TMK Madde 168 Boşanma ve ayrılık davası: Yetki

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 168, boşanma veya ayrılık davalarında uygulanacak yetkili mahkemeyi belirler.

Resmi Metin

Yetki

Madde 168- Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, boşanma veya ayrılık davalarında uygulanacak yetkili mahkemeyi belirler. Hüküm, usul hukukunu doğrudan ilgilendirmekle birlikte kişi hâllerine ilişkin önemli bir özel konu sayıldığı gerekçesiyle medenî kanun içinde özel yetki kuralı olarak yer almıştır.

Maddenin gerekçesinde, yürürlükten önceki düzenlemenin davacının kusursuzluğu karinesinden hareketle davacıya kendi yerleşim yerinde dava açma kolaylığı tanıdığı belirtilmektedir. Boşanmada kusur ilkesinin terk edilmesi nedeniyle bu yaklaşımdan vazgeçilmiş; yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin son altı ayda birlikte oturdukları yer mahkemesi biçiminde özel yetki kuralı yeniden belirlenmiştir.

Gerekçe

Madde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununu ilgilendiren bir konuyu düzenlemesine rağmen, kişi halleriyle ilgili önemli bir özel konu olması nedeniyle burada özel yetki kuralı koymanın yararları bulunmaktadır. Bu sebeple maddede özel yetki kuralına ilişkin hüküm korunmuştur. Ancak yürürlükteki madde, davacının boşanmada kusursuz, davalının kusurlu olduğu karinesinden hareketle davacıya kolaylık getirip, kendi yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde dava açmasını kabul etmiştir. Oysa boşanmada kusur ilkesi terk edildiğinden yetki konusunda “eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinin özel yetkisine yer verilmek suretiyle değişikliğe gidilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2007/331 K. 2007/332 Direnme Bozuldu
Usul

TMK m.168 uyarınca boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi olduğundan, dava kadının sürekli kalma niyetiyle yerleştiği yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Müşterek konutu terk edip baba evine dönen kadının, baba evinin bulunduğu yer mahkemesinde TMK m.168 uyarınca boşanma davası açıp açamayacağı. Değerlendirme: HGK, davacı kadının 15.8.2002'de koca evini terk edip sürekli kalma niyetiyle baba evine yerleştiğini, sığınabileceği tek yerin baba evi olduğunu, dolayısıyla buranın yerleşim yeri sayılacağını kabul etmiştir. Sonuç: Mahkemenin yetkiye yönelik direnme hükmü yerinde bulunmuş, işin esasına ilişkin temyiz itirazları için dosya Yargıtay 2. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/24498 K. 2018/5253 Bozma
Usul

TMK m.168 uyarınca boşanma veya ayrılık davaları eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir ve bu yerler arasındaki seçim hakkı davacıya aittir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma davasında yetkili mahkemenin, davalının yetki itirazı üzerine TMK m.168'e göre nasıl belirleneceği ve seçimlik yetki hakkının kime ait olduğudur. Değerlendirme: Boşanma davaları eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesinde açılabilir; seçim hakkı davacıya aittir. Davacının yerleşim yeri İzmir olup davayı kendi oturduğu yerde açtığından dava doğru yerde açılmıştır. Sonuç: Yetkisizlik kararı veren hüküm BOZULMUŞTUR.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/14675 K. 2017/881 Bozma
Usul

TMK m.168 gereği boşanma veya ayrılık davaları eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir ve bu yerlerden birini seçme hakkı davayı açana aittir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma davasında TMK m.168 uyarınca yetkili mahkemenin belirlenmesi ve davalının yetki itirazı. Değerlendirme: Boşanma/ayrılık davaları eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir; bu yerlerden birini seçim hakkı davacıya aittir. Davacı kendi oturduğu yer mahkemesini seçtiğinden dava doğru yerde açılmıştır; yetkisizlik kararı hatalıdır. Sonuç: Hükmün bozulmasına oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/2488 K. 2018/1854 Bozma
Usul

TMK m.168 uyarınca boşanma ve ayrılık davalarında yetki kesin olmayıp davacıya seçimlik haktır; davacı kendi yerleşim yeri ya da eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde dava açabilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma davasında yetkili mahkemenin, davacının yerleşim yeri Malatya mı yoksa eşlerin son birlikte oturduğu Elazığ mı olduğu (TMK m.168). Değerlendirme: TMK m.168 davacıya seçimlik yetki tanır, kesin yetki değildir; davacının dava öncesi mernis kaydını Malatya'ya alması ve ailesiyle orada yaşadığının tanıkla desteklenmesi karşısında yerleşim yerinin Malatya olduğu, davalının aksini ispatlayamadığı kabul edilmiştir. Sonuç: Yerel mahkemenin yetkisizliğe ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/412 K. 2017/5475 Bozma
Usul

Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir; sığınma evinde kalan eşin yerleşim yeri de bu yer kabul edilerek o yer mahkemesi yetkilidir.

