TMK Madde 406 Erginin kısıtlanma sebepleri

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 406, ergin bir kişinin kısıtlanmasını gerektiren ikinci sebep grubunu altı tetikleyici kategori altında düzenler: savurganlık, alkol bağımlılığı, uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, malvarlığını kötü yönetme ve bunların yarattığı somut zarar tehlikesi.

Resmi Metin

Madde 406- Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, ergin bir kişinin kısıtlanmasını gerektiren ikinci sebep grubunu altı tetikleyici kategori altında düzenler: savurganlık, alkol bağımlılığı, uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, malvarlığını kötü yönetme ve bunların yarattığı somut zarar tehlikesi. Tehlike alternatifleri üç başlıkta toplanır: kişinin kendisini veya ailesini darlık ya da yoksulluğa düşürme riski, devamlı bakım ve himaye gereksinimi, başkalarının güvenliğine yönelik tehdit. Sebep ile sonuç arasındaki nedensellik bağı zorunlu unsur niteliğinde olup salt davranış kalıbı kısıtlama için yeterli sayılmaz. Hüküm önceki düzenlemenin 356 ncı maddesinin karşılığı olup esaslı bir hüküm farklılığı taşımaz; alt komisyon aşamasında "tehlikesine yol açan" ifadesinden sonraki "veya" bağlacı "ve" olarak düzeltilmiş, böylece tehlike koşulu bakım veya güvenlik tehdidi koşullarıyla birlikte aranır hâle gelmiştir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 356 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Madde savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetme sebebiyle ergin bir kişinin kısıtlanması için bu kişinin bu yüzden kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açması veya bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olması ya da başkasının güvenliğini tehdit etmesi gerektiği açıklığa kavuşturulacak şekilde düzenlenmiştir. Bir hüküm değişikliği yoktur.

ALT KOMİSYON RAPORU

– Tasarının 406 ncı maddesindeki “tehlikesine yol açan” ibaresinden sonra gelen “veya” kelimesi “ve” şeklinde düzeltilmiştir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 406 ncı maddesindeki “tehlikesine yol açan” ibaresinden sonra gelen “veya” kelimesi “ve” şeklinde düzeltilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2024/944 K. 2025/1872 Onama
Mülkiyet Usul

Savurganlık sebebiyle TMK m.406 uyarınca verilen kısıtlama kararı, ancak kesinleşmesinden sonra hüküm ifade eder; bu nedenle kısıtlama kararının kesinleşmesinden önce kısıtlının yaptığı tasarruf işlemleri ehliyetsizlik gerekçesiyle geçersiz sayılamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Savurganlık sebebiyle TMK m.406 uyarınca kısıtlanan kişinin, kısıtlama kararının kesinleşmesinden önce yaptığı taşınmaz devrinin ehliyetsizlik, hile ve muvazaaya dayalı tapu iptali ve tescil istemiyle iptal edilip edilemeyeceğidir. Değerlendirme: Savurganlık nedeniyle kısıtlama kararı ancak kesinleşmesinden sonra sonuç doğurur; devir kısıtlamadan önce yapıldığından geçerlidir, hile tanıkla ispatlanamamış, davacı kendi muvazaasına dayanamaz. Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararının ONANMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2008/5300 K. 2008/5387 Bozma

Sürekli kumar oynama alışkanlığıyla kendisini ve ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan kişi, TMK m.406 koşullarının oluşması nedeniyle kısıtlanır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sürekli kumar oynayarak kendisini ve ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan kişinin TMK m.406 uyarınca kısıtlanmasının gerekip gerekmediği. Değerlendirme: Soruşturma ve delillerle davalının kumar alışkanlığı ve bunun ailesi üzerindeki tehlikesi sabit görülmüş, m.406 koşullarının oluştuğu, isteğin kabulüyle kısıtlanmaya karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2011/5720 K. 2011/7741 Bozma

TMK m.406 gereğince savurganlık nedeniyle vesayet altına alınmış olmak, kişinin hiffeti dolayısıyla aşırı yararlanmaya (gabine) müsait olduğunu gösteren bir olgu olarak gabin değerlendirmesinde dikkate alınır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Yaşlı, zeka düzeyi düşük ve savurganlık nedeniyle kısıtlanmış davacının tek taşınmazını düşük bedelle devretmesinde gabin (aşırı yararlanma) bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Hile ve ehliyetsizlik kanıtlanamadıysa da edimler arasındaki aşırı oransızlık keşfen saptanmış, davacının hiffeti ve savurganlık nedeniyle vesayet altına alınmış olması gabinin sübjektif unsurunu doğrulamıştır. Sonuç: Gabinin tüm unsurları gerçekleştiğinden tapu iptal-tescil davasının reddi isabetsiz bulunarak hüküm bozulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/2397 K. 2014/707 Onama
Velayet Usul

Yaşlılık, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle bakım ve gözetime muhtaç kişiye TMK m.405 ve 406 uyarınca kısıtlanarak vasi atanması istenebilir; vesayet işlerinde yetkili mahkeme ise kısıtlının yerleşim yeri mahkemesidir.

