma ilişkin tapu kaydı sicilden çıkarılır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapuya kayıtlı taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kalan kısmının, kamunun yararlanmasına ayrılan ve özel mülkiyete konu olamayan yere dönüşmesi nedeniyle TMK m.999/2 uyarınca tapudan iptali ve terkini. Değerlendirme: Kıyı kenar çizgisi yöntemince belirlenip zemine uygulanmış, bilirkişi keşfiyle taşınmazın 494,35 m²'lik kısmının kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı saptanmış ve bu kısmın kayda tâbi olmayan taşınmaza dönüştüğü kabul edilmiştir. Sonuç: Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları reddedilerek, kısmen kabule ilişkin kararın onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2007/808 K. 2007/827 Onama
Mülkiyet

Kamulaştırmasız el atma yoluyla yol, kaldırım veya refüj gibi kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmaz bölümündeki payın, tazminata hükmedilirken TMK m.999 uyarınca tapu kütüğünden terkinine karar verilmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kamulaştırmasız el atma ile yol, kaldırım ve refüj alanına dönüştürülerek kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmaz payının TMK m.999 uyarınca tapu kütüğünden terkini. Değerlendirme: Mahkeme, 1218 metrekarelik bölüme idarece el atıldığı keşfen sabit olduğundan, kamulaştırmasız el koyma karşılığına hükmederken davacılar payının bu bölümden yol olarak tapudan terkinini usul ve yasaya uygun bulmuştur. Sonuç: Direnme kararı onandı; davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının ONANMASINA karar verildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2004/750 K. 2005/19 Direnme Bozuldu
Mülkiyet

Kamulaştırmasız el atılan ve bedeline hükmedilen yol niteliğindeki bölüm, TMK m.999 anlamında tapuya kaydedilmeyecek taşınmazlardan olduğundan idare adına tescil edilemez; davacı üzerindeki tapu iptal edilerek taşınmazın tapudan yol olarak terkini gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kamulaştırmasız el atılan ve bedeline hükmedilen yol niteliğindeki bölümün, kamu malı olması nedeniyle TMK m.999 uyarınca idare adına tescil edilip edilemeyeceği. Değerlendirme: Yol niteliğindeki taşınmaz kaydedilmeyecek taşınmazlardan olduğundan, davacı üzerindeki tapunun iptali ile tapudan yol olarak terkini gerekir; idare adına tescil isabetsizdir. Sonuç: Direnme kararı, objektif değer artış oranına ilişkin (1) numaralı bentten BOZULDU; terkine ilişkin (2) numaralı bent yönünden dosya yeni hükmün incelenmesi için 5. Hukuk Dairesi'ne gönderildi.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2019/521 K. 2020/1224 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kamulaştırmasız el atmada taşınmazın tapu kaydının iptali ile TMK 999 uyarınca yol olarak terkinine karar verilmiştir. Adana BAM, el atma tarihi tespit edilmeden ve bilirkişi raporu yetersizken verilen hükmü eksik araştırma nedeniyle kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kamulaştırmasız el atmaya dayalı tazminat davasında ilk derece, bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne ve taşınmazın TMK 999 uyarınca yol olarak terkinine karar vermiştir. Adana BAM; taşınmaza el atma tarihinin tespit edilmediğini, daha önce DOP kesintisi yapılmış taşınmazdan tekrar DOP düşülmesinin ve harçtan muaf kurumdan harç alınmasının hatalı olduğunu, hükme esas bilirkişi raporunun yetersiz bulunduğunu belirtmiştir. Tarafların istinaf taleplerinin kabulüyle HMK 353/1-a-6 uyarınca kararı kaldırıp dosyayı yeniden yargılama için mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2019/111 K. 2020/812 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kamulaştırmasız el atılarak yola dönüştürülen taşınmazın yol kısmındaki tapu kaydı TMK 999 uyarınca terkin edilip tazminata hükmedilmişti. Adana BAM, hükme esas bilirkişi raporundaki emsal ve değer hesabını yetersiz bulup yeni keşif