TMK Madde 691 - Paylı mülkiyette önemli yönetim işleri

Hukuki mesele: Paylı mülkiyete konu işhanının davalı paydaşça dava dışı şirkete kiraya verilmesi karşısında, davacı paydaşın ecrimisil mi yoksa kira bedeli mi isteyebileceği. Değerlendirme: Özel Daire ve HGK çoğunluğu, TMK m.691/1 ve 06.05.1955 tarih 12/18 sayılı İBK uyarınca taşınmazın pay ve paydaş çoğunluğu kararıyla kiraya verilebileceğini; sözleşmeye taraf olmayan paydaşların açık ya da üstü kapalı icazetiyle akdin geçerlilik kazanacağını; somut olayda iki paydaşın ihtarname ile icazet vermesiyle çoğunluğun sağlandığını belirlemiştir. Sonuç: Davacının ecrimisil değil payına düşen kira bedelini isteyebileceği gerekçesiyle direnme kararı bozulmuştur.

Hukuki mesele: Paylı mülkiyete tabi taşınmazın kiraya verilmesinin geçerliliği ve kiracılık savunmasının elatmanın önlenmesi davasına karşı koruma sağlayıp sağlamadığı. Değerlendirme: Yerel mahkeme davalının kiracı olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay ise TMK m.691 (eski 624) uyarınca müşterek mülkün kiraya verilmesinin önemli idari tasarruflardan olduğunu, pay ve paydaş çoğunluğuna dayanmayan kira sözleşmesinin geçerli sayılamayacağını, somut olayda bu çoğunluğun gerçekleşmediğini saptamıştır. Sonuç: Davanın reddi yerine kabulü gerekirken aksi yönde hüküm kurulması nedeniyle karar BOZULMUŞTUR.

Hukuki mesele: Paylı (müşterek) mülke ilişkin kira sözleşmesinin geçerliliği ve elatmanın önlenmesi istemi tartışılmıştır. Değerlendirme: Mahkeme, TMK m.691 son fıkrası uyarınca müşterek mülkün kiraya verilmesinin önemli yönetim (idari tasarruf) işlerinden olduğunu, dolayısıyla pay ve paydaş çoğunluğuna dayanmayan kira sözleşmesine geçerlilik tanınamayacağını uygulamış; davalının kiracılığını ispatlayamadığı gibi pay ve paydaş çoğunluğunun da gerçekleşmediğini saptamıştır. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken reddine karar verilmesi hatalı bulunarak hüküm bozulmuştur.

Hukuki mesele: Paydaşı olmayan davalının taşınmazı paydaş olan kardeşi adına ekip biçerek kullanması nedeniyle diğer paydaşların ecrimisil isteyip isteyemeyeceği ve TMK m.691'e uygun geçerli bir kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Mahkeme, kayda üstünlük tanıyarak ve TMK m.691'e (pay/paydaş çoğunluğu) uygun yapılmış geçerli bir kira sözleşmesi bulunmadığını gözeterek davacı paydaşlar yönünden ecrimisile hükmetmiştir. Sonuç: Davalının temyiz itirazları reddedilerek usul ve yasaya uygun hükmün onanmasına karar verilmiştir.

Paylı mülkiyette kiraya verme TMK m.691/1 uyarınca pay ve paydaş çoğunluğu kararını gerektirir; ancak paydaşlardan biri taşınmazın tamamını kiraya vermişse, sözleşme diğer paydaşlarca iptal ettirilmedikçe geçerli olup tarafları bağlar. Kiracılığın tespiti davası, elatmanın önlenmesi davasına bekletici mesele yapılmalıdır.