TBK Madde 479 - İşsahibinin borçları: Bedelin muacceliyeti

Davacı şirket, yapımını üstlendiği inşaat projesinin elektrik ihtiyacını karşılamak için davalı dağıtım şirketinin oluruyla trafo merkezi ve yer altı kablosu tesisini kurmuş, geçici kabul 18.04.2013 tarihinde tamamlandığı halde 4.308.630,64 TL yatırım bedelinin ödenmediğini ileri sürerek 27.12.2018 tarihinde dava açmış, ıslahla talebini 4.846.654,18 TL'ye yükseltmiştir. Davalı, alacağın zamanaşımına uğradığını ve husumetin kendisine yöneltilemeyeceğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kabul edip bedelin davacının tüketeceği enerji bedelinden mahsubuna karar vermiş; Bölge Adliye Mahkemesi ilişkiyi eser sözleşmesi saymayıp sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre yasal faizle tahsile hükmetmiştir. Daire, iş bedelinin teslimden sonra peyderpey ödeneceğinin anlaşıldığı, ödeme tarihleri belirlenmediğinden alacak muaccel olmadıkça zamanaşımının işlemeyeceği ve uyuşmazlığın eser sözleşmesinden kaynaklandığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Davacı yüklenici, davalı Orman İşletme Müdürlüğüne ait sosyal tesisin toplantı salonunda taban lambri, tavan ve duvar MDF laminant ile kapı imalatlarını yapmış, bedelini alamayınca 13.866,05 TL için 08.04.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine itirazın iptalini istemiştir. Davalı idare akdi ilişkiyi kabul etmekle birlikte alacağın zamanaşımına uğradığını ve iş bedelinin ödendiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, yapılan işin eser meydana getirmek değil tamirat tadilat olduğu gerekçesiyle on yıllık zamanaşımını uygulayıp davayı kabul etmiştir. Adalet Bakanlığı, ilişkinin eser sözleşmesi olduğunu ve TBK 147/6 uyarınca beş yıllık sürenin uygulanması gerektiğini ileri sürerek kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur. Daire, imalatların 2012 ve 2013 yıllarında idareye teslim edildiğini, takibin ise 2019'da başlatıldığını belirterek kararı sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur.

Davacılar, İstanbul'da malik oldukları parsellerdeki evleri için davalı inşaat şirketiyle 2016 tarihli düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapmış; edimleri karşılığı avans olarak arsa paylarını yükleniciye devretmiş, yüklenici de kat irtifakı kurup bağımsız bölümleri davalı üçüncü kişilere satmıştır. Yapı ruhsatı 28.04.2017 tarihinde alınmış, kat irtifakı 16.06.2017 tarihinde kurulmuş, ancak keşifte taşınmaz üzerinde hiçbir inşai faaliyete başlanmadığı görülmüştür. İlk derece mahkemesi, teslim tarihi kararlaştırılmamış olsa da dava tarihi itibarıyla 3,5 yıl geçtiğini ve makul sürenin aşıldığını belirterek sözleşmelerin geriye etkili feshine, tapuların iptaliyle davacılar adına tesciline karar vermiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, yükleniciden bağımsız bölüm alan üçüncü kişilerin yüklenicinin halefi olması nedeniyle TMK m.1023 korumasından yararlanamayacağını belirterek kararı onamıştır.

Davacı yüklenici, 13.06.2018 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine aykırı davranan arsa sahibinin kendisine bırakılması gereken bağımsız bölümleri üçüncü kişilere sattığını ve binanın yüzde 80'inin bittiğini ileri sürerek şimdilik 25.000 TL ile davalı adına kayıtlı bağımsız bölümlerin tapu iptali ve tescilini istemiş; birleşen davada vekalet verdiği kişinin kendisinde kalması gereken meskeni 03.07.2020 tarihinde eşine muvazaalı devrettiğini öne sürmüştür. İlk derece mahkemesi, keşif sonrası bilirkişi raporuna göre tamamlanma oranının yüzde 58,70 olduğunu, kendi edimini ifa etmeyenin karşı edimi isteyemeyeceğini belirterek her iki davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, sözleşmede teslim tarihi bulunmasa da yüklenicinin makul sürede inşaatı bitirip teslim etmesi gerektiğini, kademeli devir kararlaştırılmadığından tapu devrinin ancak teslimle istenebileceğini belirterek kararı onamıştır.

Davacı yüklenici, davalı ve dava dışı arsa sahipleriyle 07.08.2009 tarihinde iki parsel üzerinde adi yazılı kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladığını, sözleşme gereği kendisine bırakılan bağımsız bölümün devredilmediğini ileri sürerek davalı adına olan tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, davalının istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir. Daire, kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin resmi şekilde yapılması gerektiğini, yalnız kat irtifakı kurulmuş olmasının sözleşmeyi bağlayıcı kılmaya yetmediğini, sözleşmede aşamalı pay devri öngörülmediğinden yüklenicinin bedele ancak inşaatı tasdikli projesine ve ruhsatına uygun tamamlayıp yapı kullanma izin belgesini de alarak teslimle hak kazanacağını belirtmiş; inşaat seviyesi ve paylaşım araştırılmadan hukukçu bilirkişi raporuna dayanılmasını eksik inceleme sayarak kararı davalı yararına bozmuştur.