TMK Madde 408 Kısıtlama: İstek üzerine

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 408, kısıtlama isteminin kişinin kendi başvurusu üzerine değerlendirilebileceği isteğe bağlı bir kısıtlama yolunu düzenler.

Resmi Metin

İstek üzerine

Madde 408- Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, kısıtlama isteminin kişinin kendi başvurusu üzerine değerlendirilebileceği isteğe bağlı bir kısıtlama yolunu düzenler. Başvuru hakkı dört temel sebebe bağlanmıştır: yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik ve ağır hastalık; bu sebeplerden herhangi birinin işleri gerektiği gibi yönetememe sonucuna yol açtığını ispat etmek başvuranın yükümlülüğüdür. İspat yükünün başvurana düşmesi, isteğe bağlı kısıtlama yolunun istismar edilmesini engelleyen kilit unsurdur. Hüküm önceki 358 inci maddenin karşılığı olup yeni düzenlemede sebep listesine ağır hastalığın eklenmesi yoluyla kısıtlama nedenleri çağdaşlaştırılmıştır. Bu eklemeyle, fiziksel olarak iş yapma yetisi kalmamış kişilerin akıl hastalığı tanısı aranmaksızın isteğe bağlı kısıtlama yoluna başvurabilmesinin önü açılmıştır.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 358 inci maddesini karşılamaktadır.

Ancak yeni düzenlemede isteğe dayanan kısıtlılık haline yeni sebepler eklenmiştir. Yaşlılık, sakatlık ve tecrübesizlik sebeplerine ilave olarak ağır hastalık sebebi de eklenmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/2289 K. 2014/711 Direnme Bozuldu

TMK m.408'deki yaşlılık, sakatlık, deneyimsizlik veya ağır hastalık sebebiyle isteğe bağlı kısıtlama, ilgilinin kendi istemine bağlı olup; diğer vesayet sebeplerinden farklı olarak mahkemece re'sen kısıtlama kararı verilemeyen tek haldir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Akıl hastalığı yanında savurganlık/kötü yönetim (TMK m.406) iddiasıyla da kısıtlama istenen kişide, sağlık raporu ile akıl sağlığı araştırılmasına rağmen m.406 yönünden inceleme yapılmamasının direnmeyi haklı kılıp kılmadığı. Değerlendirme: Dava dilekçesinde m.406 talebi de mevcut olup, vesayet sebepleri arasında m.408 isteğe bağlı kısıtlama hariç diğer sebeplerde mahkeme re'sen araştırma yapmalıdır; m.406 yönünden eksik inceleme vardır. Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oyçokluğuyla karar verildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2020/465 K. 2022/1416 Onama
Usul Mülkiyet

4721 sayılı TMK'nın 404 ila 408. maddeleri arasında vasi atanmasını gerektiren haller düzenlenmiş olup, kişinin velayet altında bulunmayan küçük olması veya hakkında kısıtlama kararı (TMK m.405-408) verilmesi vesayet altına alınmasını gerektirir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Fiil ehliyetini yitirdiği ileri sürülen ve vesayet davası derdest olan baba adına çocuklarınca açılan tapu iptal-tescil davasında, kanuni temsilci/taraf sıfatı dava şartı eksikliğinin (HMK m.114-115) vesayet davası sonucu beklenerek tamamlanıp tamamlanamayacağı. Değerlendirme: Eksiklik tamamlanabilir nitelikte olup vasi tayini beklenmeliydi; ancak direnmeden sonra hak sahibinin ölümüyle tamamlanma imkanı kalmadı. Sonuç: Direnme kararının değişik gerekçeyle ONANMASINA, oy çokluğuyla karar verildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1924 K. 2019/1060 Bozma
Velayet Usul

TMK m.408, kendisini ve malvarlığını yönetmekten yoksun bırakılan kişilerin korunmasını amaçlayan vesayet/kısıtlama nedenleri grubunda (m.406-408) yer alan, devletin egemenlik hakkıyla ilgisi bulunmayan bir koruma hükmüdür.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Yabancı mahkemece verilen vasi tayini kararının Türkiye'de tanınması ve tenfizinde görevli mahkemenin sulh mu asliye mi olduğu ve vesayetin Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde sayılıp sayılmayacağı. Değerlendirme: MÖHUK m.51/1 uyarınca tanıma-tenfiz davalarında görevli mahkeme, kararı veren yabancı mahkemenin niteliğine bakılmaksızın asliye mahkemesidir; görev dava şartı olup her aşamada resen gözetilir. Sonuç: Sulh hukuk mahkemesince bakılması hatalı görülerek direnme kararı değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2015/10377 K. 2018/9484 Bozma
Usul Miras