gerektiğini belirterek kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, taşınmazlarına davalı idarece yol geçirilmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek tazminat istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabulle el atılan kısmın tapu kaydını TMK 999 uyarınca terkin ederek tazminata hükmetmiştir. Adana BAM, hükme esas bilirkişi raporundaki emsal seçimi ve değer düşüklüğü hesabını yetersiz ve hatalı bularak, denetime elverişli rapor için yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi gerektiğini; delillerin yeterince toplanmadığını belirterek taraf vekillerinin istinaf taleplerini kabulle kararı kaldırmış ve dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2019/2425 K. 2020/367 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kamulaştırılan taşınmazın TMK 999 uyarınca yol olarak terkini ve idare adına tescili istenmiş; ancak Adana BAM bedele esas bilirkişi raporundaki emsali elverişsiz bularak ilk derece kararını kaldırmış, dosyayı yeniden yargılamaya iade etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Karayolları Genel Müdürlüğünün açtığı kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasında İlk Derece Mahkemesi taşınmazın bedelini bilirkişi raporuna göre 53.795,75 TL olarak tespit edip TMK 999 uyarınca yol olarak terkin ve idare adına tescile karar vermiş, davacı kurum istinaf etmiştir. Adana BAM, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki emsalin farklı mahallede, 30 km uzaklıkta ve ticari amaçlı satış olması nedeniyle elverişsiz olduğunu, emsal kıyaslamasının denetime açık biçimde yapılmadığını belirlemiştir. Davanın esasına etkili delillerin usulünce toplanmadığı sonucuna vararak HMK 353/1-a-6 gereğince istinaf talebini kabul etmiş, ilk derece kararını kaldırarak dosyayı yeniden yargılama için mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/1696 K. 2019/1080 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İlk derece, kamulaştırmasız el atılıp yol olan kısmın tapu kaydını TMK m.999 uyarınca terkin etmiştir. Adana BAM bu terkin sonucunu değil, bedel tespitine esas bilirkişi raporunu yetersiz bularak kararı kaldırıp dosyayı yeniden yargılamaya göndermiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, taşınmazının bir kısmına belediyece kamulaştırmasız el atıldığı gerekçesiyle tazminat ve ecrimisil istemiş; İlk Derece Mahkemesi davayı kabul edip el atılan kısmın tapu kaydının ifrazen iptali ile TMK 999 uyarınca yol olarak terkinine hükmetmiştir. Adana BAM, hükme esas bilirkişi raporunda emsalin uygun olmadığını ve bedel tespitinin hatalı olduğunu, dosyadaki araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığını belirterek davalının istinaf talebini kabul etmiş, kararı kaldırıp dosyayı yeniden yargılama için mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/1536 K. 2019/792 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İlk derece mahkemesi, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz kısımlarının tapusunu iptal edip TMK 999 uyarınca idare adına yol olarak terkinine hükmetmişti; ancak BAM, bu tescil/terkin hükmüne esas bedel tespiti ve araştırmayı yetersiz bularak kararı kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacının köy taşınmazlarından yol geçirilmek suretiyle kamulaştırmasız el atma nedeniyle açtığı tazminat ve tescil davasında ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul edip bedel tespiti ile el atılan kısımların idare adına tesciline (TMK 999) karar vermiştir. Adana BAM, el atmanın 1978 tarihli olması nedeniyle tek maktu vekalet ücreti gerektiğini, taşınmazın el atma tarihindeki niteliğinin (sulu/kuru) araştırılmadığını ve ecrimisil hesabının denetime elverişli olmadığını saptamıştır. Alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli görülmediğinden davalının istinafı kabul edilip karar kaldırılmış ve dosya mahalline gönderilmiştir.

