TBK Madde 56 Ölüm ve bedensel zarar: d. Manevi tazminat

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 56, bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye hâkimin, olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir miktar parayı manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebileceğini öngörür; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar para ödenmesine hükmedilebilir.

Resmi Metin

d. Manevi tazminat

Madde 56- (1) Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.

(2) Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.56 manevi tazminatın iki yüzünü ayırır: bedensel bütünlüğü zedelenen kişinin kendisine; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ise ayrıca yakınlarına hükmedilebilmesi. Bu, yakınların kendi manevi acısı için bağımsız bir talep hakkıdır; zarar görenin talebinin tekrarı değildir. Uygulamada en sık hata, yakınların talebini “ağır” olmayan bedensel zararda da açmaktır; eşik tutmazsa o kalem reddedilir. Talep dilekçesinde olayın özelliklerini (zararın derecesi, kusur ağırlığı, tarafların durumu) somutlaştırmak takdiri besler.

Manevi tazminat ceza değildir; manevi zararın giderimidir ve hâkim takdiriyle belirlenir, otomatik doğmaz. İspat yükü davacıdadır: bedensel zararı, kusuru ve illiyet bağını ortaya koymak gerekir; bunlar kurulmadan miktar tartışılmaz. Maddi tazminat kalemleriyle karıştırmayın, manevi talep ayrı dayanak ve ayrı miktar ister.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 47. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 55. maddesinde, bedensel bütünlüğün zedelenmesi ve ölüm halinde manevi tazminatın belirlenmesi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 47. maddesinde, hakimin, bir kimsenin hukuka aykırı olarak cismani zarara uğraması veya ölmesi durumunda, zarar görene ya da ölenin ailesine “adalete muvafık tazminat verilmesine karar verebileceği” öngörülmüştür. Tasarının 55. maddesinin birinci fıkrasında ise, bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda, hakimin, “uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebileceği” belirtilmiştir.

Tasarının 55. maddesinin ikinci fıkrası, bedensel zararlara ilişkin olmak üzere, 818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Öğreti ve uygulamadaki çağdaş gelişmeler göz önünde tutularak, hakimin sadece ölüm halinde değil, ağır bedensel zararlarda da zarar görenin yakınlarına, manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebileceği kabul edilmiştir. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununda, ölüm halinde, “ölünün ailesi” yararına olmak üzere manevi tazminata karar verilebileceği öngörüldüğü halde, Tasarıda “ölenin yakınları” yararına olmak üzere manevi tazminata karar verilebileceği belirtilerek, hükmün kapsamı genişletilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.56 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2016/18546 K. 2018/6212 Bozma

6098 sayılı TBK m.56 uyarınca ölüm hâlinde hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak ölenin yakınlarına uygun bir miktar manevi tazminata hükmedebilir; davalının tüzel kişi olması bu tazminata hükmedilmesine engel değildir.

Detaylı özeti gör

Davacı anne ve baba, bir spor kulübünün sporcusu olan çocuklarının 2011'deki Minikler Türkiye Şampiyonası sırasında konakladıkları otelin korkuluklarından merdiven boşluğuna düşerek ölmesi üzerine, çocuğu yaşının gerektirdiği gibi koruyup gözetmeyen antrenör ile kulüp derneğinden maddi ve manevi tazminat istemiştir. Yerel mahkeme antrenör yönünden davayı reddetmiş, kulüp derneğini %30 hakkaniyet indirimiyle maddi tazminata mahkûm etmiş, tüzel kişi olması gerekçesiyle manevi tazminat talebini reddetmiştir. Yargıtay, tüzel kişiliğin manevi tazminata engel olmadığını ve mahkemenin kendi kusur incelemesini yaptırmayıp ceza davasında hazırlanan bilirkişi raporunu esas almasının eksik inceleme oluşturduğunu belirterek, üç kişilik uzman bilirkişi kurulundan kusur incelemesi yapılması gerektiği gerekçesiyle hükmü davacılar yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.56 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/2881 K. 2026/941 Kısmen Kabul

Bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye ödenecek manevi tazminatın adalete uygun olması esas alınarak; ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kusur durumu, olayın ağırlığı ve olay tarihi gibi özelliklerin birlikte değerlendirildiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasından kaynaklı maddi-manevi tazminat davasında Adana BAM, kusur (%100 davalı sürücü) ve %70 maluliyet raporlarını yerinde bulmuş; davalılar vekilinin tazminat ve kusura yönelik istinafını esastan reddetmiştir. Davacının ıslaha rağmen usuli kazanılmış hak gerekçesiyle eksik tazminata hükmedildiği yönündeki istinafını kısmen kabul ederek ilk derece kararını kaldırmış, kask takmama nedeniyle %20 müterafik kusur indirimi sonrası 3.429.979,50 TL maddi tazminata, TMK m.4 çerçevesinde 30.000 TL manevi tazminata yeniden hükmetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/1549 K. 2025/2650 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Ölümlü trafik kazasında ölenin yakınlarının, ölüme kusuruyla sebebiyet veren aracın işleteninden manevi tazminat isteyebileceği kabul edilerek, manevi tazminata hükmedilmesine yönelik istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında ölen tır şoförünün yakınları (eş, çocuklar, anne-baba) sürücü, araç maliki ve sigorta şirketine karşı maddi-manevi tazminat davası açmıştır. Adana BAM, ilk derece kararındaki manevi tazminat hükmünün karıştığını ve sigorta teminat limitinin aşıldığını saptamış; manevi tazminatı garame yöntemiyle yeniden belirleyip TMK m.4 hakkaniyet ilkesine göre bir miktar artırmıştır. Sigortanın yaptığı ödemenin infazda mahsubuna karar vererek hükmü düzelterek yeniden kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/1550 K. 2025/1271 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Ölümlü trafik kazasında ölenin yakınlarına manevi tazminat hükmedilebileceği; davacıların ölene yakınlığı, ölenin kaza anındaki yaşı ve olayın meydana geliş şekli birlikte değerlendirildiğinde ilk derece mahkemesince takdir edilen tutarın yetersiz kaldığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davasında davacılar manevi tazminatın düşüklüğünden, davalılar ise kusur, destek payı ve hesap hatalarından istinafa başvurmuştur. Adana BAM, davalı sürücünün %25 tali kusurunu doğru bulmuş; ancak dava dışı annenin payının ayrılmaması ve çocuk için 25 yaş yerine 18 yaşa kadar destek hesaplanması gerektiğinden maddi hesabı hatalı, hakkaniyet ilkesi karşısında manevi tazminatı ise yetersiz bulmuştur. Davacıların istinafı kabul, davalıların istinafı kısmen kabul edilerek karar düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/2533 K. 2023/1456 Düzelterek Esastan Red

Ölümlü kazada yakınlara hükmedilen manevi tazminatın; tarafların ekonomik ve sosyal durumları, ölenin ve davacıların yaşı, ölene yakınlık derecesi ve hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirilerek düşük bulunduğu ve artırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, trafik kazasında annelerini kaybeden davacıların destekten yoksun kalma maddi tazminat davasını kabul edip manevi tazminat davasını kısmen kabul etmiş; davacılar vekili maddi tazminat hesabı (desteğin geliri) ve manevi tazminat miktarına itirazla istinafa başvurmuştur. Adana BAM, desteğin asgari ücret üzerinde gelir elde ettiğinin kanıtlanamadığını belirterek maddi tazminata yönelik istinafı reddetmiş; ancak tarafların ekonomik-sosyal durumu, kusur oranları (davalı sürücü %85, müteveffa %15) ve TMK m.4 hakkaniyet ilkesi çerçevesinde hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğunu, artırılması gerektiğini saptamıştır. Yeniden yargılamaya gerek bulunmadığından, manevi tazminat miktarını artırarak HMK m.353/1-b-2 uyarınca kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/2150 K. 2020/1375 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Birlikte gerçekleştirilen darp sonucu bedensel bütünlüğü zedelenen zarar gören lehine takdir edilen manevi tazminatın; zarar verenlerin kastının yoğunluğu, yaralanmanın niteliği ve tarafların ekonomik sosyal durumları değerlendirilerek düşük bulunduğu ve yükseltildiği anlaşılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davalılar tarafından birlikte darp edilip hayati tehlike geçiren ve yüzünde sabit iz kalan davacının açtığı manevi tazminat davasında ilk derece mahkemesi 20.000 TL'ye hükmetmiştir. Adana BAM, ceza kanunundaki uzamış 8 yıllık zamanaşımı dolmadan dava açıldığını belirterek davalıların zamanaşımı itirazını reddetmiş; davalıların kastının yoğunluğu ve yaralanmanın niteliği karşısında manevi tazminatı düşük bularak 35.000 TL'ye yükseltmiştir. Davacının red vekalet ücretine ilişkin başvurusu da kabul edilmiştir.

