TMK Madde 403 - Vasi ve kayyım

Uyuşmazlık, miras ortaklığı temsilcisinin hesaplarına ilişkin vesayet makamınca verilen karara karşı mirasçının asliye hukuk mahkemesi nezdinde temyiz yoluna başvurması noktasında toplanmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, miras ortaklığı temsilcisini (TMK m.640) özel kayyım niteliğinde kabul etmiş ve TMK m.403 uyarınca vasi hakkındaki hükümlerin, aksine bir hüküm bulunmadıkça kayyım (mümessil) hakkında da uygulanacağını esas almıştır. Bu çerçeve üzerine Daire; vesayet makamının temsilcinin belli sürelerde vereceği rapor ve hesapları incelediğini (TMK m.464), bu kararlara karşı tebliğ gününden itibaren 10 gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceğini (TMK m.461) ve denetim makamının vereceği kararların kesin olduğunu belirtmiştir. Bu denetim rejimi uyarınca Daire, mirasçının asliye hukuk mahkemesi kararına yönelik temyiz isteminin reddine oybirliğiyle karar vermiştir.

Uyuşmazlık, boşanma davasının davalısı olan kadının yargılama sürerken TMK m.407 uyarınca (bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet nedeniyle) kısıtlanması üzerine, kısıtlamadan önce vekâlet verdiği vekilin temyiz başvurusunda bulunma yetkisinin devam edip etmediğine ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK m.403 gereğince kısıtlanan kişinin hukukî işlemlerde temsil yetkisinin vasiye geçtiğini; TBK m.513 uyarınca da kısıtlının ehliyetini kaybetmesiyle önceki vekilin temsil yetkisinin kendiliğinden sona erdiğini belirlemiştir. Dosyada vasi tarafından eski vekile verilmiş yeni bir vekâletname bulunmadığından, yetkisi sona eren vekilin sunduğu temyiz dilekçesi dikkate alınamamıştır. Bu nedenle usulüne uygun yapılmış bir temyiz kanun yolu başvurusu bulunmadığı sonucuna varılarak, Dairece yapılacak bir iş olmadığından dosyanın yerel mahkemesine İADESİNE oybirliğiyle karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, bir kayyımlık ilişkisinde hem kayyımlığın kaldırılmasına hem de kayyımın görevine son verilmesine ilişkin sulh hukuk mahkemesi hükmünün temyizine dayanmaktadır. Yargıtay, kayyımlığın kaldırılmasına ilişkin temyiz yönünden, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş ve hüküm usul ve kanuna uygun bulunmuş olduğundan temyiz isteklerini reddederek hükmü onamıştır. Kayyımın görevine son verilmesine ilişkin kısımda ise; vasi hakkındaki hükümlerin aksi belirtilmedikçe kayyım hakkında da uygulanacağı kuralından (TMK m.403/son) hareketle, görevden almanın vesayet makamına ait olduğu (TMK m.397/2, 483 vd.), bu makamın kararına karşı tebliğden itibaren 10 gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceği (TMK m.488) gözetilmiştir. Bu çerçevede Yargıtay, görevine son verme talebine ilişkin dilekçenin görev yönünden değerlendirilip reddi ve gereği yapılmak üzere dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine (iadesine) karar vermiştir. Karar, m.403/son hükmü aracılığıyla vasiye dair görevden alma ve itiraz usulünün kayyımlıkta da kıyasen uygulanması esasını somutlaştırması bakımından TMK m.403 ile doğrudan ilişkilidir.