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/977 K. 2019/775 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kamulaştırma bedel tespiti ve tescilde Adana BAM, taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmediğini ve tapu iptali sonrası TMK 999 gereği yol olarak terkine karar verilmediğini eksik bulmuş; ilk derece kararını kaldırıp dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Karayolları Genel Müdürlüğü'nün açtığı kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasında ilk derece mahkemesi taşınmazı arazi vasfında kabul ederek 440.166,60 TL bedele hükmetmiştir. Adana BAM, dosyadaki belgeler ve emsal kararlar ışığında taşınmazın imar planı kapsamında ve belediye hizmetlerinden yararlanır konumda olup 'arsa' vasfında bulunduğunu, bu nedenle değer tespiti ve emsal araştırmasının eksik yapıldığını saptamıştır. Ayrıca tescil edilen taşınmazın TMK 999 gereği yol olarak terkinine karar verilmemesi ve faiz başlangıç tarihindeki bir günlük hata gibi noksanlar belirlenmiştir. Bu eksikliklerin yeniden yargılamayı gerektirmesi nedeniyle istinaf talepleri kabul edilerek ilk derece kararı kaldırılmış ve dosya mahkemesine iade edilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/828 K. 2018/1269 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 999, kamulaştırılan kısmın davacı idare lehine yol olarak tapudan terkininin dayanağıdır. Adana BAM, terkin yönünden de talep edilen tescil yapılmadan yalnızca terkine hükmedilmesini hatalı bulmuş; ayrıca taşınmazın niteliği ve bedel yanlış belirlendiğinden kararı bütünüyle kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Karayolları Genel Müdürlüğü'nün açtığı kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasında ilk derece mahkemesi taşınmazı arazi vasfında kabul ederek bedeli belirlemiş ve TMK 999 uyarınca davacı idare lehine yol olarak terkine karar vermiştir. Adana BAM, belediye yazıları, imar planı ve fotoğraflar ışığında taşınmazın arsa vasfında olduğunu, dolayısıyla arazi yöntemiyle yapılan değerlendirmenin hatalı olduğunu; ayrıca tescil talebi karşılanmadan sadece terkine hükmedilmesinin ve eksik araştırmanın usule aykırı olduğunu tespit etmiştir. Daire, davanın esasıyla ilgili gerekli delillerin hiçbirinin toplanmadığı gerekçesiyle HMK 353/1-a-6 uyarınca kararı kaldırarak dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/832 K. 2018/1266 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İlk derece mahkemesi, kamulaştırılan payların tapu kaydını iptal edip TMK 999 uyarınca davacı idare lehine yol olarak terkine karar vermiştir. Adana BAM, davacının önce tescil sonra terkin talebine rağmen yalnız terkine hükmedilmesini eksik bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Karayolları idaresince açılan kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasında ilk derece mahkemesi taşınmazları tarım arazisi vasfında kabul ederek bedel belirlemiş ve TMK 999 uyarınca yol olarak terkine karar vermiştir. Adana BAM, taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanan, 1/5000 nazım imar planında kalan arsa vasfında olduğunu, dolayısıyla emsal karşılaştırmasıyla değer biçilmesi gerektiğini, ayrıca terkinden önce tescil talebi hakkında karar verilmediğini ve raporların hükme elverişsiz olduğunu tespit etmiştir. Eksik inceleme nedeniyle HMK 353/1-a-6 uyarınca kararı kaldırıp dosyayı mahalline göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/829 K. 2018/1268 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kamulaştırma bedel tespiti-tescil davasında ilk derece, tapu kaydının iptali ile TMK m.999 uyarınca taşınmazın idare lehine yol olarak terkinine hükmetmiştir. Madde, kamulaştırılan kısmın tapudan terkininin dayanağıdır; BAM önce tescil sonra terkin talebine karşın yalnız terkini hatalı görmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açılan kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasında ilk derece mahkemesi, taşınmazı arazi vasfında kabul ederek bedeli 265.410,25 TL tespit etmiş, tapu kaydının iptali ile TMK m.999 uyarınca yol olarak terkinine karar vermiştir. Adana BAM, belediye yazısı ve uydu fotoğraflarına göre taşınmazın arsa vasfında olduğunu, dolayısıyla emsal karşılaştırma yöntemiyle değerlendirme yapılması gerektiğini, alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını ve davacının tescil talebine karşın yalnızca terkine karar verilmesinin doğru olmadığını belirlemiştir. Tarafların istinaf talepleri kabul edilerek karar HMK m.353/1-a-6 uyarınca kaldırılmış, dosya mahalline gönderilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/648 K. 2018/725 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İlk derece, el atılan kısmın tapu kaydını iptal edip TMK 999 uyarınca yol olarak terkine hükmetmiş; BAM, terkin/tescil hükmünün dava konusu olmayan yanlış parsel üzerinden kurulmasını ve raporun denetlenemezliğini saptayarak kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasında ilk derece mahkemesi taşınmaza arsa vasfıyla değer biçip bedele hükmetmiş, davalı Hatay Büyükşehir Belediyesi istinafa başvurmuştur. Adana BAM, hükmün dava konusu olmayan farklı parsel (197 ada 2) üzerinden kurulduğunu, emsalin uygun olmadığını, değer azalışı ve emsale ilişkin belgelerin dosyada bulunmadığını ve raporun denetlenemediğini, HMK m.353/1-a-6 anlamında delillerin eksik toplandığını tespit etmiştir. İstinaf talebi kabul edilerek karar kaldırılmış ve dosya mahkemesine iade edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 999, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında kaydedilmeyecek taşınmazlar alanında uygulanır.

kamulaştırma ve önalım davalarında profesyonel destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!