TBK Madde 184 Alacağın devri: Şekli

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 184, alacağın devrinin (temlikin) geçerliliği yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır; buna karşılık alacağın devri sözü verme, yani devir borcu doğuran işlem hiçbir şekle bağlı değildir.

Resmi Metin

Şekli

Madde 184- (1) Alacağın devrinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.

(2) Alacağın devri sözü verme, şekle bağlı değildir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Yazılı şekil burada bir sıhhat (geçerlilik) şartıdır: alacağını devretmek isteyen devreden, temlik işlemini yazıya dökmezse devir baştan geçersizdir; sözlü ya da salt e-posta beyanıyla yapılan temlike güvenip alacağı tahsile kalkışan devralan, borçluya karşı hak iddia edemez. Dikkat edilecek incelik şudur: şekil şartı yalnız alacağı fiilen geçiren tasarruf işlemine ilişkindir; alacağı ileride devretme sözü, yani temlik vaadi (borçlandırıcı işlem) şekle bağlı olmayıp sözlü de kurulabilir, ancak tek başına alacağı geçirmez. Kanuni veya kazai devir ise (TBK m.185) yazılı şekil aranmadan kendiliğinden sonuç doğurur. Uygulamada sık yapılan hata, temliki borcun devriyle (TBK m.195) karıştırmaktır; burada borçlu değişmez, yalnız alacaklı değişir ve borçlunun rızası da gerekmez. Güvenli yol, devredenin imzasını taşıyan yazılı bir temlik senedi düzenleyip devralana teslim etmektir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 184. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 163 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 183 üncü maddesinde, alacağın devri sözleşmesinin şekli düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 163 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “b. Akdin şekli” ibaresi, Tasarıda “2. Şekli” olarak değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 163 üncü maddesinin birinci fıkrasında kullanılan olumsuz ifade, Tasarıda alacağın devrinin geçerliliğinin, yazılı şekilde yapılmasına bağlı olduğu belirtilerek, olumlu ifadeye dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.184 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2023/2843 K. 2024/829 Onama

Alacağın devri (temliki) niteliğindeki bir sözleşmenin geçerliliği, yazılı şekilde düzenlenmiş olmasına bağlıdır; yazılı şekilde yapılmış olması şartıyla böyle bir sözleşme geçerlidir.

Detaylı özeti gör

Davacılar, kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında yüklenicilerden davalıya geçen taşınmazdaki dairelerden üçünü davalı ...'den satın almış; ancak sonradan açılan tapu iptal ve tescil davasında bu tapuların iptal edilmesi üzerine, ödedikleri satış bedelini sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak davalılardan müteselsilen geri istemişlerdir. Islah dilekçesiyle talep 100.000 TL'ye yükseltilmiştir. Yerel mahkeme, bozmaya uyarak inşaatın yapımına katkısı ve ödemesi bulunmayan davalılar hakkındaki davayı reddetmiş, daireleri fiilen satıp bedeli tahsil eden davalı hakkındaki davayı kısmen kabul etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre hükmün usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek davacılar vekilinin temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı onamıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2022/5902 K. 2023/1680 Bozma

Alacağın devrinin (temlikinin) geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır; bu nedenle yazılı şekilde düzenlenmiş, alacağın temliki hükmündeki bir sözleşme geçerlidir.

Detaylı özeti gör

Davacıların murisi, davalı yüklenici ile dava dışı arsa malikleri arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca yükleniciye bırakılacak bağımsız bölümü 1.000 TL karşılığında temlik alıp lehine tapuda kat irtifakı tesis ettirmiştir. Yüklenicinin edimini yerine getirmemesi ve ruhsata aykırılık nedeniyle çıkan yıkım kararı üzerine arsa maliklerinin açtığı tapu iptal ve tescil davasının kabulüyle taşınmaz elden çıkınca mirasçılar, taşınmazın rayiç değeri ile kira gelirinin, olmazsa ödenen bedelin faiziyle tahsilini istemiştir. Davalı husumet ve zamanaşımı def'inde bulunmuş, İlk Derece Mahkemesi davayı zamanaşımından reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay ise temlike dayalı alacağın on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu ve sürenin tapu iptal-tescil kararının kesinleştiği 11.01.2013 tarihinden başladığını, davanın süresinde açıldığını belirterek, zamanaşımı def'inin reddiyle işin esasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı davacılar yararına bozmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/629 K. 2022/1901 Bozma

