Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 181 Ceza koşulu: Kısmi ifanın yanması
TBK 181, dönme durumunda ifa edilmiş olan kısmın alacaklıya kalacağını öngören sözleşmelere de ceza koşuluna ilişkin hükümlerin uygulanacağını düzenler; taksitle satışa ilişkin hükümler saklıdır.
Resmi Metin
Kısmi ifanın yanması
Madde 181- (1) Ceza koşuluna ilişkin hükümler, dönme durumunda ifa edilmiş olan kısmın alacaklıya kalacağını öngören sözleşmelere de uygulanır.
(2) Taksitle satışa ilişkin hükümler saklıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Sözleşmede, taraflardan biri dönerse o ana kadar ifa edilmiş kısmın alacaklıda kalacağı kararlaştırılmışsa, bu kayıt hukuken bağımsız bir düzenleme değil; ceza koşulu niteliğindedir ve TBK m.179-182 rejimine tabidir. Pratik sonuç şudur: karşı taraf, kaptırdığı meblağın fahiş olduğunu ileri sürerek TBK m.182 uyarınca hakimden indirim isteyebilir; hakim aşırı bulduğu forfeiture (yanan kısım) kaydını re’sen makul düzeye çekebilir. Sık yapılan hata, kaparo benzeri bu kaydı dokunulmaz sanıp yüksek tutar bağlamaktır; bağlanma parası (TBK m.177) ya da cayma parasıyla (TBK m.178) da karıştırmayın, buradaki mekanizma dönmeye bağlı ceza koşuludur. Ayrıca dikkat: taksitle satışa ilişkin özel hükümler (TBK m.253 ve devamı) saklı tutulmuştur; taksitli satışta alıcı lehine getirilen sınırlamalar bu genel kurala üstün gelir. Sözleşme yazarken forfeiture tutarını ölçülü belirlemek, sonradan indirime uğrama ve ihtilaf riskini azaltır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 181. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 160 ıncı maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 180 inci maddesinde, kısmi ifanın yanması düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 160 ıncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “3. Fesih halinde alacaklının kısmen vukubulan tediyeye müteallik hakları” şeklindeki ibare, Tasarıda “3. Kısmi ifanın yanması” şeklinde değiştirilmiştir.
Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.