Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 482 Eser sözleşmesinin sona ermesi: Yaklaşık bedelin aşılması
TBK 482, başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin iş sahibinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa iş sahibine, eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra sözleşmeden dönme hakkı tanır. Eser iş sahibinin arsası üzerine yapılıyorsa iş sahibi, bedelden uygun bir miktarın indirilmesini isteyebileceği gibi, eser henüz tamamlanmamışsa yükleniciyi işe devamdan alıkoyarak, tamamlanan kısım için hakkaniyete uygun bir bedel ödemek suretiyle sözleşmeyi feshedebilir.
Resmi Metin
Yaklaşık bedelin aşılması
Madde 482- (1) Başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin, işsahibinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa işsahibi, eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra sözleşmeden dönebilir.
(2) Eser, işsahibinin arsası üzerine yapılıyorsa işsahibi, bedelden uygun bir miktarın indirilmesini isteyebileceği gibi, eser henüz tamamlanmamışsa, yükleniciyi işe devamdan alıkoyarak, tamamlanan kısım için hakkaniyete uygun bir bedel ödemek suretiyle sözleşmeyi feshedebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu hüküm, bedelin başta yaklaşık belirlendiği eser sözleşmelerinde işsahibini maliyetin denetimsiz şişmesine karşı korur. İşleyebilmesi için iki koşul birlikte aranır: aşımın aşırı ölçüde olması ve bunun işsahibinin kusuru bulunmaksızın ortaya çıkması; işsahibi ek iş istemiş veya kusurlu davranmışsa fazlayı üstlenir. Kural sonuç, işsahibinin sözleşmeden dönmesidir; ancak eser işsahibinin arsası üzerine yapılıyorsa sökülemeyeceğinden dönme yerine ya uygun bedel indirimi ya da tamamlanmamış işi durdurup yapılan kısma hakkaniyet bedeli ödeyerek fesih gündeme gelir. Sınır: TBK m.480 götürü bedelde bu yol kapalıdır, fazla masraf yükleniciye kalır; belirlenmemiş bedelde ise TBK m.481 uygulanır. Bu, iş sonucunu bağımsız taahhüt eden yüklenici ilişkisidir; bağımlı çalışmayı düzenleyen hizmet sözleşmesiyle (TBK m.393) karıştırılmamalıdır. Sık hata, yaklaşık bedeli götürü sanıp indirim talebini elden kaçırmaktır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 482. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 367 nci maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 482 nci maddesinde, yaklaşık bedelin aşılması nedeniyle sözleşmenin sona ermesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 367 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. Akdin hitamı / I. Keşif bedelinin tecavüzü halinde fesih” şeklindeki ibare, Tasarıda “C. Sözleşmenin sona ermesi / I. Yaklaşık bedelin aşılması” şekline dönüştürülmüştür.
Maddenin birinci fıkrasında kullanılan “Yapılan şeyin masrafı, evvelce müteahhit ile takribi bir surette tespit edilen keşfi” şeklindeki ibare, Tasarıda “Başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin” şeklinde; “…mukaveleyi feshedebilir.” Şeklindeki ibare ise “sözleşmeden dönebilir.” şeklinde değiştirilmiştir. Gerçekten, fıkrada öngörülen durumda, işsahibinin kusuru olmaksızın, başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin aşırı ölçüde aşılacağının anlaşılması nedeniyle, tek yanlı ve geçmişe etkili olarak sözleşmeden dönmesi söz konusudur. Yine aynı fıkrada kullanılan “gerek o şeyin imali esnasında gerek imalinden sonra” şeklindeki ibare de “eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra” şeklinde düzeltilmiş ve böylece işsahibinin eserin tamamlanmasını beklemeden, henüz yapımı aşamasında da sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceği açıkça ifade edilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, eserin işsahibinin arsası üzerine yapılması durumunda, eserin henüz tamamlanmamış olması koşuluyla, işsahibinin, tamamlanan kısım için hakkaniyete uygun bir bedel ödeyerek, sözleşmeyi feshedebileceği belirtilmiştir. Fıkrada, işsahibine, eser sözleşmesini yüklenici tarafından tamamlanan kısmın bedelini ödemesi koşuluyla, yani tek yanlı ve ileriye etkili olarak sona erdirme hakkı tanındığı için, aynı maddenin birinci fıkrasında kullanılan “sözleşmeden dönebilir”. şeklindeki ibare yerine, “sözleşmeyi feshedebilir.” şeklindeki ibare kullanılmıştır.