TMK Madde 716 Taşınmazda tescili isteme hakkı

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 716, taşınmaz mülkiyetinin tescile zorlama yoluyla geçirilmesini, tescilsiz kazanma hâllerinde doğrudan tescil yetkisini ve mal rejimi değişikliklerinin tescilini üç fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Tescili isteme hakkı

Madde 716- (1) Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir.

(2) Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.

(3) Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan tescil olunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, taşınmaz mülkiyetinin tescile zorlama yoluyla geçirilmesini, tescilsiz kazanma hâllerinde doğrudan tescil yetkisini ve mal rejimi değişikliklerinin tescilini üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimsenin, malikin kaçınması hâlinde hâkimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebileceğini hükme bağlar; alacaklının kişisel hakkı kazanma sebebine bağlı olarak doğar ve hâkim kararıyla aynî hakka dönüşür. İkinci fıkra bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişinin tescili doğrudan doğruya yaptırabileceğini öngörür; bu hâllerde ön kazanma süreci sicilde değil olayda gerçekleşmiştir. Üçüncü fıkra eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla meydana gelen değişikliklerin eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan tescil olunacağını düzenler. Avukatlık pratiğinde malik kaçındığında hükmen geçirme davası açan vekili kişisel hak doğuran sebebi belge ile ortaya koymalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 642 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 665 inci maddesinde olduğu gibi üç fıkra haline getirilmiştir. Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2010/696 K. 2011/15 Direnme Bozuldu
Mülkiyet

Mülkiyetin kazanılmasına esas, geçerli ve ifası olanaklı bir hukuki sebebe (taşınmaz satış vaadi) dayanan kişisel hak sahibi, malikin kaçınması halinde TMK m.716 uyarınca hakimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini (tapu iptali ve tescil) isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Noterde usulüne uygun düzenlenmiş geçerli taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayanan vaad alacaklısının, TMK m.716 uyarınca tapu iptali ve tescil isteyip isteyemeyeceği; imar planı bulunan parselde İmar Kanunu m.18/son ve davalının kabulünün etkisi. Değerlendirme: Sözleşme geçerli ve ifa olanaklı olduğundan, imar planı yapılmış parselde 18/son uygulanmaz; malikin tescilden kaçınması halinde mülkiyetin hükmen geçirilmesi istenebilir ve davalının kabulü de gözetilmelidir. Sonuç: Direnme kararı bozulmuş; mahkemece işin esasının incelenerek çekişmeli taşınmazların belirlenmesi ve davalının kabulü de nazara alınarak karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2012/3456 K. 2012/6379 Bozma
Mülkiyet Usul

İhale yoluyla taşınmaz iktisap edip tescil isteyen kişinin açtığı tapu iptali ve tescil davası, TMK m.716 anlamında tescili isteme hakkına dayalı bir talep niteliğinde olup, idari yargılama kapsamında değil adli yargıda görülmesi gereken bir uyuşmazlıktır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: İhale ile taşınmaz iktisap eden davacının açtığı tapu iptali ve tescil isteğinin hukuki niteliği ve buna bağlı olarak davaya hangi yargı kolunda (adli/idari) bakılacağı uyuşmazlığı. Değerlendirme: Mahkeme, tapu müdürlüğünün tescil yapmamasını idari tasarruf sayıp davayı reddetmiştir; Daire ise böyle bir isteğin TMK m.716'ya dayalı olduğunu, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesi kapsamına girmediğini, dolayısıyla davaya adli yargıda bakılması gerektiğini belirlemiştir. Sonuç: İşin esasına girilmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmeyerek hüküm bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/2248 K. 2023/161 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, taşınmaz satış vaadi sözleşmesiyle mülkiyeti devir borcu altına giren satıcı edimini yerine getirmezse vaat alacaklısının TMK m.716 uyarınca tapu iptali ve tescil davasıyla borcun hükmen ifasını isteyebileceğini esas alarak tedavüllü tapu kaydını değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil ile birleşen sözleşmenin iptali/tazminat istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesi asıl davayı kısmen kabul, birleşen davayı reddetmiştir. Adana BAM, satış vaadiyle mülkiyeti devir borcu yüklenen satıcı ifadan kaçınırsa alacaklının TMK m.716 uyarınca borcun hükmen ifasını isteyebileceğini esas alarak tedavüllü tapu kayıtları üzerinden uyuşmazlığı değerlendirmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/1531 K. 2022/1076 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, geçerliliğini koruyan taşınmaz satış vaadi sözleşmesinde satıcı ferağdan kaçınırsa, vaat alacaklısının TMK m.716 uyarınca açtığı tapu iptali ve tescil davasında borcun hükmen ifasını isteyebileceğini esas alarak uyuşmazlığı değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil ile karşı dava olarak sözleşmenin iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, sözleşmenin geçerliliğini koruduğu ve bakiye bedelin depo edildiği gerekçesiyle davayı kabul ederek 2/4 hissenin davacı adına tesciline hükmetmiştir. Karar, sözleşmenin muvazaalı ve düşük bedelli olduğu itirazlarıyla davalı vekilince istinafa taşınmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/692 K. 2020/1386 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, satış vaadi sözleşmesiyle mülkiyeti devir borcu yüklenen satıcı edimini ifa etmezse vaat alacaklısının TMK m.716 uyarınca tescil isteyebileceğini, ancak tapuya şerh edilmemiş vaadin şahsi hak doğurduğunu gözeterek tapu maliki davacının durumunu değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, paylı taşınmazda 3/4 hisse maliki davacının davalıların elatmasının önlenmesi ve kal istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, davalının önceki tarihli satış vaadi sözleşmesiyle yeri satın aldığı ve davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, tapuya şerh edilmemiş satış vaadinin şahsi hak doğurduğunu (TMK m.716) ve tapu maliki davacının m.683 kapsamındaki konumunu değerlendirmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/623 K. 2020/1345 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Davanın niteliğini belirleyen dayanak: iptal ve tescil istemi içeren dava TMK m.716 uyarınca kayıt malikine (mirasçısına) husumetle açılmalıdır. Ölü kayıt maliki yerine pasif husumeti olmayan Tapu Müdürlüğüne açıldığından davanın usulden reddi onanmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Vakıflar Genel Müdürlüğü, ölü kayıt maliki adına tapuda kayıtlı taşınmazın iptali ile vakıf adına tescilini Yayladağı Tapu Müdürlüğü aleyhine istemiştir. Önceki BAM kaldırma kararı sonrası ilk derece mahkemesi davayı, tapu müdürlüğünün pasif husumet ehliyeti bulunmadığından usulden reddetmiştir. Adana BAM, tapu iptali ve tescil davasının kayıt malikine veya mirasçılarına karşı açılması gerektiğini, dahili dava yoluyla taraf sıfatı kazandırılamayacağını belirterek istinafı esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/491 K. 2020/1171 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, elbirliği mülkiyetindeki paya ilişkin satış vaadi sözleşmesinde ifa olanağının bulunduğunu, satıcı edimini yerine getirmezse alacaklının TMK m.716 uyarınca tapu iptali ve tescille borcun hükmen ifasını isteyebileceğini esas aldı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, muristen intikal eden hisselere ilişkin gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, elbirliği mülkiyetindeki payda sözleşmenin ifa olanağının bulunduğunu, bedelsizlik iddiasının ispatlanamadığını belirterek davayı kabul etmiştir. Karar, bedelin ödenmediği ve eksik araştırma yapıldığı itirazlarıyla davalı vekilince istinafa taşınmıştır.

