TBK Madde 481 Eser bedeli: b. Değere göre bedel

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 481, eser sözleşmesinde bedel önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse, bedel; eserin yapıldığı yer ve zamandaki değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.

Resmi Metin

b. Değere göre bedel

Madde 481- Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu kural, taraflar bedeli hiç kararlaştırmadığında ya da yalnızca yaklaşık bir rakam üzerinde uzlaştığında devreye girer; sabit bir rakam yoktur, bedel eserin yapıldığı yer ve zamandaki gerçek değerine ve yüklenicinin fiilen katlandığı gidere göre sonradan belirlenir. Bu yönüyle, riski büyük ölçüde işsahibine yükleyerek sabit götürü bedelden (TBK m.480) ayrılır: götürü bedelde yüklenici fazla masrafı kural olarak isteyemez ve maliyet riskini kendisi taşır; burada ise bedel eserin fiili değeri ve gideriyle orantılı doğduğundan bu risk işsahibine geçer. Pratikte yüklenici, gider kalemlerini ve emeği belgelemekle yükümlüdür; ispat edemediği masrafı bedele ekletemez. Yaklaşık bedelin aşırı aşılması ayrı bir sorundur ve TBK m.482 çerçevesinde işsahibine sözleşmeden dönme (eser kendi arsası üzerindeyse bedelden indirim ya da fesih) imkanı verir. Sık hata, bu ilişkiyi bağımlı hizmet sözleşmesiyle (TBK m.393) karıştırmaktır; eser sözleşmesinde yüklenici bağımsızdır ve sonucu taahhüt eder. Ayıp için zamanaşımı TBK m.478 uyarınca taşınmaz dışı eserde iki yıl, taşınmaz yapıda beş yıl, yüklenicinin ağır kusurunda yirmi yıldır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 481. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 366 ncı maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 481 inci maddesinde, yükleniciye ödenecek değere göre bedel düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 366 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan ” b. İşin kıymetine göre bedelin tayini” şeklindeki ibare, Tasarıda “b. Değere göre bedel” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 366 ncı maddesinde kullanılan “..yapılan şeyin kıymetine ve müteahhidin masrafına göre” şeklindeki ibare, Tasarıda “yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak” şekline dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.481 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2017/494 K. 2021/506 Bozma

Eser sözleşmesinde bedel önceden veya yaklaşık olarak belirlenmemişse, bedel eserin yapıldığı yer ve zamandaki değerine (mahalli piyasa rayiçlerine) ve yüklenicinin giderine göre belirlenir; taraflarca benimsenmemiş bir belgedeki fiyatlar bedele esas alınamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı yüklenici, davalının inşaatlarında yaptığı tesisat ve montaj işlerinin bedeli olarak fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup şimdilik 208.660 TL istemiş; davalı ise davacının dayandığı 28.09.2007 tarihli işçilik belgesini imzalayanın şirket yetkilisi olmadığını, aralarında sözlü anlaşma bulunduğunu savunarak bu belgeyi kabul etmemiştir. Yerel mahkeme, bilirkişinin söz konusu belgedeki tutarları piyasa rayicine uygun sayan raporuna dayanıp davayı kısmen kabulle 163.685,62 TL'ye hükmetmiş ve Özel Daire bozmasına direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davalı tarafça benimsenmeyen 28.09.2007 tarihli belgedeki fiyatların bedele esas alınamayacağını; imalatların yapıldığı 2008-2010 yılları gözetilerek her işin yapıldığı tarih itibariyle serbest piyasa rayiçlerine göre bedel saptanması gerektiğini belirtmiştir. Olay döneminde uygulanan mülga 818 sayılı BK m.366 (güncel TBK m.481) çerçevesinde direnme kararı, davalı vekilinin temyizi üzerine bozulmuştur.

Yargıtay HGK E. 2021/56 K. 2021/89 Bozma

Eser sözleşmesinde bedel önceden belirlenmemiş veya yaklaşık belirlenmişse iş bedeli, işin yapıldığı yer ve zamandaki eserin değerine (serbest piyasa rayicine) ve yüklenicinin giderine göre belirlenir; rayiç bedel yüklenici kârını ve KDV'yi zaten içerdiğinden belirlenen bedele ayrıca eklenmez.

