TBK Madde 66 - Adam çalıştıranın sorumluluğu

Resmi Metin

Adam çalıştıranın sorumluluğu

Madde 66- (1) Adam çalıştıran, çalışanın, kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.

(2) Adam çalıştıran, çalışanını seçerken, işiyle ilgili talimat verirken, gözetim ve denetimde bulunurken, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse, sorumlu olmaz.

(3) Bir işletmede adam çalıştıran, işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat etmedikçe, o işletmenin faaliyetleri dolayısıyla sebep olunan zararı gidermekle yükümlüdür.

(4) Adam çalıştıran, ödediği tazminat için, zarar veren çalışana, ancak onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu hakkına sahiptir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Müvekkil sıfatınız davacıysa en sık yapılan hata, çalışanın kişisel kusurunu ispata çalışmaktır. Oysa TBK m.66 bir özen sorumluluğudur: istihdam ilişkisini, zararın işin görülmesi sırasında doğduğunu ve zararı kanıtlamanız yeterlidir. Ne adam çalıştıranın kendi kusurunu ne de çalışanın kusurunu ortaya koymak zorunda değilsiniz. İspat yükü davalıdadır; kurtuluş kanıtını (seçme, talimat, gözetim ve denetimde özen; işletmede ayrıca çalışma düzeninin elverişliliği) o getirecektir. Dilekçenizde unsurları bu sırayla kurun, kusur tartışmasına girmeyin.

Davalı vekiliyseniz kurtuluş kanıtını imkansız sanıp savsaklamayın; somut prosedür, eğitim ve denetim belgesiyle güçlü bir savunma çıkar. Sık bir tuzak, bu maddeyi yapı malikinin sorumluluğuyla (TBK m.69) karıştırmaktır; orada kurtuluş kanıtı yoktur. Tazminatı ödeyen müvekkil için rücu davasında ise sınır nettir: çalışana ancak bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edilir, tamamı için değil.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 63. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 55. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının dört fıkradan oluşan 65. maddesinde, adam çalıştıranın sorumluluğu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 55. maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. İstihdam edenlerin mesuliyeti” ibaresi, Tasarıda “II. Özen sorumluluğu / 1. Adam çalıştıranın sorumluluğu” şekline dönüştürülmüştür.

818 sayılı Borçlar Kanununun 55. maddesinde kullanılan “istihdam eden” şeklindeki ibare yerine, Tasarıda “adam çalıştıran”; “maiyetinde istihdam ettiği kimseler ve amele” şeklindeki ibare yerine de, “çalışan” terimi kullanılmıştır.

Kusursuz sorumluluk türlerinden biri olan olağan sebep sorumluluğuna ilişkin 818 sayılı Borçlar Kanununun 55. maddesi iki fıkra, Tasarının 65. maddesi ise, dört fıkra halinde düzenlenmiştir.

Gözetimleri altındaki kişiler üzerinde, objektif özen gösterme borcuna aykırılıktan doğan sorumluluğa ilişkin Tasarının 65. maddesinin ikinci fıkrasında da, 818 sayılı Borçlar Kanununda olduğu gibi, sorumluluktan kurtuluş kanıtına yer verilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 55. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde, ayrı bir kurtuluş kanıtı olarak düzenlenmiş görünen “yahut bu dikkat ve itinada bulunmuş olsa bile zararın vukuuna mani olamayacağını ispat ederse mesul olmaz.” şeklindeki hüküm, nedensellik bağının kesilmesi ile ilgili olduğu göz önünde tutularak, madde metnine alınmamıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen üçüncü fıkrasında ise, sahibi olduğu işletmede adam çalıştıranın, işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat edemezse, o işletmenin faaliyetleri dolayısıyla sebep olunan zararı gidermekle yükümlü olduğu öngörülmüştür. Böylece, işletmesinde zararın doğmasını önlemeye elverişli bir çalışma düzeni kurduğunu ispat edemeyen adam çalıştıranların, Tasarının 65. maddesinin ikinci fıkrasından yararlanamayacakları kabul edilmiş olmaktadır. Bu yeni düzenleme, uygulama ve öğretide savunulan görüşü yansıtmış olmaktadır.