Bir vesayet davasında akıl hastalığı yanında TMK m.406 ve 408 (talep üzerine/isteğe bağlı kısıtlama) gereğince de vasi atanması istenmişse, mahkemenin bu maddeler yönünden ayrıca değerlendirme yapması gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: 84 yaşındaki malikin vekaletname verdiği tarihte hukuki işlem ehliyetine sahip olup olmadığına ve vekilin görevini kötüye kullanıp kullanmadığına dayalı tapu iptal ve tescil istemi. Değerlendirme: Ehliyetsizlik kamu düzenine ilişkin olup öncelikle incelenmeli; sağlık kurulu raporları getirtilip Adli Tıp Kurumundan ehliyet konusunda rapor alınmalı, ardından vekalet görevinin kötüye kullanımı ile terekeye iade ve TMK m.640 yönünden değerlendirme yapılmalıydı. Sonuç: Yeterli araştırma yapılmadan reddedildiğinden hüküm bozuldu.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2014/19519 K. 2017/1021
Velayet Usul

TMK m.408 uyarınca kısıtlanıp vasi atanan tarafın taraf olduğu davada, temyiz incelemesi öncesinde vasilik süresinin devam edip etmediği ile vesayet makamınca husumete izin verilip verilmediği araştırılarak ilgili kararlar dosyaya eklenmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Elatmanın önlenmesi davasında, davacının TMK m.408 gereğince kısıtlanıp kendisine vasi atandığı, ancak vasilik süresinin sona erdiği saptandığından temyiz incelemesinin sağlıklı yapılıp yapılamayacağı. Değerlendirme: Vasilik süresinin uzatılıp uzatılmadığı, yeni vasi atanıp atanmadığı, vesayet makamınca husumete izin verilip verilmediği araştırılıp ilgili kararların dosyaya eklenmesi gerekir. Sonuç: Eksikliklerin giderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine geri çevrilmesine oybirliğiyle karar verildi.

Diğer kararlar (4)
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2012/10984 K. 2013/7655 Bozma
Mülkiyet Usul

TMK m.405/408 uyarınca verilen kısıtlama kararı sözleşme tarihinden sonraya ait ise, sözleşme tarihindeki hukuki işlem ehliyeti ayrıca araştırılmalı ve gerekirse Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sözleşme tarihinde TMK m.405/408 uyarınca sonradan kısıtlanan davacının, o tarihte hukuki işlem (ayırt etme) ehliyetinin bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak ortakçılık sözleşmesinin geçerliliği. Değerlendirme: Kısıtlama kararı sözleşme tarihinden sonra olduğundan, sözleşme tarihindeki ehliyet ayrıca araştırılmalı; Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulundan rapor alınmalıdır. Sonuç: 233 parsel yönünden hüküm bu eksiklik nedeniyle BOZULMUŞ, 1 parsele ilişkin ecrimisil yönünden ise ONANMIŞTIR.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/11390 K. 2015/13359 Bozma
Usul

TMK m.408 gereğince kısıtlanmış kişi yasal temsilcisinin yazılı rızası olmaksızın evlenirse evlilik nispi butlanla sakat olur ve izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.408 gereğince kısıtlanmış kişinin, yasal temsilcisinin yazılı rızası alınmadan kıydığı nikahın iptal edilip edilemeyeceği. Değerlendirme: Mahkeme, m.408 kısıtlamasının isteğe bağlı olduğu ve evlenmenin kişiye sıkı sıkıya bağlı hak olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; ancak kısıtlı yasal temsilcinin izni olmadan evlenirse evlilik nispi butlanla sakat olup izni alınmayan temsilci iptal davası açabilir (TMK m.153/1). Sonuç: Hükmün BOZULMASINA.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2017/547 K. 2020/774 Onama
Usul Mülkiyet Miras

Bir kimse, TMK m.408 uyarınca yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ileri sürerek kendi isteğiyle kısıtlanmasını isteyebilir ve kısıtlanan kişi davalarda vasisi aracılığıyla temsil edilir.

