TBK Madde 53 Ölüm ve bedensel zarar: a. Ölüm

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 53, ölüm hâlinde uğranılan maddi zararları örnekleyici biçimde sayar: cenaze giderleri; ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar; ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları destekten yoksun kalma zararları. Bu kalemleri, zarar gören ve ölenin desteğinden yoksun kalanlar tazminat alacaklısı olarak isteyebilir. "Özellikle" ifadesiyle sayım açık uçludur, sınırlayıcı değildir.

Resmi Metin

a. Ölüm

Madde 53- Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır:

  1. 1. Cenaze giderleri.
  2. 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
  3. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.53 ölüm hâlinde istenebilecek zarar kalemlerini sayar; ancak bu sayım tazminatı kendiliğinden doğurmaz. Davacı, ölümle illiyet bağını ve (kusura dayalı sorumlulukta) zarar verenin kusurunu TBK m.50 uyarınca ispatla yükümlüdür; hâkim re’sen hesap yapmaz. Pratikte en sık hata, cenaze ve tedavi giderlerini belge/faturayla ortaya koymadan toplu rakam talep etmektir. Tedavi gideri yalnız ölüm hemen gerçekleşmemişse ve müteveffanın sağlığında doğan giderler için istenebilir.

Asıl ağırlık 3. bentteki destekten yoksun kalma kalemindedir: davacının fiilen ve düzenli destek gördüğünü, desteğin süreceğini ve kendi kayıp payını ortaya koyması gerekir; bu kalem mirasçılıktan bağımsızdır, fiili destek ilişkisine bakılır. Hesap genellikle aktüer bilirkişiyle yapılır. Talep sonuçlarını ayrı ayrı kalemlendirip fazlaya ilişkin hakkı saklı tutmak, ıslah ihtiyacını ve hak kaybı riskini azaltır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 45. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkraya bağlı üç bentten oluşan 53. maddesinde, ölüm halinde uğranılan zararlar düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 45. maddesinin kenar başlığında kullanılan “V. Hususi haller / 1. Adam ölmesi ve cismani zarar / a. Ölüm takdirinde zarar ve ziyan” şeklindeki ibareler, cismani zararın, Tasarının “Bedensel bütünlüğün zedelenmesi” kenar başlıklı 53 üncü maddesinde ayrıca düzenlenmesi nedeniyle, Tasarının 53 üncü maddesinde “IV. Özel durumlar/ 1. Ölüm ve bedensel zarar / a. Ölüm” şekline dönüştürülmüştür. İki fıkradan oluşan 818 sayılı Borçlar Kanunundan farklı olarak, haksız fiilin ölümle sonuçlanması durumunda istenebilecek zarar kalemleri, Tasarıda üç bent halinde sayılmıştır.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan değişiklik ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.53 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/953 K. 2022/1402 Bozma

Haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kişi, TBK m.53'e dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir; tazminata hükmedilmeden önce zarar görenin somut zarar tutarının belirlenmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Davacının eşi, 27.06.2015'te davalı şirkete zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı çekiciyi kullanırken tam kusurlu olduğu tek taraflı trafik kazasında hayatını kaybetmiş; davacı, destekten yoksun kalma tazminatı olarak (talep artırımıyla) 130.299,61 TL'nin sigortacıdan tahsilini istemiştir. Davalı sigortacı talebin poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu savunmuş, ilk derece mahkemesi kaza tarihinde yürürlükteki hükümler uyarınca davacının üçüncü kişi sıfatıyla tazminat isteyebileceği gerekçesiyle davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Özel Daire, sigorta genel şartlarına öncelik vererek kararı bozmuş; ilk derece mahkemesi kaza sonrası yürürlüğe giren kanun değişikliklerinin ve kanuna aykırı genel şart hükümlerinin uygulanamayacağı gerekçesiyle direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.53 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/1833 K. 2026/1342 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Destekten yoksun kalma zararının hesabında TRH 2010 yaşam tablosu ile progresif rant yöntemi kullanılarak ve asgari ücret esas alınarak düzenlenen raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilmiş, sigortacının hesap raporuna yönelik istinaf sebebi bu nedenle yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında anne ve babasını kaybeden çocukların destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemlerine ilişkin asıl ve birleşen davada ilk derece mahkemesi talepleri kısmen kabul etmiş; birleşen dosya davalısı sigorta şirketi kusur oranı, müterafik kusur indirimi yapılmaması ve hesap raporu yönünden istinafa başvurmuştur. Daire, kusura yönelik istinafın önceki ilamla zaten reddedildiğini, ölenin emniyet kemeri kullanıp kullanmadığı belirsiz olduğundan müterafik kusur indirimi yapılmamasının yerinde olduğunu ve TRH 2010 ile progresif rant yöntemiyle düzenlenen raporun hüküm kurmaya elverişli bulunduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/2878 K. 2024/2924 Düzelterek Esastan Red

Ölüm nedeniyle istenebilecek cenaze gideri, ölenin taşınması, yıkatılması, gömülmesi ve mezarlık ücreti gibi ölümle doğrudan ilgili giderlerle sınırlı görülmüş; taziye, teşekkür, yemek ve mevlit gibi zorunlu olmayan merasim giderlerine ilişkin istem yerinde bulunmamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Nişan törenine giden yolcuları taşıyan minibüsün virajda devrilmesi sonucu birden çok kişinin öldüğü, bir kısmının yaralandığı kazada, ölenlerin yakınları ile yaralananlar destekten yoksun kalma, iş gücü kaybı, cenaze gideri ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, sürücünün tam kusurlu olduğu raporunu, maluliyet ve hesap raporlarını yerinde bulmuş; zamanaşımı, sigortaya usulüne uygun başvurulmadığı, geçici iş göremezliğin teminat dışı olduğu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği ve zorunlu olmayan cenaze merasimi giderlerinin de istenebileceği yönündeki istinaf sebeplerini reddetmiş; manevi tazminatın her bir davacı ve her bir ölüm yönünden ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı düzelterek yeniden hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2022/490 K. 2023/2459 Kısmen Kabul

