Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 509 Edinilen hakların vekâlet verene geçişi
TBK 509, vekilin kendi adına ve vekâlet veren hesabına gördüğü işlerden doğan üçüncü kişilerdeki alacağı, vekâlet verenin vekile karşı bütün borçlarını ifa ettiği anda kendiliğinden vekâlet verene geçer; vekilin iflası hâlinde vekâlet veren bu geçişi iflas masasına karşı ileri sürebilir ve vekilin kendi adına ve onun hesabına edindiği taşınır eşyanın masadan ayrılarak kendisine verilmesini isteyebilir.
Resmi Metin
Edinilen hakların vekâlet verene geçişi
Madde 509- (1) Vekilin, kendi adına ve vekâlet veren hesabına gördüğü işlerden doğan üçüncü kişilerdeki alacağı, vekâlet verenin vekile karşı bütün borçlarını ifa ettiği anda, kendiliğinden vekâlet verene geçer.
(2) Vekilin iflası hâlinde vekâlet veren, bu alacağın kendisine geçmiş olduğunu iflas masasına karşı da ileri sürebilir.
(3) Vekâlet veren, vekilin kendi adına ve vekâlet veren hesabına edinmiş olduğu taşınır eşyanın iflas masasından ayrılarak kendisine verilmesini isteyebilir. Vekilin sahip olduğu hapis hakkından iflas masası da yararlanır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Hüküm dolaylı temsile özgüdür: vekil kendi adına ama vekâlet veren hesabına iş görmüşse, üçüncü kişilerdeki alacak vekâlet verene ancak vekile karşı bütün borçlarını (gider, avans, ücret) ifa ettiği anda ve kendiliğinden, yani ayrı bir temlik işlemine gerek kalmadan geçer. Pratik değeri vekilin iflasında görülür: vekâlet veren geçişi iflas masasına karşı da ileri sürebilir, vekilin kendi adına ve vekâlet veren hesabına edindiği taşınırı masadan ayırıp isteyebilir (istihkak), hapis hakkından ise masa da yararlanır. Sık rastlanan hata, alacağın doğduğu anda geçtiğini sanmaktır; koşul, TBK m.510’daki borçların tümünün ifasıdır. Bunu vekilin hesap verme yükümüyle (TBK m.508) karıştırmamak gerekir; hesap verme kişisel bir borçken, buradaki geçiş kendiliğinden gerçekleşir ve iflas masasına karşı ileri sürülebilir (taşınırda aynî istihkak, alacakta kanuni geçiş). Doğrudan temsilde hak zaten baştan vekâlet verende doğar. Özel yetki gerektiren işlerde TBK m.504, dava vekaletinde ayrıca HMK m.74 devreye girer.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 507. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 393 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 509 uncu maddesinde, vekil tarafından edinilen hakların vekalet verene geçişi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 393 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “4. Vekilin iktisap ettiği hakların müvekkiline intikali” şeklindeki ibare, Tasarıda “4. Edinilen hakların vekalet verene geçişi” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 393 üncü maddesinin son fıkrasında kullanılan “istihkak iddiasında bulunabilir.” şeklindeki ibare, Tasarıda “iflas masasından ayrılarak kendisine verilmesini isteyebilir.” şekline dönüştürülmüştür.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.