Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 68 Hayvan bulunduranın sorumluluğu: b. Alıkoyma hakkı
TBK 68, bir kişinin hayvanı başkasının taşınmazı üzerinde zarar verdiğinde, taşınmazın zilyedine o hayvanı yakalama ve zararı giderilinceye kadar alıkoyma hakkı tanır; durum ve koşullar haklı gösteriyorsa zilyet, hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle de getirebilir. Zilyet bu durumda derhâl hayvan sahibine bilgi vermek, sahibini bilmiyorsa onun bulunması için gerekli girişimleri yapmak zorundadır.
Resmi Metin
b. Alıkoyma hakkı
Madde 68- (1) Bir kişinin hayvanı, başkasının taşınmazı üzerinde bir zarar verdiği takdirde, taşınmazın zilyedi, o hayvanı yakalayabilir, zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir; hatta durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle getirebilir.
(2) Bu durumda, taşınmazın zilyedi derhâl hayvan sahibine bilgi vermek ve sahibini bilmiyorsa, onun bulunması için gerekli girişimleri yapmak zorundadır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.68 bir sorumluluk değil, taşınmaz zilyedine tanınan bir kendiliğinden hak alma (self-help) yetkisidir. Müvekkiliniz hayvanı yakalayıp zarar giderilene kadar alıkoyabilir; ancak burada en sık yapılan hata, hayvanı keyfi şekilde öldürmek veya yaralamaktır. Hayvanı etkisiz hale getirme yalnızca durum ve koşullar haklı gösteriyorsa mümkündür, yani ölçülülük şarttır. Aşırıya kaçan eylem, savunmadan çıkıp TBK m.49 kapsamında karşı tarafa tazminat hakkı doğurur. Bunu hayvan tutanın giderim sorumluluğunu düzenleyen TBK m.67 ile karıştırmayın.
Pratikte kritik nokta şudur: zilyet, derhal hayvan sahibine bilgi vermek, sahibi bilinmiyorsa onu bulmak için girişimde bulunmak zorundadır. Bu bildirim yükümlülüğü atlanırsa alıkoymanın haklılığı tartışmalı hale gelir. Dilekçe tarafında, alıkoymayı haklı kılan zararı ve bildirimi yaptığınızı belgeyle ortaya koymalısınız; ispat yükü, hakkı kullanan zilyettedir. Sahibine ulaşmaya çalıştığınız her adımı tarih ve tanıkla kayıt altına alın; bu, ileride açılacak iade davasında en güçlü savunmanızdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 68. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 57. maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 67. maddesinde, bir taşınmazın zilyedinin, bu taşınmaz üzerinde zarar veren, başkasına ait bir hayvanı alıkoyma hakkı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 57. maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Hayvan üzerinde hapis hakkı” şeklindeki ibare, Tasarının 67. maddesinde “b. Alıkoyma hakkı” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununda tek fıkradan oluşan madde, ayrı konulara ilişkin oldukları göz önünde tutularak, Tasarıda iki fıkra halinde kaleme alınmıştır.
Maddenin birinci fıkrasında, Türk Medeni Kanununun 4. maddesi uyarınca, uyuşmazlık halinde, hakimin takdir yetkisine dayanarak değerlendirmesi gereken, somut olaydaki durum ve koşullar haklı gösteriyorsa, taşınmazın zilyedinin, söz konusu hayvanı öldürme hakkına da sahip olduğu kabul edilmektedir. Maddede kullanılan “taşınmazı üzerinde bir zarar” ibaresinden anlaşılması gereken, hayvanın o taşınmaz üzerinde bulunan bitkiler, diğer hayvanlar, ürünler, geçici veya sabit yapı eserleri ve hatta insanlara verdiği zararlardır.
Maddenin ikinci fıkrasına göre de, bu durumda taşınmazın zilyedinin hayvan sahibine hemen bilgi vermek ve sahibini bilmiyorsa, onun bulunması için (mesela, kolluk güçlerine haber vermek gibi) gerekli girişimleri yapmak zorunda olduğu belirtilmektedir.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.