TBK Madde 479 İşsahibinin borçları: Bedelin muacceliyeti

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 479, eser sözleşmesinde iş sahibinin bedel ödeme borcu eserin teslimi anında muaccel olur; eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse, her parçanın bedeli o parçanın teslimi anında muaccel olur.

Resmi Metin

Bedelin muacceliyeti

Madde 479- (1) İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur.

(2) Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse, her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu kural bedelin ne zaman istenebilir hale geldiğini belirler, ne kadar olduğunu değil; miktar TBK m.480 (götürü) veya TBK m.481 (değere göre) ile çözülür. Ana ilke önce teslim sonra ödeme olduğundan yüklenici, eseri teslim etmeden bedeli talep edemez; aksi kararlaştırılmadıkça avans veya hakediş isteme hakkı doğmaz. Parçalı muacceliyet ancak iki koşul birlikte varsa doğar: parça parça teslim kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmiş olmalı; yalnız birinin bulunması yetmez. Bu tamamlayıcı bir kural olduğundan taraflar ödeme zamanını sözleşmeyle serbestçe kaydırabilir. Sınır olarak eser sözleşmesindeki bağımsız yüklenici, bağımlı işçinin ücret rejiminden (TBK m.393) ayrıdır. Sık yapılan hata, muacceliyeti temerrütle karıştırıp teslim öncesi bedel dava etmek ve ayıp itirazını (TBK m.475; zamanaşımı TBK m.478: taşınmaz dışı iki yıl, taşınmaz yapı beş yıl, yüklenicinin ağır kusurunda yirmi yıl) muacceliyet savunmasıyla gölgelemektir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 479. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 364 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 479 uncu maddesinde, işsahibinin bedel ödeme borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 364 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “1. Ücretin muacceliyeti” şeklindeki ibare, Tasarıda “1. Bedelin muacceliyeti” şeklinde düzeltilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 364 üncü maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “İşin parası, teslim zamanında ödenir.” şeklindeki ibare, Tasarıda “İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur.” şeklinde ifade edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında kullanılan “Yapılan şey” şeklindeki ibare, Tasarıda “Eser” şeklinde; “ödenmek lazımdır.” şeklindeki ibare ise, “muaccel olur.” şeklinde düzeltilmiştir.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.479 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2026/862 K. 2026/1154 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser bedelinin muacceliyeti teslime bağlı olduğundan, iş sahibinin eserin sözleşmeye ve tekniğe uygun teslim edilmediği savunması karşısında alacağın varlığı ve miktarı yargılamayı gerektiriyorsa bedelin muaccel sayılamayacağı ve ihtiyati haciz koşullarının doğmadığı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Arazi tesviye işini üstlenen yüklenici, sözleşme bedeli için düzenlediği faturaya dayanarak başlattığı takibe itiraz üzerine açtığı davada ihtiyati haciz istemiş; ilk derece mahkemesi yaklaşık ispat koşulu oluşmadığı gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Daire, iş sahibinin işin sözleşmeye ve tekniğe uygun teslim edilmediği savunması karşısında alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirdiğini, bu nedenle alacağın muaccel olmadığını ve vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz koşullarının bulunmadığını belirterek yüklenicinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2026/487 K. 2026/694 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesine dayalı bedel alacağı için istenen ihtiyati hacizde, iş sahibinin işin sözleşmeye ve tekniğe uygun teslim edilmediği savunması karşısında, bedel teslim anında muaccel olacağından alacağın henüz muaccel sayılamayacağı ve yargılamayı gerektirdiği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye alacak için istenen ihtiyati haciz talebine ilişkindir. Yüklenici konumundaki davacı, hakediş faturasına ve BA-BS kayıtlarına dayanarak karşı tarafın malvarlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasını istemiş, ilk derece mahkemesi talebi reddetmiştir. Daire, işin sözleşmeye ve tekniğe uygun biçimde tamamlanıp teslim edilmediği savunması karşısında eser bedelinin teslimle muaccel olacağı kuralı uyarınca alacağın muaccel sayılamayacağını, varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirdiğini, vadesi gelmemiş alacaklar için aranan koşulların ve yaklaşık ispatın da gerçekleşmediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2026/455 K. 2026/674 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesinden doğan bedel alacağı için ihtiyati haciz isteyen yüklenici yönünden, bedelin teslimle muaccel olacağı belirtilmekle birlikte iş sahibinin işin eksik ve ayıplı olduğu savunması yargılamayı gerektirdiğinden, talebin reddi yerinde görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Bir güvenlik sistemi kuran yüklenici, işi teslim ettiğini ileri sürerek bedelin tahsili için başlattığı takibe itiraz üzerine açtığı davada ihtiyati haciz istemiş; ilk derece mahkemesi talebi reddetmiştir. Daire, taraflar arasında eser sözleşmesi bulunduğunu ve eser bedelinin teslim anında muaccel olacağını belirtmekle birlikte, iş sahibinin işin eksik ve ayıplı olduğu yönündeki savunmasının yargılamayı gerektirdiğini, bu nedenle ihtiyati haciz talebinin reddinin yerinde olduğunu kabul ederek yüklenicinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2025/1774 K. 2025/1449 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesine dayalı ihtiyati haciz talebinde, işin eksiksiz teslim edildiğini gösteren belge bulunmadığı ve sunulan yazışmaların teslimle ilgili olmadığı belirtilerek TBK 479/1 uyarınca bedel alacağının muaccel olmadığı, ihtiyati haciz koşullarının doğmadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Eser sözleşmesine dayalı bakiye iş bedeli alacağı için ihtiyati haciz istenmiştir. İlk derece mahkemesi, faturaların tek taraflı düzenlenebileceğini ve alacağın varlığı ile miktarının yargılamayı gerektirdiğini belirterek yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediği gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Daire, işin eksiksiz teslim edildiğine ilişkin dosyada belge bulunmadığını, sunulan yazışmaların teslimle ilgili olmadığını, bu nedenle TBK 479/1 uyarınca bedel alacağının muaccel hâle gelmediğini ve ihtiyati haciz koşullarının gerçekleşmediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2025/854 K. 2025/948 Düzelterek Esastan Red

Eser sözleşmesinde işin teslim edildiği taraflarca kabul edildiğinden, TBK 479/1 uyarınca bakiye iş bedelinin teslimle muaccel hale geldiği; rehinle temin edilmemiş bu muaccel alacak yönünden ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu kabul edilerek talebin reddine ilişkin karar kaldırılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli için başlatılan ilamsız takibe itirazın iptali davasında, yüklenicinin ihtiyati haciz talebi ilk derece mahkemesince alacağın varlığı yaklaşık düzeyde ispatlanamadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Daire, işin teslim edildiğinin her iki tarafın kabulünde olduğunu, TBK 479/1 uyarınca bedelin teslimle muaccel hale geldiğini, alacağın rehinle temin edilmediğini ve yaklaşık ispat için yeterli delil sunulduğunu belirterek istinaf talebini kabul etmiş, kararı kaldırıp düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurarak teminat karşılığında ihtiyati hacze karar vermiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda yaklaşık ispat koşullarının oluşmadığı belirtilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!