Maddenin son fıkrasında, çalıştıranın zararı vermiş olan çalışana rücu hakkı düzenlenmektedir. Ancak, rücu hakkının kapsamı zararı vermiş olan çalışanın bizzat sorumlu tutulacağı miktarla sınırlandırılmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.66 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2019/5919 K. 2020/3580 29.06.2020 Bozma

Adam çalıştıranın sorumluluğuna dayanan tazminat davasında, davalı adam çalıştıran yönünden illiyet bağının kesildiği kabul edilemeyeceğinden, mahkemece işin esasına girilerek inceleme ve değerlendirme yapılması gerekir.

Detaylı özeti gör

Davacılar, yakınlarının 15/09/2013 tarihinde bir karayolunda meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybettiğini, yol yapımının kontrolünden sorumlu kamu tüzelkişisi olan davalının uyarı levhası koymaması ve gerekli bakım-onarımı yapmaması nedeniyle sorumlu olduğunu ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istemiştir. Davalı, işi ihaleyle dava dışı adi ortaklığa devrettiğini ve çalıştırdıklarının kusursuz bulunduğunu savunmuş; ilk derece mahkemesi, yüklenici ile kontrol memurunun kusursuzluğunu saptayan önceki kesinleşmiş kararı kesin delil sayarak adam çalıştıranın sorumluluğuna gidilemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de davalı lehine karar vermiştir. Yargıtay ise ceza davasında yüklenici şirket yetkilisinin trafik güvenliğini sağlayacak işaretlemeyi yapmaması nedeniyle tali kusurlu bulunmasının hukuk hâkimini bağlayan maddi olgu olduğunu, bu nedenle davalı yönünden illiyet bağının kesilmediğini belirterek kararı davacılar yararına bozmuştur.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.66 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2026/794 K. 2026/1308 21.04.2026 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adam çalıştıranın sorumluluğu kusur sorumluluğu değil olağan sebep sorumluluğu sayılmış; usulsüz tebligatı yapan çalışanların kusurlu eylemi ile idarenin ödemek zorunda kaldığı zarar arasında uygun illiyet bağı bulunduğundan, çalıştıran kuruma rücu edilebileceği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Su ve kanalizasyon idaresi, dava dışı borçlulara karşı yürüttüğü icra takiplerinde çıkarılan tebligatların usulsüz olması nedeniyle ödemek zorunda kaldığı yargılama gideri ve vekalet ücretlerini, tebligat işlemlerini yapan kurumdan rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, davacının istinaf ettiği miktar kesinlik sınırının altında kaldığından bu başvuruyu usulden reddetmiş; davalı yönünden ise adam çalıştıranın sorumluluğunun olağan sebep sorumluluğu olduğunu, çalışanların kusurlu eylemiyle usulsüz tebligata sebebiyet verildiğini ve rücu isteminde zamanaşımının dolmadığını belirterek başvuruyu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2022/700 K. 2023/2393 14.12.2023 Düzelterek Esastan Red