Detaylı özeti gör

Davacı yüklenici, davalı şirkete ait mağazada tadilat, iç dekorasyon ve elektrik tesisatı işlerini yaptığını, taraflar arasında kararlaştırılmış bir bedel bulunmadığını ileri sürerek bakiye 8.467,20 TL'nin ticari faiziyle tahsilini istemiştir. Yerel mahkeme, sözleşmesel bedel olmadığından mülga 818 sayılı BK m.366 (güncel TBK m.481) uyarınca iş bedelini piyasa rayicine göre belirlemiş, ancak bilirkişi raporunda birim fiyatlarla bulunan tutara ayrıca %25 müteahhitlik kârı ve %18 KDV ekleyerek 7.100,61 TL'ye kısmen kabul kararı vermiştir. Özel Daire, serbest piyasa rayicinin zaten yüklenici kârını ve KDV'yi içerdiği, bu kalemlerin ayrıca eklenemeyeceği gerekçesiyle kararı bozmuş; Hukuk Genel Kurulu da 16.02.2021'de davalı vekilinin temyiz itirazlarını kabul ederek direnme kararının bozulmasına oy birliğiyle karar vermiştir.

Yargıtay HGK E. 2016/627 K. 2019/1192 Onama

Eser sözleşmesinde bedelin kurulurken tam olarak kararlaştırılmamış olması, sözleşmenin kurulmasına engel değildir; bedel önceden belirlenmemiş veya yaklaşık belirlenmişse TBK m.481 uyarınca yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.