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/2056 K. 2020/1254 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Trafik kazasında yaralanan zarar gören lehine hükmedilen manevi tazminatın; tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusur oranları, davacının yaşı, yaralanmanın niteliği ve hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirilerek yetersiz bulunduğu ve artırıldığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan davacının açtığı maddi ve manevi tazminat davasında ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Adana BAM, ıslah edilen kısma kaza/dava tarihi yerine ıslah tarihinden faiz yürütülmesini ve davalıların müşterek-müteselsil sorumlu tutulmamasını hatalı bulmuş; davalı sürücünün %75 kusuru ve %22 maluliyet karşısında hükmolunan manevi tazminatı yetersiz görerek 20.000 TL'den 40.000 TL'ye yükseltmiştir. Davacının faiz türüne (avans faiz) ilişkin başvurusu reddedilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/551 K. 2020/783 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Hakimin özel halleri gözeterek takdir edeceği manevi tazminat tutarının adalete uygun olduğu; manevi tazminatın ceza olmadığı ve malvarlığı zararını karşılamayı amaçlamadığı, zarar göreni zenginleştirmeyecek, sorumluyu da fakirleştirmeyecek ölçüde belirlendiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, davalıların ergin olmayan oğlu tarafından darp edilerek burnunun kırıldığını, ev başkanı sıfatıyla anne-babanın çocuğun verdiği zarardan sorumlu olduğunu belirterek manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi, ceza mahkemesince sabit görülen yaralama nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Davacı vekili, takdir edilen tazminatın düşüklüğünü ileri sürerek istinafa başvurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/176 K. 2020/720 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Manevi tazminata hükmedilirken olay nedeniyle duyulan acı ve elemin kısmen giderilmesinin amaçlandığı; tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile olayın oluş biçimi gözetilerek takdir edilen miktarın hak ve nesafete uygun bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Küçük davacı K1, sınıf arkadaşı küçük davalı K4 ile yaşanan tartışmada parmağı kırılarak yaralanmış; ev başkanı sıfatıyla K4'ün anne-babasına karşı TMK m.369 dayanaklı manevi tazminat davası açılmıştır. İlk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, davalılar kazanın müterafik kusurdan kaynaklandığını ve özen görevlerini yerine getirdiklerini ileri sürmüştür. Adana BAM, ev başkanının kusursuz sorumluluğundan kurtulmasını sağlayacak ispatın gerçekleşmediğini ve takdir edilen tazminatın hak ve nesafete uygun olduğunu belirleyerek davalıların istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1574 K. 2020/794 Düzelterek Esastan Red

Bedensel zarar nedeniyle manevi tazminat takdir edilirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusur oranları, olay ve dava tarihi ile yaralanmanın niteliği gözetilmiş; kalıcı maluliyet bulunmaması karşısında hükmolunan tutarın yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: 20/11/2014 tarihli trafik kazasında yaralanan davacının TBK 56/2 uyarınca açtığı manevi tazminat davasında İlk Derece Mahkemesi 20.000,00 TL'ye hükmetmiş, davalı sürücü ve şirket istinaf etmiştir. Adana BAM, ceza dosyasındaki kusur raporlarına göre davalı sürücünün %100 kusurlu, davacının kusursuz olduğunu, ceza kararının kesinleşmesinin beklenmesine gerek bulunmadığını (TBK 74) belirleyerek kusura yönelik istinafı reddetmiştir. Ancak davacının kalıcı maluliyetinin bulunmaması, paranın satın alma gücü ve TMK 4'teki hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirildiğinde hükmedilen tazminatın yüksek olduğu sonucuna varılarak miktara ilişkin istinaf kısmen kabul edilmiş, ilk derece kararı kaldırılarak tazminat 10.000,00 TL'ye indirilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1560 K. 2020/743 Düzelterek Esastan Red

Zarar görenin ehliyetsiz ve kask kullanmaksızın motosiklet kullanması gibi müterafik kusur oluşturan hususların manevi tazminattan oransal indirim sebebi sayılmadığı, bunların tazminat miktarı takdir edilirken hâkim tarafından değerlendirildiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan davacının TBK 56 uyarınca açtığı manevi tazminat davasında İlk Derece Mahkemesi 3.600 TL manevi tazminata hükmetmiş, hem davacı hem davalı istinaf yoluna başvurmuştur. Adana BAM, kusur belirlemesini ve davacının yaralanmasının manevi tazminat gerektirdiğini yerinde bularak davalının istinafını esastan reddetmiş; ancak tarafların ekonomik-sosyal durumları, kusur oranları ve olayın özellikleri karşısında hükmolunan manevi tazminatın yetersiz olduğu sonucuna vararak davacının istinafını kısmen kabul etmiştir. İlk Derece kararını HMK 353/1-b-2 uyarınca kaldırmış ve manevi tazminatı 7.000 TL olarak belirleyip düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!