TMK Madde 596 Vasiyetnamenin açılması

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 596, vasiyetnamenin açılma rejimini ve ilgililere okunma usulünü üç fıkra üzerinden düzenler ve mirasbırakanın iradesinin resmi olarak ortaya konulmasını sulh hâkimine bırakır.

Resmi Metin

Vasiyetnamenin açılması

Madde 596- (1) Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.

(2) Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır.

(3) Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, vasiyetnamenin açılma rejimini ve ilgililere okunma usulünü üç fıkra üzerinden düzenler ve mirasbırakanın iradesinin resmi olarak ortaya konulmasını sulh hâkimine bırakır. Birinci fıkra vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılacağını ve ilgililere okunacağını hükme bağlar; bir ay süresi makul bir bekleme dönemi olarak belirlenmiştir. İkinci fıkra bilinen mirasçılar ve diğer ilgililerin vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılacağını öngörür; katılım zorunlu değildir, fakat bilgi sahibi olma hakkı tanınır. Üçüncü fıkra mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için aynı işlemlerin yapılacağını vurgular; her vasiyet bağımsız olarak açılma süreciyle işlenir. Avukatlık pratiğinde mirasçılar adına vasiyetname açılış oturumuna katılım istemi yazılı yapılmalı, sonradan ortaya çıkan vasiyetnameler için de aynı bir aylık takvim takip edilmelidir.

Gerekçe

Eski Kanunun 536 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı kaynak Kanunda “Açılması” şeklindedir. Maddenin içeriğiyle uyum sağlamak üzere kenar başlık “Vasiyetnamenin açılması” şeklinde değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yapılmamış, ancak, kaynak Kanunda olduğu gibi birinci fıkra iki fıkraya bölünmek suretiyle madde üç fıkra haline getirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2012/5335 K. 2013/5509 Onama
Miras Usul

Vasiyetnamenin teslimi ve açılmasına ilişkin TMK m.595 ve m.596 hükümleri mirastan feragat sözleşmesine uygulanmaz; noterde düzenlenen feragat sözleşmesinin ölüm halinde sulh hakimine gönderilmesi gerekmez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.596'daki vasiyetnamenin açılması usulünün (ölüm halinde sulh hakimine gönderme) mirastan feragat sözleşmesine de uygulanıp uygulanamayacağı. Değerlendirme: Mirastan feragat sözleşmesi (TMK m.528) hakkında vasiyetname hükümlerinin uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmadığından, TMK m.595 ve m.596 hükümleri bu sözleşmeye uygulanmaz; noterde düzenlenen sözleşmenin ölüm halinde sulh hakimine gönderilmesi gerekmez. Sonuç: Karar verilmesine yer olmadığına ve sözleşmenin noterliğe iadesine; hüküm düzeltilerek ONANMASINA.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/11915 K. 2007/4715 Onama
Miras Usul

