TBK Madde 65 - Hakkaniyet sorumluluğu

Vasi, kısıtlının bankadan çektiği kredi nedeniyle taşınmazı üzerine ipotek konulduğunu, imza sırasında akli melekelerinin yerinde olmadığını ileri sürerek ipoteğin kaldırılmasını istemiş; birleşen davada da 11/02/2010 tarihli konut finansman sözleşmesinin geçersizliği ile bankaya ödenen bedelin iadesi talep edilmiştir. Kısıtlı 19/12/2012 tarihli kararla vesayet altına alınmış, sözleşme ise bundan önce imzalanmıştır. Davalı banka, sözleşme sırasında ehliyetsizliğe dair emare bulunmadığını, kısıtlının daha önce de kredi kullanıp vadesinde ödediğini savunmuştur. Mahkeme, Adli Tıp raporuna dayanarak ipoteğin fekkine ve 30.000,00 TL'nin dava tarihinden yasal faiziyle iadesine karar vermiştir. Daire, krediden yararlanan ve ödeme istenene kadar tam ehliyetli gibi davranan kişinin ehliyetsizliğini ileri sürerek ifadan kaçınmasını hakkın kötüye kullanılması sayıp, TBK'nın 65 inci maddesindeki hakkaniyet sorumluluğu ile sebepsiz zenginleşme hükümlerine işaret ederek kararı bozmuştur.

Davacı idare, dava dışı bir polis memurunun davalının mukavemeti sonucu yaralandığını, Emniyet Genel Müdürlüğü Nakdi Tazminat Komisyonunun 26/01/2015 tarihli kararıyla bu memura nakdi tazminat ödendiğini belirterek, 2330 sayılı Kanun uyarınca ödediği bedelin ödeme tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle davalıdan rücuen tahsilini istemiştir. Davalı davaya cevap vermemiştir. Yerel mahkeme, ceza yargılaması sırasında yapılan sağlık kurulu muayenesinde davalının işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayacağının kesin olarak saptandığını, TMK m.15 uyarınca ayırtım gücü bulunmadığı sırada işlediği haksız fiilden sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddine karar vermiştir. Daire ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 65 inci maddesi karşısında, olayın oluş şekli ile idarenin uğradığı rücu kapsamı belirlenmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme sayarak kararı 15/03/2018 tarihinde davacı yararına bozmuştur.

Davacı, davalının kendisine iftira attığını belirterek 04.04.2014 tarihli dilekçeyle haksız eylem nedeniyle manevi tazminat istemiş; davalı davanın reddini savunmuştur. Yerel mahkeme, davalı hakkında iftira suçundan açılan kamu davasında mahkumiyet kararı verilmiş olmasını da dikkate alarak 09.06.2016 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Dosya kapsamından davalıya 23.09.2010 tarihli sulh hukuk mahkemesi kararıyla ağabeyinin vasi olarak atandığı, alınan sağlık kurulu raporunda davalıda paranoid sendrom ve deluzyonel bozukluk olarak tanımlanan akıl hastalığı bulunduğunun belirlendiği anlaşılmıştır. Hüküm davalı vasisi vekilince temyiz edilmiştir. Daire, tarafların sosyal ve ekonomik durumları itibarıyla TBK m.65 (mülga 818 sayılı BK m.54) hükmünün somut olayda uygulama koşullarının bulunup bulunmadığı değerlendirilmeden, akıl hastası olduğu anlaşılan davalı hakkında tazminata hükmedilmesini doğru bulmayarak kararı bozmuştur.

Davacı Bakanlık, dava dışı bir uzman jandarmanın görevini yerine getirirken davalı tarafından on gün iş ve güçten kalacak şekilde yaralanması nedeniyle 2330 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca 5.312,40 TL nakdi tazminat ödediğini belirterek, bu tutarın ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan rücuen tahsilini istemiştir. Davalı davanın reddini savunmuştur. Yerel mahkeme davanın kabulüne karar vermiş, hüküm davalı vasisi tarafından temyiz edilmiştir. Dosya kapsamından davalının akıl rahatsızlığı bulunduğu, 27.01.2011 tarihli hastane raporunda işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını tam olarak algılayamayacağının ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azaldığının bildirildiği, ceza yargılamasında da ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır. Daire, davalının mali durumunun müsait olmadığı gözetilerek TBK'nın 65. maddesi uyarınca hükmedilecek tazminattan indirim yapılması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuştur.

Davacılar, kasten insan öldürme eylemine dayanarak 19.01.2011 tarihli dilekçeyle davalı aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açmıştır. Yerel mahkeme 19.02.2014 tarihli kararıyla davanın kısmen kabulüne hükmetmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir. Dosyaya UYAP ortamından getirilen belgelerden, davalının yargılandığı ceza dosyasında akıl sağlığı ve cezai ehliyeti konusunda Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi ile Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulundan alınan raporların çelişkili olduğu; Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 02.06.2014 tarihli bozma ilamında da bu çelişkiye değinilerek davalının Adli Tıp Kurumu Genel Kuruluna sevk edilmesi gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır. Daire, ceza dosyasında alınacak raporun beklenmesi ya da ayrıca rapor alınması, davalının medeni hakları kullanma ehliyeti ile vesayet durumu ve sorumluluğunun TBK m.65 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.