Detaylı özeti gör

Kadın sığınma evinde kalan davacı kadın, boşanma davasını bu evin bulunduğu yer aile mahkemesinde açmış; davalının yetki itirazı kabul edilerek yetkisizlik kararı verilmiştir. Yargıtay, TMK m.168 uyarınca boşanma davalarında eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, davacı kadının dava tarihindeki yerleşim yerinin sığınma evinin bulunduğu yer olduğunu belirtmiştir. Sonuç: Mahkemenin esasa girmesi gerekirken yetkisizlik kararı vermesi usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/374 K. 2020/1918 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.168 uyarınca boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkemenin eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesi olduğunu belirterek davalının yetki itirazını bu ölçüt çerçevesinde değerlendirmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İlk derece mahkemesi, kocanın ailesinin evliliğe müdahalesine sessiz kalmasını duygusal şiddet sayarak boşanmaya, ziynet iadesine ve nafakaya hükmetmişti. Adana BAM, davacı tanıklarının anne-babası olup beyanlarının görgüye dayanmadığını, kusurun ispatlanamadığını belirleyerek boşanma yönünden kararı kaldırıp davanın reddine karar vermiştir. Yetki itirazı ve ziynet alacağına yönelik istinaf başvurularını ise esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/930 K. 2019/1727 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.168 uyarınca boşanma davalarında eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesi arasında seçim hakkının davacı kadına ait olduğunu, yerleşim yerinin Adana olduğunu saptayarak yetkisizlik kararını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle açılan boşanma davasında yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, davalının yetki itirazını kabul ederek yetkisizliğine ve yetkili mahkemenin Yahyalı Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi olduğuna karar vermiştir. Adana BAM, nüfus ve sosyal-ekonomik araştırma verilerine göre kadının yerleşim yerinin Adana olduğunu saptayıp seçim hakkının kadına ait olduğunu belirterek istinaf başvurusunu kabul etmiş ve yetkisizlik kararını kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/698 K. 2019/265 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.168 uyarınca boşanma davalarında yetkili mahkemenin eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi olduğunu belirterek davalının yetki itirazını bu çerçevede değerlendirmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı boşanma ile velayet, nafaka ve tazminat istemlerine ilişkindir; davalı taraf ayrıca yetki itirazında bulunmuştur. İlk derece mahkemesi dava ve birleşen davanın kabulüyle tarafların boşanmalarına, çocuğun velayetinin anneye verilmesine, kadın lehine nafaka ile maddi ve manevi tazminata hükmetmiştir. Davalı-davacı taraf eksik inceleme, delillerin değerlendirilmemesi ve yetki itirazının reddedilmesi gerekçeleriyle kararı istinafa taşımıştır.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/2467 K. 2019/31

TMK 168 (boşanma davasında yetkili mahkeme) davalının cevap dilekçesindeki yetki itirazının dayanağı olarak geçer; davalı, müşterek yerleşim yerinin İstanbul olduğunu ileri sürmüştür. Adana BAM, kendi kararını bu maddeye değil, BAM'lar arası yargı çevresi/görev kuralına dayandırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Mersin 4. Aile Mahkemesinin boşanma, velayet, nafaka ve tazminata ilişkin kararına karşı taraflar istinafa başvurmuştur. Adana BAM, dosyanın daha önce (Mersin Antalya BAM yargı çevresindeyken) ilk istinaf incelemesinin Antalya BAM 2. Hukuk Dairesince yapılmış olması nedeniyle, yargı çevresinin değişmesine ilişkin ek madde 1 gereğince sonraki istinaf incelemelerinde de Antalya BAM'ın yetkili ve görevli olduğunu belirledi. Bu nedenle HMK 352/1-a uyarınca dosyayı, Antalya BAM'a gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine geri çevirdi.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/405 K. 2018/1147 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.168 uyarınca davacı kadının dava tarihindeki yerleşim yerinin Hatay/Antakya olduğunu kayıtlarla saptayarak Hatay Aile Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin yetkisizlik kararını kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı boşanma davasında yetkili mahkemenin tespitine ilişkindir. Hatay 2. Aile Mahkemesi, davalının yetki itirazını kabul ederek yetkisizliğine ve dosyanın Ankara Aile Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Adana BAM, davacının dava tarihinde yerleşim yerinin Hatay/Antakya olduğunu nüfus, adres ve ekonomik durum kayıtlarıyla saptayarak ilk derece mahkemesinin yetkisizlik kararını kaldırmış ve işin esasına girilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 168, evlilik birliğinin sona ermesine ilişkin yetki bakımından sık başvurulan hükümlerdendir.

Adana’da boşanma davalarında avukat desteği

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!