Alacağın temliki (devri) sözleşmesinin geçerli olabilmesi için sözleşmenin adi yazılı şekilde yapılmış olması yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Urla İcra Müdürlüğünün 2015/167 esas sayılı dosyasının alacaklısı, dosya alacağını 29.04.2015 tarihli adi yazılı sözleşmeyle şikâyetçiye (temlik alan alacaklıya) devretmiş, ancak sözleşme icra dosyasına 07.01.2016'da ibraz edilmiştir. Bu arada temlik edenin başka bir dosyadaki borcu nedeniyle 25.12.2015'te dosya alacağına haciz konulmuş, temlik alan alacaklının haczi kaldırma talepleri icra müdürlüğünce reddedilmiştir. Uyuşmazlık, haciz tarihinden önce yapılan yazılı temlikin dosyaya sonradan ibraz edilmesine rağmen alacağı haciz anında temlik alana geçirmiş sayılıp sayılmayacağı ve haczin şikâyet yoluyla kaldırılıp kaldırılamayacağı noktasındadır. İlk derece mahkemesi şikâyetin reddine karar vermiş, Özel Dairenin bozma kararına direnmiş; Hukuk Genel Kurulu çoğunlukla direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.184 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 16. Hukuk Dairesi E. 2024/1303 K. 2026/266 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca yüklenicinin hak kazandığı bağımsız bölüme ilişkin şahsi hakkın üçüncü kişiye temlikinde, temlikin yazılı şekilde yapılmış olmasının yeterli olduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı şirket, yükleniciden temlik aldığı şahsi hakka dayanarak iki bağımsız bölümün tapusunun iptali ve adına tescilini istemiş; ilk derece mahkemesi, dava tarihinde malik olmayan arsa sahibi davalılara husumet düşmediğinden davayı reddetmiştir. Adana BAM, yüklenicinin edimini yerine getirip getirmediğinin, dava konusu bölümleri sonradan devralan üçüncü kişilerin TMK 1023-1024 anlamında kötüniyetli olup olmadığının araştırılmadığını, delillerin yeterince toplanmadığını belirterek davacının istinafını kabul etmiş, kararı kaldırarak dosyayı HMK 353/1-a-6 uyarınca mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/1558 K. 2024/301 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kambiyo vasfı taşımayan adi senetteki hak ciro ile devredilemez; TBK m.184'e uygun yazılı temlik yoksa senedi ciro ile devraldığını ileri sürenin yetkili hamil sıfatı ve takip hakkı bulunmadığı kabul edilerek, ihtiyati hacze itirazın kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Bonoya dayanılarak verilen ihtiyati haciz kararına karşı borçlular, senette tanzim yeri bulunmadığı için kambiyo vasfı olmadığını ve senedi ciro ile devralanın alacaklı sıfatı taşımadığını ileri sürerek itiraz etmiştir. İlk derece mahkemesi, kambiyo vasfı olmayan senede dayalı olarak da ihtiyati haciz istenebileceğini ve yaklaşık ispat şartlarının bulunduğunu belirterek itirazı reddetmiştir. Daire, kambiyo vasfı taşımayan senetteki hakkın yalnız alacağın temliki ile devredilebileceğini, yazılı ve usulüne uygun temlik olmadan senedi ciro ile alanın yetkili hamil ve takip hakkı sahibi olamayacağını belirterek istinaf başvurusunu kabul etmiş, ek kararı kaldırıp itiraz eden borçlular yönünden ihtiyati haciz talebini reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/460 K. 2023/1172 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kredi borcunun teminatı olarak devredilen KDV iadesi alacağına ilişkin sözleşmelerin noter aracılığıyla düzenlenmiş olması yazılı şekil şartını karşıladığından, borçlu idareye de bildirilen bu devirlerin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kredi borcunun teminatı olarak kendisine KDV iadesi alacağı temlik edilen banka, borçlu idarenin bu alacağı devredene ve dava dışı kişiye ödemesi üzerine alacak davası açmış; ilk derece mahkemesi davayı borçlu idare yönünden kabul etmiştir. Daire, noterde yapılan devir sözleşmelerinin yazılı şekil şartını taşıdığını ve geçerli olduğunu, gerekçe gösterilmeksizin yapılan tek taraflı feshin sonuç doğurmayacağını, devirle birlikte devredenin tasarruf yetkisinin sona erdiğini, alacağın çekişmeli olduğunu bilen borçlu idarenin ifadan kaçınıp tevdi yeri belirlenmesini istemesi gerekirken ödeme yaparak borçtan kurtulamayacağını belirterek idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2020/1519 K. 2021/1655 Düzelterek Esastan Red

