TBK Madde 59 - Ayırt etme gücünün geçici kaybı

Resmi Metin

Ayırt etme gücünün geçici kaybı

Madde 59- Ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişi, bu sırada verdiği zararları gidermekle yükümlüdür. Ancak, ayırt etme gücünü kaybetmede kusuru olmadığını ispat ederse, sorumluluktan kurtulur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.59, geçici olarak ayırt etme gücünü kaybeden kişiyi kural olarak verdiği zarardan sorumlu tutar; ancak kişiye bu kayba düşmede kusursuz olduğunu ispat ederek kurtulma imkânı tanır. Pratikte ispat yükü ikiye bölünmüştür: zarar görenin zararını, illiyet bağını ve davalının o sırada zarar verdiğini ortaya koyması gerekir; davalı sorumluluktan kurtulmak istiyorsa, ayırt etme gücünü kaybetmedeki kusursuzluğunu kendisi kanıtlamak zorundadır. Sık yapılan hata, bu kurtuluş ispatını zarar görene yükletmek ya da tazminatın kendiliğinden doğduğunu varsaymaktır.

Davalı cephesinde kritik nokta, kusurun nereye bakılarak ölçüldüğüdür: zarar anına değil, ayırt etme gücünü yitirme anına. İçki, ilaç ya da öfkeyle bu hâle bilerek veya ihmalle düşen kişi kurtuluş ispatı yapamaz. Kalem hesabında tazminatın kapsamı ve ödeme biçimi TBK m.51 uyarınca somut durum ve kusurun ağırlığına göre hâkim takdiriyle belirlenir; otomatik bir sonuç beklenmemelidir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 59. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 54. maddesinin ikinci fıkrasını karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 58. maddesinde, ayırt etme gücünün geçici kaybı halinde verilen zarardan sorumluluk düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 54. maddesinin kenar başlığında kullanılan “B. Temyiz kudretini haiz olmayanların mes’uliyeti” ibaresi, Tasarıda “4. Ayırt etme gücünün geçici kaybı” şekline dönüştürülmüştür.

Maddede, ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişinin, bu sırada verdiği zararları gidermekle yükümlü olduğu öngörülmektedir. Bu hüküm uyarınca, mesela ayırt etme gücünü geçici olarak kaybedecek ölçüde sarhoş olan veya uyuşturucu madde kullanan bir kişi, bu sırada sebep olduğu zararları gidermekle yükümlüdür. Ancak, bu durumda bulunan kişi, ayırt etme gücünü geçici olarak kaybetmesinde kendi kusurunun bulunmadığını, mesela; içeceğine uyuşturucu madde konulduğunu veya istemediği halde korkutularak içki içmeye zorlandığını ispat ettiği takdirde sorumluluktan kurtulur.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.59 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1683 K. 2020/643 08.06.2020 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin çıkardığı orman yangınına dayalı tazminat davasında daire, ayırt etme gücünden yoksun kişinin haksız fiil sorumluluğunun iki dayanağından biri olarak TBK m.59'u anmış; uyuşmazlığı hakkaniyet sorumluluğu üzerinden çözerek istinafı esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, orman yangını nedeniyle orman idaresinin uğradığı zararın tazminine ilişkindir. Yangını çıkaran kısıtlı davalının olay tarihinde ayırt etme gücü bulunmadığı adli tıp raporuyla saptanmış, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Daire, ayırt etme gücünden yoksun kişinin haksız fiilinden sorumluluğunun ancak kendi kusuruyla geçici ayırt etme gücü kaybı veya hakkaniyet sorumluluğu dayanaklarıyla mümkün olduğunu belirtmiş; davalının malvarlığı bulunmaması, sosyal ve ekonomik durumu ile olayın oluş biçimi karşısında hakkaniyetin sorumluluğu gerektirmediğini kabul ederek idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

TBK Madde 59 Ayırt etme gücünün geçici kaybı

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.59 uygulaması

Ücretsiz Hakkınız Doldu