Detaylı özeti gör

Mirasbırakanın taşınmazı mirastan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı temlik ettiği iddiasıyla açılan tapu iptali ve tescil davasıdır. Yargılama sırasında davacılardan biri TMK m.408'e göre kısıtlanmış, vasisi yargılamaya katılarak husumete izin kararı sunmuştur. Mahkeme bir kısım davacı yönünden feragat nedeniyle, diğer davacılar yönünden temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Sonuç: Yerel mahkeme kararı usul ve yasaya uygun bulunarak ONANMIŞTIR.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2015/10436 K. 2018/9549 Onama
Mülkiyet Miras Tanıkla İspat

TMK m.408 uyarınca kısıtlanmadan önce hukuki ehliyeti yerinde iken yapılan tasarruflar geçerli olup, kısıtlama yalnızca kararın kesinleşmesinden sonra hüküm doğurduğundan kısıtlamadan önceki bağışlamalar yolsuz tescil sonucu doğurmaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, mirasbırakan babasının yaşlılık ve çaresizlik nedeniyle TMK m.408 uyarınca kısıtlandığını, ancak kısıtlamadan önce tapusuz taşınmazını davalı geline muvazaalı bağışladığını, kadastroca yolsuz tescil oluştuğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. Mahkeme, bağışın kısıtlamadan önce yapıldığı, ölünceye kadar bakım borcunun ifa edildiği ve muvazaanın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Sonuç: Yerel mahkeme kararı usul ve yasaya uygun bulunarak ONANMIŞTIR.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2022/2305 K. 2022/2403 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kısıtlı adayının kısıtlanması davasında Adana BAM, hastane raporundaki TMK m.405 ve 408 yönünden 'vasi gerekmez' tespitine rağmen raporlar arasında çelişki bulunduğunu ve m.406 yönünden savurganlık iddiasının araştırılmadığını saptayarak ret kararını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, %85 engelli ve akli melekeleri zayıf olduğunu ileri sürdüğü kısıtlı adayı K3'ün kısıtlanarak vasi atanmasını istemiş, ilk derece mahkemesi alınan sağlık raporlarına dayanarak davayı reddetmiştir. Adana BAM, aynı taraf ve konuya ilişkin Adana 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde ikinci bir vesayet davası bulunduğunu, raporlar arasında çelişki olduğunu ve m.406 yönünden savurganlık iddiasının yeterince araştırılmadığını saptamıştır. Eksik inceleme nedeniyle ret kararını kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2022/1434 K. 2022/1470 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İlk derece, TMK m.408 gereği kısıtlamanın kişinin bizzat müracaatını ve sebeplerin ispatını gerektirdiğini, bu durumun bulunmadığını belirterek davayı reddetmişti. Adana BAM ise kararı esas olarak m.406 yönünden eksik inceleme nedeniyle kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: %96 engelli kısıtlı adayının taşınmazlarını yarar-zarar dengesi gözetmeden sattığı ve gelirlerini savurganca harcadığı iddiasıyla TMK m.405-406 kapsamında kısıtlanması istenmiş, ilk derece mahkemesi sağlık kurulu raporu ve bilirkişi raporuna dayanarak davayı reddetmiştir. Adana BAM, kısıtlı adayının kötü yönetimi ve savurganlığının, kendisini veya ailesini darlık/yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açıp açmadığının denetime elverişli biçimde belirlenmediğini; taşınmaz satış akit tabloları, GMD bilirkişi değerlemesi, icra dosyaları ve mali müşavir ek raporu ile araştırma yapılmadan yetersiz rapora göre karar verildiğini saptamıştır. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunu kabul edip ilk derece kararını HMK m.353/1-a-6 uyarınca kaldırarak dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2021/1688 K. 2022/193 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.408'in yaşlılık, engellilik veya ağır hastalık sebebiyle işlerini yönetemediğini ispat eden kişinin kendi isteğiyle kısıtlanmasına ilişkin olduğunu, kısıtlı adayının böyle bir istemde bulunmadığını belirterek kısıtlama talebinin reddini yerinde buldu.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, alzheimer nedeniyle savurgan davranan ve taşınmazlarını satan babasının kısıtlanmasını ve kendisine vasi atanmasını istemiş; ilk derece mahkemesi sağlık kurulu raporu ve kısıtlı adayının beyanına dayanarak talebi reddetmiştir. Adana BAM, alınan raporla bir akıl hastalığı saptanmadığı, kişinin TMK m.408 kapsamında kendi isteğiyle kısıtlanma talebi bulunmadığı ve kötü yönetime dair delil sunulmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2021/1837 K. 2022/195 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, vasi atanmasının kamu düzenine ilişkin olup re'sen araştırma gerektirdiğini, sağlık raporundaki dinlenme önerisi ve TMK m.408 uyarınca kısıtlı adayının beyanı alınmadığından, feragate ve rapora dayanarak verilen ret kararını eksik inceleme sayıp kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, kendini ve işlerini idare edemeyecek durumdaki annesi için kısıtlanma ve vasi atanması istemiş; ilk derece mahkemesi davacının feragati ve sağlık raporunda vasi tayinine gerek görülmediği gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Adana BAM, vesayet davalarının kamu düzeniyle ilgili ve re'sen yürütülen davalardan olması, raporda kısıtlı adayının dinlenmesinin faydalı görülmesi ve beyanının alınmaması nedeniyle kararı eksik inceleme sebebiyle kaldırarak dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2020/1316 K. 2021/493 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kişinin kendi isteğiyle TMK m.408 uyarınca verilen kısıtlılık kararının kaldırılması istenen davada Adana BAM, raporun yalnız m.405 ve m.408 yönünden inceleme yapıp m.429 (yasal danışmanlık) yönünü değerlendirmediğini belirterek kaldırma kararını yerinde görmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kendi isteğiyle TMK m.408 uyarınca kısıtlanan kişi hakkında ilk derece mahkemesi, sağlık kurulu raporuna dayanarak kısıtlılığın kaldırılmasına karar vermiş; vasi adayları ise kısıtlının tasarruf ehliyeti bulunmadığını ileri sürerek yasal danışman/temsilci atanması talebiyle istinafa başvurmuştur. Adana BAM, alınan raporun yalnız TMK m.405 ve m.408 yönünden değerlendirme yaptığını, vesayet hükümlerinin kamu düzenine ilişkin olduğunu; kısıtlı hakkında TMK m.429 kapsamında fiil ehliyetinin sınırlandırılarak yasal danışman atanması gerekip gerekmediği konusunda denetime elverişli rapor alınmadan eksik inceleme ile karar verildiğini saptamıştır. Bu nedenle vasi adayı vekilinin istinaf başvurusunu kabul edip ek kararı HMK m.353/1-a-6 uyarınca esası incelenmeden kaldırarak dosyayı mahkemesine iade etmiştir.

