TBK Madde 484 Eser sözleşmesinin sona ermesi: Tazminat karşılığı fesih

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 484, iş sahibi eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir.

Resmi Metin

Tazminat karşılığı fesih

Madde 484- İşsahibi, eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

İşsahibine tanınan bu serbest fesih hakkı, eser henüz tamamlanmadan sözleşmeden sebep göstermeksizin ayrılma imkanı verir. Ancak bedeli ağırdır: işsahibi hem yapılmış kısmın karşılığını ödemek, hem de yüklenicinin bütün zararlarını (yoksun kalınan kâr, yani sözleşme tamamlansaydı elde edilecek kazanç dahil) gidermek zorundadır. Amaç, yüklenicinin fesihten hiç zarar görmemesidir. Bu hakkı, ayıp veya gecikme gibi haklı sebebe dayanan dönme/fesihle karıştırmamak gerekir; TBK m.475 kapsamındaki dönmede işsahibi tam tazminat ödemezken, burada sebep aranmaz fakat tam tazminat ödenir. Kusur veya beklenmedik olayla gerçekleşen sona ermeler ise TBK m.483, TBK m.485 ve TBK m.486 rejimine tabidir; oralarda tazminat kapsamı dardır. Ücret hesabı için TBK m.480 ve TBK m.481 esas alınır. Uygulamada sık görülen hata, yalnızca yapılan kısmın bedelini ödeyip kâr kaybını göz ardı etmektir; bu eksik ifa sayılır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 484. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 369 uncu maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 484 üncü maddesinde, eser sözleşmesinin tazminat karşılığında feshi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 369 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Zararı baliğan mabelağ tazmin ederek fesih” şeklindeki ibare, Tasarıda “III. Tazminat karşılığı fesih” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddede kullanılan “müteahhidin zarar ve ziyanını baliğan mabelağ tazmin etmek şartıyla” şeklindeki ibare, Tasarıda “yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla” şekline dönüştürülmüştür. Gerçekten, öğretide ve uygulamada kabul edildiği gibi, işsahibi eser sözleşmesini tek yanlı olarak feshederse, yüklenicinin bütün zararlarını, teknik bir ifadeyle, onun ifaya olan menfaatini (yani, olumlu zararını) gidermekle yükümlüdür.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.484 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E. 2016/5513 K. 2018/1248 Bozma

Eser sözleşmesinde iş sahibi fesih bildiriminde bir sebep göstermişse, tazminat karşılığı fesih olarak da adlandırılan keyfi fesih söz konusu olmaz; bu halde feshin haklı olup olmadığı araştırılır, fesih haklı ise yüklenici yalnızca gerçekleştirdiği imalat bedelini isteyebilir, kâr kaybı gibi müspet zararını talep edemez.

Detaylı özeti gör

Davacı yüklenici, davalı üniversiteyle 12.03.2014 tarihinde imzaladığı eser sözleşmesiyle kampüs alanında 12.05.2014 ve 16.05.2014 tarihlerinde yapılacak konserlerin organizasyonunu üstlenmiş, ek sözleşmeyle ertelemeden kaynaklı 25.320,00 TL iş artışı kararlaştırılmıştır. Davalı rektörlük 15.10.2014 gün ve 609 sayılı yazısıyla Kobani olaylarını gerekçe göstererek konseri iptal edip sözleşmeyi feshetmiştir. Davacı, uğradığı zarar ve yaptığı masraflar için başlattığı ilamsız takibe vaki itirazın iptalini istemiş; yerel mahkeme davayı kısmen kabul ederek itirazın 126.600,00 TL asıl alacak üzerinden iptaline, icra inkar tazminatı isteminin reddine karar vermiştir. Daire, fesihte sebep gösterildiğine göre TBK m.484'teki tazminat karşılığı fesih bulunmadığını, bilirkişi kurulundan feshin haklı olup olmadığı ve davacının menfi zararı yönünden rapor alınması gerektiğini, ayrıca harçtan muaf üniversitenin ilam harcından sorumlu tutulamayacağını belirterek hükmü bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.484 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2021/615 K. 2024/1465 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Eser sözleşmesinden kaynaklanan imalat bedeli davasında, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda TBK m.484 anılarak iş sahibinin feshi hâlinde yüklenicinin zararlarının giderilmesi gerektiği belirtilmiş; daire, işveren onayı ve kusur araştırılmadığından ilk derece kararını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yüklenici, bir binanın dış cephesinin prekast imalatı ve montajına ilişkin eser sözleşmesinde kararlaştırılan 100.000,00 TL bedelli teminat senedinin iş sahibince verilmemesi ve sözleşmeden dönülmesi nedeniyle imalat, kalıp ve depolama bedelleri ile kâr mahrumiyetini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek 250.917,72 TL alacağa hükmetmiştir. Daire, sözleşmede imalata başlanmasının çizimlerin iş sahibince onaylanmasına bağlandığını, yazışmalar getirtilip onayın bulunup bulunmadığının araştırılmadığını, üretilen malzemenin başka yerde kullanılabilecek kısımlarının ya da hurda değerinin belirlenip imalat bedelinden düşülmediğini, kusur durumunun değerlendirilmediğini ve delil tespiti giderinin asıl alacak içinde istenemeyeceğini belirlemiştir. Eksik inceleme nedeniyle karar kaldırılıp dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/1295 K. 2024/479 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kamu ihalesi kapsamındaki eser sözleşmesinin idarece feshi uyuşmazlığında yüklenici, istinaf sebebi olarak zararının TBK m.484'teki tazminat karşılığı fesih hükmüyle bağdaştırılmasının hatalı olduğunu ileri sürmüş; daire feshi haklı görüp yüklenicinin kâr kaybı isteyemeyeceğini belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, içme suyu sondaj yapım işi ihalesine dayalı eser sözleşmesinden doğan hakediş ve müspet zarar alacağı ile idarenin açtığı birleşen menfi tespit davasından kaynaklanmaktadır. İlk derece mahkemesi feshi haksız sayarak yüklenici lehine 37.754,11 TL müspet zarara hükmetmiş, birleşen davada idarenin belirli bir tutar dışında borçlu olmadığını tespit etmiştir. Daire, hiç yapılmayan imalatların yapılmış gösterildiği saptandığından idarenin sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğunu, fesih kararının yasadaki sürede alınmamasının feshi haksız kılmayacağını, kusurlu yüklenicinin kâr kaybı isteyemeyeceğini; ancak yapılan işin karşılığının birim bedel üzerinden denetime elverişli biçimde hesaplanmadığını belirterek taraf vekillerinin istinaf başvurusunu kabul edip kararı kaldırmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!