Detaylı özeti gör

Davacılar, kardeşlerinin yaşlılık ve akli melekelerindeki zayıflık nedeniyle TMK m.405 ve 406 uyarınca kısıtlanarak vasi atanmasını istemiştir. Uyuşmazlık, kısıtlı adayının yerleşim yerinin mernis adresi mi yoksa fiilen 35 yıldır oturduğu adres mi olduğu noktasında toplanmıştır. Yerel mahkeme zabıta araştırmasıyla mernis adresinin aksinin ispatlandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararında direnmiştir. Sonuç: HGK, direnme kararını oyçokluğuyla onamıştır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/7573 K. 2013/9818 Bozma
Usul Mülkiyet

TMK m.406 kapsamındaki kısıtlama ancak usulüne uygun açılmış bir vesayet/kısıtlama davasında karara bağlanabilir; bu hususun, konusuyla ilgisiz bir elatmanın önlenmesi davasının kısa kararına eklenmesi taleple bağlılık ilkesine aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Elatmanın önlenmesi, yıkım, ecrimisil ve tazminat davasında yerel mahkeme kısmen kabule karar vermiş; ancak kısa kararda taleple ilgisi olmayan, ayrı bir kişinin TMK 406 gereğince kısıtlanmasına ve kendisine vasi atanmasına da yer verilmiş, gerekçeli kararda bu husus bulunmadığından kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki doğmuştur. Daire, 10.04.1992 tarihli İBK uyarınca çelişkiyi bozma nedeni saymıştır. Sonuç: Yerel mahkeme kararı bozulmuş, diğer temyiz itirazları incelenmemiştir.

Diğer kararlar (2)
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/1195 K. 2013/2044 Bozma
Mülkiyet Usul

TMK m.406 uyarınca kısıtlanarak kendisine vasi atanan kişinin, vasisi ile menfaatlerinin çatıştığı davalarda, vesayet makamına ihbarla kayyım tayin ettirilmesi ve kayyımın davada yer alması sağlandıktan sonra işin esasına girilmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Bakım görevinin yerine getirilmemesi nedenine dayalı tapu iptali-tescil davasında yerel mahkeme, davacının kısıtlı olduğu ve aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Davacıya TMK m.406 uyarınca vasi olarak davalı oğlu atanmış, ancak davada davacı ile vasinin hukuki yararları çatışmaktadır. Yargıtay, TMK m.426/2 gereği durumun vesayet makamına ihbar edilip kayyım tayin ettirilmesi ve kayyımın davada yer alması sağlandıktan sonra esasa girilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/6246 K. 2006/14206 Onama
Velayet Usul