Diğer kararlar (2)
Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/760 K. 2020/505 Düzelterek Esastan Red

BAM, kişinin yaşlılık, sakatlık veya ağır hastalık sebebiyle işlerini görememesi halinde isteği üzerine kısıtlanmasını düzenleyen TMK 408'i somut olaya uygun görmüştür; yatalak hasta babanın durumu bu madde kapsamında değerlendirilerek hükümdeki dayanak TMK 405 yerine TMK 408 olarak düzeltilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazası sonrası yatalak hasta babaya önce kızı vasi atanmış, oğul kendisinin vasi atanmasını istemiş; ilk derece mahkemesi vasiyi değiştirip oğlu vasi atamış ve babanın TMK 405 gereğince kısıtlılığının devamına karar vermiştir. Adana BAM, kısıtlının akıl zayıflığı veya akıl hastalığı bulunmadığından TMK 405'e dayanmanın hatalı olduğunu, ağır hastalık nedeniyle işlerini görememe halinin TMK 408 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini tespit etmiştir. Vasi değişikliğini yerinde bulmakla birlikte hüküm fıkrasındaki 'TMK 405' ibaresini 'TMK 408' olarak değiştirerek kararı HMK 353/1-b-2 uyarınca düzeltmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/76 K. 2019/353 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kısıtlı, TMK m.408/1 uyarınca kısıtlanmış olup sonradan alınan raporla vesayet sonlandırılmıştır. Adana BAM, vasinin sunduğu %75 engellilik raporu ve kısıtlının fiziksel durumu araştırılmadan vesayetin kaldırılmasını eksik inceleme sayarak kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Vasi, kayınvalidesinin bakıma muhtaç olduğunu belirterek kısıtlanmasını istemiş ve ilk derece mahkemesi TMK 408/1 uyarınca kısıtlama kararı vermiş; daha sonra alınan sağlık kurulu raporunda vesayet gereği bulunmadığı belirtilince kısıtlılık hali sonlandırılmıştır. Adana BAM, vasinin sunduğu %75 engellilik raporunun ve kısıtlının fiziksel durumunun araştırılmadan, yalnızca zihinsel/bedensel sağlıklı olduğu gerekçesiyle vesayetin kaldırılmasını hatalı bulmuştur. Eksik inceleme nedeniyle davacının (vasi) istinaf başvurusu kabul edilerek karar kaldırılmış ve dosya mahkemesine iade edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!