Alacağın devrinin geçerliliğinin TBK 184'te yalnız yazılı şekle bağlandığı, resmî şekil aranmadığı belirtilerek; dosyaya sunulan, içeriğine ve imzasına itiraz edilmeyen yazılı temlik sözleşmesinin geçerli olduğu ve ilk derece mahkemesince hiç değerlendirilmemesinin hatalı olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan davacı, zorunlu mali sorumluluk sigortacısından geçici ve kalıcı iş göremezlik tazminatı istemiş; ilk derece mahkemesi kalıcı iş göremezlik yönünden talebi kabul etmiştir. Sigortacı istinafında, davacının alacağın 100.000 TL'lik kısmını dava dışı üçüncü kişiye devrettiğini, bu bölüm yönünden husumet yokluğundan ret gerektiğini ve avans faizinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Daire, devredilen bölüm yönünden davacının hak sahibi olmadığını belirterek bu kısmı sıfat yokluğundan reddetmiş, ticari amaçla kullanılan araç bakımından avans faizini yerinde bulmuş; kararı kaldırıp düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2020/1197 K. 2021/1383 Düzelterek Esastan Red

Trafik kazası tazminat alacağının devrinde, devir sözleşmesinin geçerliliğinin yalnız yazılı şekle bağlı olduğu, resmî şekil aranmadığı; içeriğine ve imzasına itiraz edilmeyen yazılı temlik sözleşmesinin geçerli sayılarak hükme esas alındığı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan davacı, sigorta şirketinden kalıcı iş göremezlik tazminatı istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek tazminata hükmetmiştir. Sigortacı, davacının dava öncesinde alacağının bir bölümünü devretmiş olmasına rağmen bunun gözetilmediğini ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire, kaza tazminatı alacağının 25.000 TL'lik kısmının dava dışı üçüncü kişiye yazılı sözleşmeyle devredildiğini, sözleşmenin içeriğine ve imzaya itiraz edilmediğini saptamış; devreden davacının bu kısım yönünden hak sahibi olmadığını belirterek istinaf başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurmuş ve 25.000 TL yönünden davayı husumetten reddetmiştir.

Diğer kararlar (3)
Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/633 K. 2020/892 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Yüklenicinin ya da yapsatçı konumundaki arsa sahibinin inşa etmekte olduğu binalardan bağımsız bölüm satın alınması hâlinde, üçüncü kişiye yapılacak temlikin yazılı olmasının yeterli görüldüğü belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Zilyetliğe dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa bedel ve tazminat istenmiştir. Adana BAM'ın önceki kaldırma kararında, taraflar arasındaki adi yazılı satış sözleşmesinin resmi biçimde yapılmadığından geçersiz olduğu, alıcının ancak sebepsiz zenginleşme kapsamında ödediği bedeli denkleştirici adalet ilkesiyle güncellenmiş olarak isteyebileceği belirtilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/573 K. 2019/667 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesiyle kendisine bırakılan bağımsız bölümü adi yazılı sözleşmeyle satan arsa sahibinin devraldığı bir alacak bulunmadığından, sözleşmenin yazılı şeklin yeterli olduğu alacağın temliki niteliğinde sayılamayacağı ve geçersiz olduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Tapuda kayıtlı bağımsız bölümün adi yazılı sözleşmeyle satın alınmasına dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde taşınmazın rayiç değerinin ödenmesi istemidir. İlk derece mahkemesi tapu iptali ve tescil talebini reddetmiş, taşınmazın tam bitmiş haldeki değeri üzerinden tazminat talebini kabul etmiştir. Daire, resmî şekilde yapılmayan satış sözleşmesinin geçersiz olduğunu, arsa sahibi ile alıcı arasındaki sözleşmenin alacağın temliki niteliği taşımadığını, geçersiz sözleşme nedeniyle ancak ödenen bedelin denkleştirici adalet ilkesine göre güncellenerek istenebileceğini ve cayma tazminatı talep edilemeyeceğini belirterek kararı kaldırmış, dosyayı yeniden görülmek üzere mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2018/1741 K. 2019/587 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Çek takibinde alacaklı, borçlunun dava dilekçesindeki beyanının alacağın temlikini içerdiğini ileri sürmüşse de; alacağın devrinin geçerliliği yazılı şekle bağlı olduğundan ve dosyaya bu yönde belge sunulmadığından, dilekçedeki beyanın devir belgesinin yerini tutmayacağı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yürütülen çek takibinde, ciranta konumundaki borçlunun icra mahkemesine başvurusu borca itiraz olarak nitelendirilmiştir. İlk derece mahkemesi, takip alacaklısının ibrazdan önce ciro silsilesinde yer almaması ve çeki bankaya ibraz eden cirantanın ibrazdan sonra temlik hükmünde bir ciro yapmamış olması nedeniyle takibi şikayetçi borçlu yönünden iptal etmiştir. Daire, alacaklının, borçlunun dava dilekçesindeki beyanının alacağın temlikini içerdiği yönündeki istinaf sebebini, alacağın devrinin yazılı şekle bağlı olması ve dosyaya bu yönde belge sunulmaması nedeniyle yerinde görmemiş; takip hakkının resen incelenmesi gerektiğini de belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!