TMK Madde 595 - Vasiyetnamenin teslimi ve alınacak önlemler

Uyuşmazlık, miras bırakanın ölümü üzerine Beyoğlu 8. Noterliğince TMK m.595 uyarınca sulh hâkimine teslim edilen 16.6.1980 tarihli vasiyetnamenin açılıp okunması ve ilgililere tebliği talebine ilişkindir. Yerel mahkeme ise istemle bağlı kalmayıp talebi aşarak, dava konusu dahi olmayan Kartal 2. Noterliğince düzenlenmiş 22.1.2002 tarihli vasiyetnameye dayanarak murisin tüm malvarlığını Türk Eğitim Vakfına bağışladığının tespitine karar vermiştir. Yargıtay, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılıp okunması (TMK m.596-597), hak sahiplerine kendilerine ilişkin kısımların tebliği ve gerekiyorsa koruma önlemlerinin alınmasıyla yetinilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Mahkemenin açma-okuma prosedürünün kapsamını aşarak ve hiç dava konusu yapılmamış ikinci bir vasiyetnameye dayanarak esasa (bağış tespitine) ilişkin karar vermesi usule aykırı bulunmuş ve hüküm bozulmuştur.

Uyuşmazlık, miras bırakanın noterde düzenlettiği ve bakım borçlusunu mirasçı atamayan "ölünceye kadar bakma sözleşmesi"nin, TMK m.595-597 anlamında vasiyetnamelerin açılıp okunması ve ilgililere tebliği işlemine tabi tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmıştır. Daire, gerekçesinde ölünceye kadar bakma sözleşmelerinin, miras sözleşmesinin tabi olduğu şekle uyma zorunluluğu dışında vasiyetname hükümlerine tabi tutulmadığını; sözleşmeyle bakım borçlusunun mirasçı atanması hâlinde BK m.511 uyarınca miras sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasının bile sözleşmeyi akdi vasiyetname hâline getirmeyeceğini vurgulamıştır. TMK m.595-597 yalnızca vasiyetnamelerin açılıp okunmasını ve ilgililere tebliğini öngördüğünden, Medeni Kanun'un vasiyetnamenin açılmasına bağladığı sonuçlar (TMK m.559, 571, 602) karşısında, mirasçı nasbını içerse dahi ölünceye kadar bakma sözleşmeleri vasiyetnamenin açılmasına ilişkin hükümlere ve işleme tabi tutulamaz. Bu husus gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmuş ve temyiz edilen hüküm oybirliğiyle BOZULMUŞTUR.

Dava, münhasıran vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin olup, Birecik Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyetnameyi açıp okumakla yetinmek yerine vasiyetnamenin aynen tenfizine de karar vermiştir. Yargıtay, sulh hukuk hâkiminin bu tür bir davadaki görevinin yalnızca vasiyetnameyi açarak ilgililere tebliğ etmekten ibaret olduğunu; TMK m.595, 596 ve 597 ile ilgili Tüzüğün 36. maddesi uyarınca yapılması gerekenin vasiyetnamenin açılıp okunması olduğunu belirtmiştir. Bu çerçevede mahkemenin görevini aşarak vasiyetnamenin aynen tenfizine karar vermesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü oybirliğiyle bozmuştur. Buna göre sulh hâkiminin yetkisi vasiyetnameyi açıp ilgililere tebliğ etmekle sınırlı olup, ayrıca tenfiz kararı verme yetkisi bulunmamaktadır.