Bekar ve çocuksuz olarak ölen kişinin anne ve babasının, çocukların anne babalarına destek olacakları karinesi gereğince destekten yoksun kalma tazminatı isteyebileceği belirtilerek, davacıların geride kalan diğer çocuklarından yardım alabileceği yönündeki istinaf sebebi reddedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, yaya geçidinde iki aracın çarpması sonucu ölen öğrencinin yakınlarının açtığı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi maddi tazminatı asgari ücret üzerinden hesaplayarak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, kiralama sözleşmesinin uzun süreli sayılamayacağını belirterek araç malikinin işleten sıfatının sürdüğünü, sürücülerin eşit oranda asli kusurlu olduğunu, sigortacının müteselsilen sorumlu bulunduğunu ve yetiştirme gideri indiriminin yerinde olduğunu saptayıp davalıların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Buna karşılık ölenin gelirinin asgari ücret kabul edilmesini yerinde görmeyerek davacıların başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp düzelterek yeniden hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2022/474 K. 2023/2456 Düzelterek Esastan Red

Destekten yoksun kalma isteminde eşlerin birbirine, çocukların da anne babaya destek olacağı karine sayılarak; ölenin eşinin çalışıyor olması ya da anne ve babasının emekli aylığı bulunması destek tazminatı istemeye engel görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında ölen sürücünün eşi, çocuğu ile anne ve babasının açtığı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davasında ilk derece mahkemesi istemleri kısmen kabul etmiş; karar davacılar vekili, karşı araç sürücüsü ile işletenin vekili ve sigorta şirketi vekilince ayrı ayrı istinaf edilmiştir. Daire, kusur oranına, hesap yöntemine, faiz türüne ve manevi tazminat miktarına yönelik sebepleri yerinde görmemiş; buna karşılık müterafik kusur ispatlanamadığı hâlde indirim yapılmasını ve vekâlet ücretlerinin belirlenme biçimini hatalı bulmuştur. Sigorta şirketinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, diğer tarafların başvurusunu kısmen kabul edip kararı kaldırarak düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/2533 K. 2023/1456 Düzelterek Esastan Red

Ölenin desteğinden yoksun kalan çocuk bakımından destek süresinin, yüksek öğrenim görülmesi halinde 25 yaşın doldurulacağı tarihe kadar kabul edildiği; işe başlama tarihine kadar hesaplama yapılmış olmasının ise aleyhe karar verme yasağı nedeniyle eleştiriyle karşılandığı görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, trafik kazasında annelerini kaybeden davacıların destekten yoksun kalma maddi tazminat davasını kabul edip manevi tazminat davasını kısmen kabul etmiş; davacılar vekili maddi tazminat hesabı (desteğin geliri) ve manevi tazminat miktarına itirazla istinafa başvurmuştur. Adana BAM, desteğin asgari ücret üzerinde gelir elde ettiğinin kanıtlanamadığını belirterek maddi tazminata yönelik istinafı reddetmiş; ancak tarafların ekonomik-sosyal durumu, kusur oranları (davalı sürücü %85, müteveffa %15) ve TMK m.4 hakkaniyet ilkesi çerçevesinde hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğunu, artırılması gerektiğini saptamıştır. Yeniden yargılamaya gerek bulunmadığından, manevi tazminat miktarını artırarak HMK m.353/1-b-2 uyarınca kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiştir.

Diğer kararlar (2)
Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/2444 K. 2023/1182 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Çocuğun ölümü nedeniyle hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatından, ölüm sonrasında artık yapılmayacak olan yetiştirme giderlerinin düşüldüğü belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında küçük kızı vefat eden davacı anne, destekten yoksun kalma maddi tazminatı için sigorta şirketine dava açmış; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Davalı sigorta vekili; kusur oranı, hesap yöntemi ve anne lehine hesaplanan tazminattan yetiştirme gideri düşülmemesi yönlerinden istinafa başvurmuştur. Adana BAM, kusur belirlemesini olayın oluşuna uygun, hesap raporunu yöntem yönünden yerinde bulmuş; annenin çalışmaması nedeniyle yetiştirme giderinin düşülmemesinin yerleşik ilkelere uygun olduğunu belirterek davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1307 K. 2020/485 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ölenin desteğinden yoksun kalanların zararında, babanın destek payından çıkması halinde payının anneye ekleneceği ve anne payının %25 olması gerektiği belirtilmiş; rapordaki %20 oranı istinaf eden sigortacının lehine olduğundan aleyhe hüküm kurma yasağı gereği bu yöndeki istinaf reddedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yolcu olarak bulunan desteğin ölümü nedeniyle yakınlarının açtığı destekten yoksun kalma tazminatı davasında ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiştir. Davalı sigorta şirketi vekili; destek paylarının hatalı ayrıldığını, 2330 sayılı Kanun kapsamında nakdi tazminat ödenip ödenmediğinin araştırılmadığını, dava öncesi yapılan ödemenin zararı karşıladığını ve emniyet kemeri takılmadığından müterafik kusur indirimi gerektiğini ileri sürmüştür. Daire; uygulanan %20 destek payının kendi ölçütlerine göre düşük olmakla birlikte istinaf eden davalının lehine olduğunu, 2330 sayılı Kanun kapsamında ödeme yapılmadığını, ödeme anında zararın karşılanmadığını ve emniyet kemerine ilişkin iddianın kanıtlanmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!