Atık tesisi içinde meydana gelen çarpmada iş makinesi sürücüsünün haksız fiil faili, iş makinesinin zilyetliğini elinde bulunduran şirketin ise adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu olduğu kabul edilerek, kasko sigortacısının rücu alacağı kusur oranıyla sınırlandırılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kasko sigortacısı, sigortalı araca atık depolama tesisi içinde çarpan iş makinesinin sürücüsü ile iş makinesinin zilyedi şirketten, ödediği hasar bedelinin rücuen tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, olayın Karayolları Trafik Kanunu anlamında trafik kazası sayılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, kaza yerinin bu kanun kapsamında olmadığı tespitini yerinde bulmakla birlikte, halefiyete dayalı rücu için zararın trafik kazasından doğmasının zorunlu olmadığını belirtmiş; sürücüyü haksız fiil faili, zilyet şirketi adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu kabul ederek kusur oranına göre belirlenen tazminata hükmetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/2864 K. 2023/1948 26.10.2023 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kazaya karışan tırın sürücüsünün hizmet cetveline göre davalı şirketin çalışanı olduğu belirlenmiş; adam çalıştıran sıfatındaki şirketin aksine delil bulunmadığından çalışanının kusurundan sorumlu olduğu kabul edilerek bu yöndeki istinaf itirazları reddedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ölümlü trafik kazasında hayatını kaybeden desteğin yakınları; sürücü, araç maliki, adam çalıştıran şirket ve sigortacı aleyhine maddi ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, destekten yoksun kalma tazminatından %20 müterafik kusur indirimi yapmış ve manevi tazminatı düşük takdir etmiştir. Daire; kusur oranlarına, husumete ve hesap raporuna yönelik itirazları yerinde görmemiş, adam çalıştıranın sorumluluğunu kabul etmiş; ancak dosyada müterafik kusur verisi bulunmadığından indirimi hukuka aykırı bulmuş ve manevi tazminatı yetersiz görerek kararı kaldırıp yeniden hüküm kurmuştur.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/2874 K. 2023/1447 12.09.2023 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kasko sigortacısının rücu alacağına dayalı itirazın iptali davasında, işyerinde akü değişimi yapılan aracın el freni çekilmediği için geri kaçarak park halindeki araca çarptığı sabit görülmüş; hasar bedelinden çalışan ile onu çalıştıran şirketin sorumluluğuna ilişkin hüküm yerinde bulunmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kasko sigortacısı, sigortalı araçta oluşan hasarı ödedikten sonra kazaya sebebiyet veren işletme ile çalışanına rücu etmiş, başlattığı takibe itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, işyerinde akü değişimi yapılan aracın el freninin çekilmemesi sonucu geri kaçarak park halindeki sigortalı araca çarptığını, hasar kalemlerinin eksper raporu ve piyasa şartlarıyla uyumlu bulunduğunu tespit etmiş; ödeme yapan sigortacının kusurlu tarafa rücu hakkını kabul ederek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2021/1448 K. 2023/683 27.04.2023 Düzelterek Esastan Red

Hasta ile özel hastane arasında önceden kurulmuş sözleşme ilişkisi bulunduğundan, yardımcı kişi konumundaki doktorun fiilinden doğan sorumluluk, kurtuluş kanıtına yer veren adam çalıştıranın sorumluluğu kapsamında değil, sözleşmeden doğan sorumluluk kapsamında görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Küretaj işleminin başarısız olması ve gebeliğin devam ettiğinin bildirilmemesi nedeniyle hasta ile eşi, tedaviyi üstlenen doktor ve özel hastane aleyhine vekâlet ilişkisinden doğan özen borcuna aykırılığa dayalı manevi tazminat davası açmıştır. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporlarına dayanarak davayı reddetmiştir. Daire, başarısız küretajın komplikasyon sayıldığını kabul etmekle birlikte, operasyon öncesinde başarısızlık ihtimaline dair usulünce onam alınmadığını ve patoloji sonucu ortaya çıktıktan sonra hastanın kontrole çağrıldığının ispatlanamadığını belirterek davalıları kusurlu bulmuş; istinaf istemini kabul edip kararı kaldırarak (düzelterek) davacılar lehine manevi tazminata hükmetmiştir.

Kararı incele →

Diğer kararlar (4)