Kısıtlamaya ilişkin temyiz incelemesinde TMK m.406'da öngörülen kısıtlama koşullarının somut olayda oluşmamış olması halinde kısıtlama isteğinin/temyizinin reddi gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kısıtlanmaya (vasi/yasal danışman atanmasına) ilişkin temyizde TMK m.406 koşullarının oluşup oluşmadığı ve yasal danışmanın şahsına yönelik itirazın hangi makamca inceleneceği. Değerlendirme: Daire, kısıtlamaya ilişkin temyizde TMK m.406 koşullarının oluşmadığını, hükmün usul ve kanuna uygun olduğunu; yasal danışmana itirazın denetim makamınca (Asliye Hukuk) görev yönünden inceleneceğini belirtmiştir. Sonuç: Hükmün 1. bentte gösterilen nedenlerle onanmasına, 2. bentte gösterilen nedenlerle dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2022/2305 K. 2022/2403 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.406 kapsamında kısıtlama davasında, tasarrufların kişiyi veya ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesi doğurup doğurmadığının yeterince araştırılmadığını saptayarak ilk derece kararını eksik inceleme nedeniyle kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, %85 engelli ve akli melekeleri zayıf olduğunu ileri sürdüğü kısıtlı adayı K3'ün kısıtlanarak vasi atanmasını istemiş, ilk derece mahkemesi alınan sağlık raporlarına dayanarak davayı reddetmiştir. Adana BAM, aynı taraf ve konuya ilişkin Adana 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde ikinci bir vesayet davası bulunduğunu, raporlar arasında çelişki olduğunu ve m.406 yönünden savurganlık iddiasının yeterince araştırılmadığını saptamıştır. Eksik inceleme nedeniyle ret kararını kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2022/1434 K. 2022/1470 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK m.406 uyarınca kötü yönetim nedeniyle kısıtlama istenen davada Adana BAM, kötü yönetimin kişiyi veya ailesini darlık/yoksulluğa düşürme tehlikesi doğurup doğurmadığının icra dosyaları ve mali müşavir raporuyla araştırılmadığını saptayarak kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: %96 engelli kısıtlı adayının taşınmazlarını yarar-zarar dengesi gözetmeden sattığı ve gelirlerini savurganca harcadığı iddiasıyla TMK m.405-406 kapsamında kısıtlanması istenmiş, ilk derece mahkemesi sağlık kurulu raporu ve bilirkişi raporuna dayanarak davayı reddetmiştir. Adana BAM, kısıtlı adayının kötü yönetimi ve savurganlığının, kendisini veya ailesini darlık/yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açıp açmadığının denetime elverişli biçimde belirlenmediğini; taşınmaz satış akit tabloları, GMD bilirkişi değerlemesi, icra dosyaları ve mali müşavir ek raporu ile araştırma yapılmadan yetersiz rapora göre karar verildiğini saptamıştır. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunu kabul edip ilk derece kararını HMK m.353/1-a-6 uyarınca kaldırarak dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2021/1318 K. 2021/1448 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.406 uyarınca savurganlık nedeniyle kısıtlama istenen davada Adana BAM, yaşlı adayın bakıcısına ve kurumlara güven ve eğitim desteği amacıyla kendi kazancından yaptığı bağışların savurganlık niteliğinde olmadığını değerlendirerek red kararını yerinde bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yaşı ilerlemiş kısıtlı adayının bakıcısına ve çeşitli kurumlara yüklü bağışlar yaptığı, malvarlığını kötü yöneterek kendisini ve ailesini yoksulluğa düşürdüğü iddiasıyla TMK m.406 uyarınca savurganlık nedeniyle kısıtlama istenmiş, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Adana BAM, alınan sağlık kurulu raporunda kısıtlamayı gerektirir psikopatoloji saptanmadığını; kısıtlı adayının bakıcısına duyduğu güven/minnet ve eğitime destek amacıyla kendi kazancından yaptığı bağışların, dosyaya yansıyan malvarlığı itibariyle savurganlık veya kendini zora düşürecek nitelikte olmadığını değerlendirmiştir. Bu nedenle ilk derece kararında usul ve yasaya aykırılık bulmayarak davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2021/474 K. 2021/846 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK m.406 (savurganlık/kötü yönetim) kısıtlama sebeplerindendir. Adana BAM, kötü yönetim iddiası yönünden icra dosyaları ve mali müşavir raporuyla darlık/yoksulluk tehlikesinin araştırılmadığını saptayarak eksik inceleme nedeniyle kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kısıtlı adayının malvarlığını yönetemeyip darlık ve yoksulluk tehlikesine düştüğü iddiasıyla açılan kısıtlama ve vasi atanması davasında ilk derece mahkemesi talebi reddetmiş, vasi adayı vekili istinafa başvurmuştur. Adana BAM, kısıtlı adayının yatalak olması nedeniyle hastaneye sevk edilemediğini, vesayet hükümlerinin kamu düzenine ilişkin olup re'sen araştırma gerektirdiğini; akıl sağlığı yönünden resmi sağlık kurulu raporu alınması ile malvarlığını kötü yönetme/savurganlık yönünden mali müşavir bilirkişi incelemesi yapılması gerekirken eksik araştırma ile karar verildiğini saptamıştır. Bu nedenle istinaf başvurusunu kabul edip ilk derece kararını esası incelenmeden HMK m.353/1-a-6 uyarınca kaldırarak dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2020/140 K. 2021/317 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.406 kapsamında kısıtlamada, tasarrufların kişiyi veya ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesi yarattığının denetime imkan verecek şekilde tespit edilmesi gerektiğini, vesayet hükmünün kamu düzenine ilişkin olduğunu vurguladı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, annesi K6'nın taşınmazlarını kötü yönetmesi ve savurganlığı nedeniyle TMK 406 uyarınca kısıtlanmasını istemiş; ilk derece mahkemesi gerekçe ortaya koymadan davanın kabulüyle K6'yı kısıtlayıp vasi atamıştır. Adana BAM, kararın gerekçesiz olduğunu, taşınmaz devirlerinin niteliği ve değeri ile kötü yönetim/savurganlık koşullarının denetime elverişli biçimde araştırılmadığını, ayrıca TMK 429 kapsamında yasal danışman atanmasının yeterli olup olmayacağının incelenmediğini belirterek eksik inceleme nedeniyle kararı kaldırmış ve dosyayı iade etmiştir.

