TBK Madde 506 - Vekilin şahsen ifası, sadakat ve özen borcu: a. Genel olarak

Uyuşmazlık, Mersin'deki bir taşınmaz hissesinde malik adına dayısı tarafından vekâleten düzenlenen 12.12.2014 tarihli satış vaadi sözleşmesinin, vekil ile alıcının işbirliğiyle vekâlet görevi kötüye kullanılarak tanzim edilip edilmediği noktasında toplanmıştır. Malikin açtığı birleşen davada, keşifte 3.288.673,21 TL olarak belirlenen değerin sözleşmede yalnızca 260.000,00 TL gösterilmesi ve tarafların birbirini tanıması kötüye kullanmaya dayanak yapılmış; İlk Derece Mahkemesi ispatlanamadığı gerekçesiyle asıl davadaki tapu iptali ve tescili kabul edip birleşen davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi ise aksi yönde hüküm kurarak direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, vekilin TBK m.506 uyarınca vekâlet vereni zararlandırıcı davranışlardan kaçınma ile sadakat ve özenle hareket etme yükümlülüğü altında olduğunu vurgulamakla birlikte, vekâlet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasının ispat yükünün bunu ileri sürene ait olduğunu; davacının çelişkili beyanları ve dosyaya yansıyan inanç ilişkisi karşısında salt tanışıklık ile bedel farkının somut olayda kötüye kullanmayı ispata yeterli olmadığını belirterek 16.04.2025 tarihinde direnme kararının oy birliğiyle bozulmasına karar vermiştir.

Uyuşmazlık, Bitlis Ahlat'ta pomza işletme ruhsatı sahibi olan davacı şirketin, ruhsat alanına başlatılan cezaevi projesine karşı iptal davası açması için 13.07.2017 tarihli avukatlık sözleşmesiyle vekil tayin ettiği davalı avukatın, TBK m.506/2 uyarınca vekâleti sadakat ve özenle ifa etme borcuna aykırı davrandığı iddiasına dayanan tazminat istemine ilişkindir. Davacı; avukatın Van 2. İdare Mahkemesinde açtığı iptal davasının dilekçe eksiklikleri nedeniyle reddedildiğini, verilen 30 günlük hak düşürücü sürenin bitiminden sonra 04.01.2018'de yeniden dava açılması yüzünden davanın süre aşımından reddedilip kesinleştiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100,00 TL maddi tazminat talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davacının Adalet Bakanlığına karşı açtığı tam yargı davasında zararını ispatlayamayarak o davanın reddedilip kesinleşmesi karşısında gerçekleşmiş bir zararın bu dosya yönünden ortaya konulamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise, vekilin TBK m.506 kapsamındaki özen borcuna aykırılığı ve kusuru bulunsa dahi sorumluluğa gidilebilmesi için müvekkilin gerçekleşmiş bir zararının ve eylem ile zarar arasında uygun illiyet bağının bulunmasının şart olduğunu, somut olayda davacı zararının ispatlanamadığını belirterek yerel mahkeme kararını 10.03.2025 tarihinde oy birliğiyle onamıştır.

Hamile davacı, suyunun gelmesi üzerine başvurduğu hastanede kadın hastalıkları ve doğum uzmanı davalı hekim tarafından takip edilmiş; suni sancı verilerek normal doğum denenmiş, sezaryana alınmadığı ve doğumda gecikildiği ileri sürülmüş, doğan bebekte oksijensiz kalmaya bağlı serebral palsi teşhis edilmiştir. Davacılar, vekil konumundaki hekim ile hastaneyi işleten davalı şirketlerin özen borcuna aykırı davrandıklarını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istemiş; ilk derece mahkemesi, Adli Tıp Kurumu raporunda doğum sürecine ilişkin tıbbi kayıtların bulunmaması nedeniyle nedensellik bağının belirlenemediği değerlendirmesine dayanarak davayı reddetmiş, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise hekim ve hastanenin TBK m.506/2-3 uyarınca vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle hareket etmekle yükümlü olduğunu, travaya ilişkin NST ve ÇKS kayıtlarının tutulup saklanmasının hastanenin yükümlülüğünde bulunduğunu, bu kayıtların dosyaya sunulamamasının hastanenin organizasyon kusurunu oluşturduğunu belirtmiştir. Daire, diğer davalıların hukuki sorumluluğunun da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Davacı avukat, 31.12.2007 tarihli avukatlık sözleşmesi kapsamında 2008-2011 yılları arasında 38 ay boyunca davalı şirketin hukuk müşavirliğini yaptığını ve şirketin dava ile icra işlerini takip ettiğini, 25.02.2011 tarihli azilname ile sözleşmenin haksız biçimde feshedildiğini ileri sürerek, süresinden önceki fesih nedeniyle uğradığı maddi zararın tazminini istemiştir. Davalı şirket ise avukatın sadakat ve özen borcuna aykırı davrandığını, bu nedenle haklı olarak azledildiğini savunmuştur. Asliye hukuk mahkemesi feshin ve azlin haksız olduğunu kabul ederek davanın kabulüne ve 72.912,00 TL alacağa hükmetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise vekilin TBK m.506 uyarınca müvekkiline karşı vekâleti sadakat ve özenle ifa etmekle yükümlü olduğunu, davacı avukatın takip ettiği Orhangazi Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/507 esas sayılı dosyasında temyiz süresini kaçırması (Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 25.01.2011 tarihli süre aşımından ret kararı) ve taraflar arasındaki yazışmalardaki üslubunun güven ilişkisini sarsıcı nitelikte bulunması nedeniyle azlin ve feshin haklı olduğunu belirtmiştir. Haklı azil hâlinde avukatın yalnızca azil tarihi itibarıyla sonuçlanıp kesinleşen işlerden ücrete hak kazanacağını vurgulayan Daire, bir yıllık ücretin tahsiline hükmeden kararı davalı yararına bozmuştur.