Detaylı özeti gör

Davacıların murisi, davalıya ait tarladaki kuyuya temizlik için inince, motordan çıkıp kuyuda biriken karbonmonoksitten zehirlenerek ölmüş; mirasçıları olayın iş kazası olarak tespitini istemiştir. Davalı, işi kabul etmeyen tanık yerine müteveffayla anlaşmış, ancak ücreti konuşmamışlardır. İzmir 1. İş Mahkemesi, ölüm anı itibarıyla ücret tam belirlenmediğinden taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi bulunmadığı, ölenin hizmet sözleşmesiyle çalışırken kaza geçirdiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiş; Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin bozması üzerine kararında direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, TBK m.470 uyarınca eser ve bedelin sözleşmenin unsurları olduğunu, ancak tarafların bedeli kararlaştırmamış olmalarının sözleşmenin kurulmasına etki etmeyeceğini, bedel ödeneceğini biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa eser sözleşmesinin kabul edileceğini belirtmiştir. TBK m.481, bedel önceden belirlenmemiş veya yaklaşık belirlenmişse eserin yapıldığı yer ve zamandaki değerine göre belirleneceğini düzenlediğinden, kurulma aşamasında ücretin tam kararlaştırılmaması eser sözleşmesine engel değildir. Bu nedenle yerel mahkeme gerekçesindeki, ücret tam belirlenmediğinden eser sözleşmesinden söz edilemeyeceğine dair ibarelerin karar metninden çıkarılmasına; sonucu itibarıyla usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının oy birliğiyle onanmasına karar verilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.481 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2021/750 K. 2024/1628 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Yazılı sözleşme ve kararlaştırılmış bedel bulunmayan reklam ve tabela işlerinde, fatura bedelinin fahiş olduğu itirazı karşısında, fatura kapsamındaki hangi işlerin yapıldığı belirlenip bedelin yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre saptanması gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Reklam ve tabela işleri yapan davacı şirket, yazılı sözleşme bulunmayan iş ilişkisinde düzenlediği faturanın bedelini istemiş; iş sahibi şirket faturayı bedelin fahiş olduğu gerekçesiyle iade etmiş ve defterlerine kaydetmemiştir. İlk derece mahkemesi, tarafların ticari defterlerinin birbirini doğrulamadığı ve davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, taraflar arasında yazılı olmayan eser, satım ve hizmet ilişkisinin sabit olduğunu, teslimin ispatı için tanık dinlenmesine engel bulunmadığını, kararlaştırılmış bir bedel de olmadığından yapılan işlerin yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini belirterek eksik inceleme nedeniyle kararı kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2021/751 K. 2024/963 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Sözlü kurulan kablolama işinde bedel önceden belirlenmediği ve taraflar bedelde uzlaşmadığı için, iş bedelinin eserin yapıldığı yıl serbest piyasa mahalli rayiçlerine göre (KDV dahil) hesaplanması gerektiği, idari birim fiyatlar esas alınarak yapılan hesaplamanın hatalı olduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Adliye binasında UYAP ve elektrik altyapı kablolama işini sözlü anlaşmayla üstlenen yüklenici, iş bedelinin eksik ödendiğini ileri sürerek alacak davası açmış; ilk derece mahkemesi idari birim fiyatlara dayanan bilirkişi raporuna göre davayı kısmen kabul etmiştir. Her iki taraf da istinafa başvurmuştur. Daire, yazılı sözleşme ve bedelde uzlaşma bulunmadığından iş bedelinin eserin yapıldığı yıl serbest piyasa mahalli rayiçlerine göre hesaplanması gerektiğini, hükme esas alınan raporların bu yönteme aykırı olduğunu belirterek iki istinaf başvurusunu da kabul etmiş, kararı kaldırıp dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2021/307 K. 2024/609 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İş bedelinin kararlaştırıldığı belgelenemeyen sözlü eser sözleşmesinde, yüklenicinin yaptığı imalatın bedelinin TBK m. 481 uyarınca imalatın yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanacağı; rayiçler yüklenici kârı ile KDV'yi içerdiğinden bunların ayrıca eklenmeyeceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, bir villa inşaatında yapılan PVC doğrama ve cam işlerinin bedeline ilişkin faturaya dayalı takibe itirazın iptali istemidir. İlk derece mahkemesi, tek başına fatura düzenlenmesinin alacağa karine olmayacağı ve teslim olgusunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, iş sahibinin cevap dilekçesindeki beyanıyla işi yaptırmak üzere anlaştığını ve bu kapsamda çek verdiğini kabul ettiğini, böylece sözlü eser sözleşmesinin kurulduğunu, işin başkasına yaptırıldığı savunmasının ispatlanamadığını belirtmiş; imalat bedelinin mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi için kararı kaldırarak dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2020/1259 K. 2023/1121 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Yazılı sözleşme bulunmayan ve bedelde anlaşma sağlanamayan eser ilişkisinde, yüklenicinin gerçekleştirdiği imalatın bedelinin işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre hesaplanacağı kabul edilerek, bulunan bedelden ödenen kısmın mahsubuyla davanın kısmen kabulü yerinde görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Dekorasyon işi yapan yüklenici, iki mağazada iç dekorasyon imalatı yaptığını ileri sürerek bakiye alacağını istemiş; iş sahibi ikinci mağazada hiçbir iş yapılmadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmadığını ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamadığını saptayarak, bedeli belirlenmemiş eser ilişkisinde imalat bedelinin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanacağını, ikinci mağazadaki iş iddiasının yazılı delille kanıtlanamadığını ve elden ödeme savunmasının da ispatlanamadığını belirterek tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/922 K. 2020/696 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bedelde anlaşma bulunmayan eser sözleşmesinde iş bedelinin, bilirkişinin saptadığı güncel rayiç yerine imalatın yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiği; işsahibi tacir olmadığından faturaya itiraz edilmemesinin bedeli kesinleştirmeyeceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Site yönetiminin giriş çıkış kontrolü için bariyer ve otomatik geçiş sistemi kurulması işini üstlenen yüklenici, bakiye iş bedeli için icra takibi başlatmış, itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. İlk derece mahkemesi, bilirkişinin belirlediği güncel rayiç bedel üzerinden davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, işin sözleşme ve tekniğe uygun yapıldığını ispat yükünün yükleniciye ait olduğunu, bedelin imalatın yapıldığı yıl piyasa rayiçlerine göre saptanması gerektiğini belirtmiş; ayrıca ticari veya mesleki amaçla hareket etmeyen site yönetiminin taraf olduğu eser sözleşmesinin tüketici işlemi sayılması nedeniyle uyuşmazlığa tüketici mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiğini kabul ederek istinaf başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp dosyayı yerel mahkemeye göndermiştir.