Yabancı uyruklu mirasbırakana ait bir vasiyetname, yabancı mahkeme veya hakem kararı niteliği taşımadığından tanıma yoluyla yürürlüğe konulamaz; geçerli işlem görebilmesi için TMK m.589 ve 596 uyarınca usulüne uygun açılması gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Yabancı uyruklu mirasbırakana ait vasiyetnamenin yalnızca tanınması istemiyle açılan davada, vasiyetnamenin TMK m.589 ve 596 uyarınca usulüne uygun açılıp açılmadığının hükme etkisi. Değerlendirme: İstem münhasıran tanımaya ilişkin olup MÖHUK m.34 ve 42 yalnızca yabancı mahkeme/hakem kararları için tenfiz ve tanımaya imkân tanır; vasiyetname bu nitelikte değildir ve ayrıca m.589, 596 uyarınca usulünce açılmamıştır. Sonuç: yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2020/1529 K. 2022/2706 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İlk derece, muris vasiyetnamesinin TMK m.596 gereğince açılıp okunmasına karar vermiştir. Adana BAM, bu işlemin usuli ve bilgilendirme amaçlı olduğunu, geçerlilik tartışmalarının ayrı davaya konu olacağını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Adana 11. Noterliği'nin ihbarı üzerine ilk derece mahkemesi muris K1'ın düzenleme şeklindeki vasiyetnamesinin TMK 596 gereğince açılıp okunmasına karar vermiştir. Mirasçılardan K4, muris vasiyet tarihinde temyiz kudretinden yoksun olduğu gerekçesiyle istinafa başvurmuştur. Adana BAM, vasiyetname açılmasının usuli ve bilgilendirme amaçlı bir işlem olduğunu, geçerlilik tartışmalarının ayrı davaya konu olacağını belirterek kararda usul ve yasaya aykırılık görmemiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/1803 K. 2022/1504 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.596'nın yalnız vasiyetnamelerin açılıp okunmasına ilişkin olduğunu, vasiyetname niteliğinde bulunmayan ölünceye kadar bakma sözleşmesi hakkında sulh hâkimince yapılacak bir işlem olmadığını belirterek açılma talebinin reddini değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Noter tarafından düzenlenen ve kapalı zarfla mahkemeye gönderilen "ölünceye kadar bakma sözleşmesi"nin vasiyetname hükümleri uyarınca açılıp okunması istenmiş; ilk derece mahkemesi belgenin vasiyetname niteliğinde olmadığı ve bu konuda sulh hâkimince yapılacak işlem bulunmadığı gerekçesiyle talebi reddedip belgeyi notere iade etmiştir. Mirasçı, sözleşmenin ölüme bağlı tasarruf niteliğinde olduğunu ileri sürerek Adana BAM'a istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2020/1148 K. 2022/1069 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.596 uyarınca sulh hâkiminin görevinin vasiyetnameyi geçerli olup olmadığına bakmaksızın açıp ilgililere okumaktan ibaret olduğunu, vasiyetnameye yönelik itirazların bu davada incelenemeyeceğini belirterek mirasçının istinafını esastan reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Vefat eden kişinin noterde düzenlettiği vasiyetnamenin açılması için Cumhuriyet Başsavcılığı ihbarda bulunmuş; ilk derece mahkemesi TMK m.596 uyarınca vasiyetnameyi açıp okuyarak açılmış sayılmasına karar vermiştir. Mirasçı, vasiyetnamenin hükümsüz olduğunu ve terekede aktif malvarlığı bulunmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuş; Adana BAM, açma davasında vasiyetnameye yönelik itirazların incelenemeyeceği gerekçesiyle başvuruyu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2020/541 K. 2022/1049 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 596/2 uyarınca vasiyetnamenin açılmasında bilinen tüm mirasçı ve ilgililer usulüne uygun çağrılmalıdır. Adana BAM, yasal mirasçılara tebligat yapılıp taraf teşkili sağlanmadan vasiyetnamenin açılmasını kamu düzenine aykırı bularak kararı kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Anamur Sulh Hukuk Mahkemesi muris K1'a ait iki vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine karar vermiş, mirasçılar bu kararı istinaf etmiştir. Adana BAM, mirasçılık belgesiyle belirlenen yasal mirasçılara tebligat yapılmadan vasiyetnamenin onların yokluğunda açılıp okunmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle iptal/tenkis/itiraz sürelerinin işlemeyeceğini belirlemiştir. Kamu düzenine ilişkin bu eksiklik nedeniyle ilk derece kararını kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2020/908 K. 2022/935 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.596 ve m.597 uyarınca vasiyetnamenin açılıp okunmasının ve onaylı örneğinin tüm yasal mirasçılara tebliğ edilmesinin zorunlu olduğunu, bir mirasçıya tebligat yapılmadan ve taraf teşkili sağlanmadan karar verilemeyeceğini belirterek hükmü kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Noter tarafından gönderilen vasiyetnamenin açılması istenen davada, ilk derece mahkemesi vasiyetnameyi açıp okunduğunun tespitine karar vermiştir. Davalı mirasçı vekili, müvekkiline tebligat yapılmadan ve taraf teşkili sağlanmadan adil yargılanma hakkı ihlal edilerek karar verildiğini ileri sürerek istinafa başvurmuş; Adana BAM, tüm yasal mirasçılara tebligat yapılması gerektiğinden kararı kaldırarak dosyayı taraf teşkili sağlanmak üzere mahkemesine iade etmiştir.

Diğer kararlar (1)
Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/1082 K. 2020/946 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.596 uyarınca sulh hakiminin görevi vasiyetnameyi açıp okumakla sınırlıdır; içerik/şekil denetimi yapamaz, mirasçıların itirazları bu davada incelenemez. Adana BAM taraf teşkili ve eksik evrak itirazlarını reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Niğde Sulh Hukuk Mahkemesi, müteveffanın düzenleme şeklindeki vasiyetnamesinin açılıp okunduğunun tespitine karar vermişti. İstinaf eden mirasçılar taraf teşkilinde hata olduğunu, hak sahibi olmayan kişilere miras hakkı tanındığını ve nüfus kayıtlarının eksik getirildiğini ileri sürdü. Adana BAM, sulh hakiminin görevinin vasiyetnameyi açıp okumak ve tebliğ etmekten ibaret olduğunu, içerik denetimi yapamayacağını, vasiyetname ve mirasçılığa itirazların ayrı bir iptal davasında ileri sürülebileceğini belirterek istinaf başvurularını esastan reddetti.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 596, miras hukuku kapsamında vasiyetnamenin açılması konusunu düzenler.

miras davalarında hukuki destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!