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/304 K. 2022/663 22.03.2022 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Rücu alacağına ilişkin menfi tespit davasında, iş makinesinin işleteni şirketin, operatörü olan çalışanının verdiği zarardan TBK 66 gereği adam çalıştıran sıfatıyla da sorumlu olduğu, bu nedenle tazminat hesabında toplam %50 kusur oranının dikkate alınmasının yerinde olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Sigorta şirketinin, sigortalı araçta oluşan hasarı ödedikten sonra halefiyete dayanarak başlattığı rücu takibine karşı, iş makinesinin maliki şirketin açtığı menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, kazanın gerçekleştiği yükleme sahasının her iki yönden karayoluna bağlı ve kamuya açık nitelikte olması nedeniyle karayolu sayıldığını, rizikonun teminat kapsamında kaldığını ve rücu koşullarının oluştuğunu; iş makinesi operatörünün kusurundan davacı şirketin hem işleten hem adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu bulunduğunu, dava dışı sürücünün ağır kusurunun illiyet bağını kesmediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2019/591 K. 2020/882 22.10.2020 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşletmenin çalışanlarınca usulüne uygun temizlik yapılmaması ve gerekli tedbirlerin alınmaması sonucu doğan zararda, çalışanlar kusurlu bulunduğundan işletmenin adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu tutulması yerinde görülmüş, sigortacının rücu isteminin kabulüne karşı istinaf reddedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Sigortalı işyerinde biriken suyun alt kata akması sonucu emtianın zarar görmesi üzerine sigortacı, ödediği tazminatı temizliği yapan işletmeden ve yapı maliki olduğunu ileri sürdüğü şirketten rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi yapı maliki olarak gösterilen şirket yönünden davayı husumet yokluğundan reddetmiş, çalışanları kusurlu bulunan işletme yönünden kabul etmiştir. Daire, tapu kaydına göre bu şirketin yapı maliki olmadığını saptayarak husumet kararını, çalışanların kusuru nedeniyle işletmenin adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu tutulmasını ve tacirler arasındaki ilişkide avans faizine hükmedilmesini yerinde bulmuş, her iki tarafın istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2020/1125 K. 2020/1187 22.09.2020 Düzelterek Esastan Red

Site yönetiminin görevlendirdiği asansör bakım firması yetkilisinin gerekli bakım ve onarımı yapmaması sonucu meydana gelen kazada, adam çalıştıran sıfatıyla site yönetiminin de bakım firması yetkilisiyle birlikte manevi tazminattan müteselsilen sorumlu tutulması gerektiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Sitedeki yakınlarını ziyarete gelen kişiler asansör halatının kopması sonucu düşerek yaralanmış, maddi ve manevi tazminat istemiyle dava açmışlardır. Dosya iki kez Yargıtay bozmasından sonra daireye dönmüş; maddi tazminata ilişkin hüküm kesinleştiğinden bu yönden yeniden karar verilmemiştir. Daire, bozma ilamına uyarak kazanın, site yönetimince görevlendirilen asansör bakım firması yetkilisinin gerekli bakım ve onarımı yapmamasından kaynaklandığını, site yönetiminin de adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu olduğunu kabul etmiş; manevi tazminata ilişkin istinaf başvurusunu esastan kabul edip ilk derece kararını kaldırmış ve düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurarak manevi tazminatın site yönetimi ile bakım firması yetkilisinden müteselsilen tahsiline karar vermiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2018/1816 K. 2019/622 09.04.2019 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Tekne turu düzenleyen şirketin, turda müşteriye zarar veren kişinin çalışanı olmadığı savunması, soruşturma ifadesi ve tanık beyanlarıyla bu kişinin yıllardır teknede personel olarak çalıştığının anlaşılması karşısında kabul edilmemiş, adam çalıştıran sıfatıyla sorumluluğu benimsenmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Tekne turuna katılan davacının, tur işletmecisi şirketin çalışanı tarafından cinsel saldırıya uğraması nedeniyle açtığı manevi tazminat davasıdır. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek 7.500,00 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Şirket, saldırıyı gerçekleştiren kişinin çalışanı olmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire, soruşturma ifadesi, tanık beyanları ve ceza dosyası kapsamına göre bu kişinin gezi turunda gemi personeli olarak çalıştığını sabit görmüş; kastın yoğunluğu ve tarafların durumu karşısında hükmedilen tazminat miktarını da yerinde bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

TBK Madde 66 Adam çalıştıranın sorumluluğu

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.66 uygulaması

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.66 uygulaması

Ücretsiz Hakkınız Doldu