Diğer kararlar (4)
Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/455 K. 2020/164 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bedeli önceden kararlaştırılmayan heykel yapımında, iş bedelinin eserin yapıldığı yıl (2015) mahalli piyasa rayiç fiyatlarına göre belirlenmesi ve eser değerini farklı tutarlarla saptayan raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Belediyenin talebi üzerine heykel yapan davacı yüklenici, yazılı sözleşme bulunmaksızın tamamlayıp teslim ettiği eserin bedelini istemiş; belediye bedelde anlaşma sağlanamadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, heykelin güzel sanat eseri niteliğinde olduğunu ve tescil edilmemiş olmasının bu niteliği ortadan kaldırmadığını, bu nedenle görev itirazının yerinde olmadığını; ancak eserin değerini farklı tutarlarla belirleyen iki rapor arasındaki çelişkinin giderilmediğini ve bedelin eserin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre saptanması gerektiğini belirterek kararı kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/456 K. 2020/23 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bedeli belirlenmemiş parke ve bordür taşı imalatında iş sahibi miktar ve tutara itiraz ettiğinden keşif zorunlu görülmüş; bedelin yapıldığı yıl piyasa rayiçleriyle, rayiçlerde KDV ve yüklenici kârı bulunduğundan bunlar yeniden eklenmeksizin belirlenip ödenen tutarın mahsubu gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yüklenici şirket, kilit parke ve bordür taşı temini ile uygulaması bedelinden kalan alacağı için başlattığı takibe yapılan itirazın iptalini istemiş; iş sahibi miktar ve tutarı kabul etmeyip iade faturalarına dayanmıştır. İlk derece mahkemesi, faturaların ve ödemelerin iş sahibinin defterlerinde kayıtlı olmasına dayanarak davayı kabul etmiştir. Daire, bedel ihtilaflı olduğundan mahallinde inşaat bilirkişisiyle keşif yapılıp imalat bedelinin yapıldığı yıl piyasa rayiçleriyle belirlenmesi ve ödenen tutarın mahsubu gerektiğini, ayrıca alacak likit olmadığından icra inkar tazminatının reddi gerektiğini belirterek iş sahibinin istinaf başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2018/505 K. 2019/4 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser bedeli önceden kesin biçimde belirlenmediğinden miktarı çekişmeli kalan prefabrik ev yapımında, işin ustası olan tanığın o dönemdeki değere ilişkin beyanı esas alınarak bedelin 40.000 TL olduğu kabul edilmiş; 15.000 TL aldığını ispat edemeyen yüklenicinin savunması yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Evinin üzerine çelik konstrüksiyonlu teraslı ev yapılması için yükleniciyle anlaşan ve bedeli peşin ödeyen iş sahibi, iş yapılmadığı için ihtarla sözleşmeyi feshederek ödediği 40.000 TL'nin iadesini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Yüklenici istinafında, tanıkların ödemeyi bizzat görmediğini ve bedelin rayiç üzerinden bilirkişiye hesaplatılması gerektiğini ileri sürmüştür. Daire; eser sözleşmesinin kurulduğu ve işin yapılmadığı hususunun çekişmesiz olduğunu, uyuşmazlığın yalnızca bedelin miktarında toplandığını, işin ustası olan tanığın o dönemdeki değere ilişkin beyanı karşısında bedelin 40.000 TL sayılması gerektiğini, yüklenicinin 15.000 TL aldığı savunmasını kesin delille ispat edemediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2018/67 K. 2018/65 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Eksik ve ayıplı imalat bedelinin de TBK m. 481 uyarınca imalatın mevcut haliyle yapıldığı yıl piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiği; fiyatların hangi tarihe göre belirlendiğini açıklamayan bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Anahtar teslim ve götürü bedelle bir villanın eksik işlerinin tamamlanması kararlaştırılmış, iş süresinde bitirilmeyince iş sahibi sözleşmeden dönerek eksik ve ayıplı imalatın ikmal bedeli ile kira kaybını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Daire, yüklenicinin işi sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına uygun imal edip teslim ettiğini ispatlayamadığını ve dönmenin haklı olduğunu, ancak bilirkişi raporunun eksik ve ayıplı işleri ayırmadığını ve fiyatların hangi tarihe göre belirlendiğini açıklamadığını, dönme hâlinde müspet zarar niteliğindeki kira kaybının istenemeyeceğini belirterek her iki tarafın istinaf başvurusunu kabul edip kararı kaldırmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!