Diğer kararlar (4)
Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/1011 K. 2021/57 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, TMK m.406 kapsamında malvarlığını kötü yönetme iddiasının, noter ve tapu müdürlüğü cevaplarıyla doğrulanmadığını gözeterek kısıtlamayı gerektiren savurganlık/kötü yönetim koşullarının oluşmadığını değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, ileri yaştaki kişi hakkında malvarlığını kötü yönetme/savurganlık iddiasıyla açılan kısıtlama (vesayet) istemine ilişkindir. Davacılar kısıtlanmasını istemiş, alınan sağlık kurulu raporlarında ise vasi tayini gerekmediği belirtilmiştir. Adana BAM, TMK m.406 kapsamında kötü yönetim iddiasının noter ve tapu müdürlüğü cevaplarıyla doğrulanmadığını gözeterek kısıtlama koşullarını değerlendirmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/2566 K. 2020/1168 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, davacının ancak istinaf aşamasında TMK m.406'ya (savurganlık, malını kötü yönetme nedeniyle darlığa düşme tehlikesine bağlı kısıtlama) dayandığını; dava dilekçesinde bu yönde talep ve delil bulunmadığını saptayarak istinafı reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, annesinin hastalıkları nedeniyle malvarlığının elinden alınabileceğini ileri sürerek kısıtlı adayına vasi atanmasını istemiş; İlk Derece Mahkemesi alınan sağlık raporuyla adayın akli melekelerinin yerinde olduğunu ve vasi tayinine gerek bulunmadığını saptayarak davayı reddetmiştir. Adana BAM, davacının istinafta TMK 406'ya dayanmasına rağmen dava dilekçesinde bu yönde talep ve delil bulunmadığını saptayarak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/651 K. 2020/982 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.406, malvarlığını kötü yönetip kendisini veya ailesini yoksulluğa düşürme tehlikesi yaratan kişinin kısıtlanmasını öngörür. Adana BAM, 80 yaşındaki kısıtlı adayının raporunda vasi gerekmediğinin belirtildiğini ve bu tehlikenin kanıtlanmadığını saptayarak kısıtlamanın reddini onamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: 80 yaşındaki kısıtlı adayının demans, şeker ve tansiyon hastalığı bulunduğu, malvarlığını oğlunun etkisiyle kötü yönettiği iddiasıyla kısıtlanması ve vasi/kayyım atanması talep edilmiş; ilk derece mahkemesi talepleri reddetmiş, davacılar istinafa başvurmuştur. Adana BAM, alınan 24/07/2018 tarihli sağlık kurulu raporunda vasi tayinine gerek olmadığının belirtildiğini, kısıtlı adayının TMK m.405 kapsamında akıl hastalığı bulunmadığını ve TMK m.406 kapsamında malvarlığını kötü yönettiğinin kanıtlanamadığını tespit etmiştir. Mahkeme istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/1110 K. 2020/7 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, kısıtlama davasında kısıtlı adayının çok sayıda taşınmazı bulunduğunu, satışların boşanmadaki tasarrufun iptali iddiasıyla ilişkili olduğunu gözeterek TMK 406 anlamında kendisini veya ailesini yoksulluğa düşürme tehlikesi bulunmadığını saptayıp davacının istinafını reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kızı tarafından açılan vesayet (kısıtlama) davasında kısıtlı adayının akıl hastalığı/zayıflığı bulunduğu ve mallarını kötü yöneterek aileyi yoksulluğa düşürdüğü ileri sürülmüştür. Devlet Hastanesi heyet raporunda vasi tayini uygun görülmemiş, kısıtlı adayı emekli veznedar olduğunu, akıl sağlığının yerinde olduğunu ve satışları rayiç/gerçek bedelle yaptığını beyan etmiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş; Adana BAM, TMK 405 kapsamında vesayeti gerektirir bir hal ile TMK 406 kapsamında yoksulluğa düşme tehlikesi bulunmadığını belirleyerek davacının istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!