Diğer kararlar (3)
Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/1137 K. 2020/1025 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.716, harici satış gibi bir hukuki sebebe dayanarak kişisel hakka sahip olan kimsenin malikin kaçınması halinde mülkiyetin hükmen geçirilmesini hakimden isteyebileceği çerçevede anılmış; ancak somut olayda ifraz mümkün olmadığından tescil istemi reddedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, babasının 1978 tarihli harici arsa satış senedi ile tapusuz iken satın alıp eklemeli zilyetlikle elde tuttuğu, sonradan imar uygulamasıyla davalılar adına tapulanan taşınmazın tapusunun iptali ile tamamen adına tescilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, satış senedindeki 660 m2 ile tapudaki 713,30 m2 arasındaki fark, DOP kesintileri ve davacıya ait kısmın ifrazının mümkün olmaması, davacının paylı mülkiyeti de kabul etmemesi nedeniyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, tescilin ne tamamen ne de hisseli mümkün olduğunu, fazla kısmın zilyetliğinin devredilmediğini saptayarak ilk derece kararını usul ve esas yönünden hukuka uygun bulmuş ve davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/189 K. 2020/807 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Satış vaadinde mülkiyet devir borcu ifa edilmezse, vaat alacaklısı TMK m.716 uyarınca ferağa icbar suretiyle hükmen tescil davası açabilir. Adana BAM, zilyetliğin davacıya teslim edilip edilmediğinin tespit edilmemesini eksik inceleme sayarak kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, davalıların murisi ile 1981 tarihli noterde düzenlenmiş taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayanarak parsellerdeki hisselerin tapu iptali ve tescilini istemiş; ilk derece mahkemesi asıl davanın kısmen kabulü, birleşen davanın kabulüne karar vermiştir. Adana BAM, zamanaşımı ve dürüstlük kuralı değerlendirmesi bakımından zilyetliğin davacıya teslim edilip edilmediğinin net olarak tespit edilmediğini, hangi parselin davacının kullanımında olduğunun belirlenmediğini saptamıştır. Eksik inceleme nedeniyle istinaf başvurusu kabul edilerek ilk derece kararı ortadan kaldırılmış ve dosya yeniden görülmek üzere mahkemesine gönderilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2017/15 K. 2017/21 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, satış vaadi alacaklısının TMK m.716 uyarınca tapu iptali-tescil davasıyla borcun hükmen ifasını isteyebileceğini, ancak somut sözleşmenin resmi şekil şartına uyulmadan yapıldığından akrabalar arasında dahi geçersiz olduğunu belirterek istinafı reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, davalıyla aralarında sözlü satış vaadi yaptıklarını, taşınmaz bedelini senet ve banka havalesiyle ödediğini ancak davalının tapu devrinden kaçındığını ileri sürerek satış vaadine dayalı tapu iptali ve tescil istemiş; ilk derece mahkemesi taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin resmi şekil şartına tabi olduğu, sözlü sözleşmenin geçersizliği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Davalı vekili ise yalnız lehine hükmedilen vekalet ücretinin düşük hesaplandığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Adana BAM, resmi şekle uyulmadan yapılan satış vaadi sözleşmesinin taraflar akraba olsa dahi geçersiz olduğunu ve ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerinin işleyebileceğini, vekalet ücretinin de keşifle belirlenen dava tarihindeki değer üzerinden hesaplanması gerektiğini belirterek her iki tarafın istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 716, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından tescili isteme hakkı hükümlerindendir.

tapu ve gayrimenkul davalarında hukuki destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!