TBK Madde 182 - Ceza koşulu: Cezanın miktarı, geçersizliği ve indirilmesi

Karar özeti: Bir iş sağlığı ve güvenliği şirketinin ortakları, ortaklardan birinin hisselerini devralırken hisse devri protokolüne rekabet yasağı ve cezai şart koymuştur. Hissesini devreden ortağın aynı alanda yeni bir şirket kurup eski müşterilere hizmet vermesi üzerine cezai şart istenmiş; ilk derece mahkemesi ihlali kabul edip cezai şarttan resen yüzde elli indirim yaparak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olduğunu ve ticaret mahkemesinin görevli bulunduğunu; hisse devrine ek rekabet yasağının sözleşme özgürlüğü sınırları içinde kaldığını, devreden ortağın bu yasak karşılığında hisse bedeli yönünden menfaat sağladığını ve hükmü geçersiz kılacak neden bulunmadığını belirterek istinafı esastan reddetmiştir.

Karar özeti: Şirket hissesini devreden davacı, devir sözleşmesi ve eki protokoldeki yükümlülüklere uyulmadığını ileri sürerek 150.000 TL ceza koşulunun tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, sözleşmede imzası bulunmayan devralan yönünden davayı husumetten reddetmiş, imza sahibi devralan yönünden ise davayı kabul etmiştir. Daire, unvan ve adres değişikliğinin yazılı olarak bildirilmemesi nedeniyle imza sahibi devralanın ceza koşulundan sorumlu tutulmasını yerinde bulmuş; ancak hâkimin aşırı ceza koşulunu resen indirmesi gerektiğini belirterek 150.000 TL'yi fahiş görmüş, 100.000 TL'ye indirmiş ve ilk derece kararını kaldırarak yeniden hüküm kurmuştur.

Karar özeti: Uyuşmazlık, borç itfa sözleşmesi öncesinde borca batıklık izlenimi uyandırılarak zarara uğratıldığı iddiasıyla istenen maddi tazminat ile tapu harcı ve taşınmazın süresinde teslim edilmemesi nedeniyle istenen 100.000 USD ceza koşuluna ilişkindir. İlk derece mahkemesi maddi tazminat istemini reddetmiş, ceza koşulu ve tapu harcı istemlerini kabul etmiş, şirket ortakları yönünden açılan davayı reddetmiştir. Daire, sözleşmeden sonra değer araştırması yapmanın basiretli tacirden beklenen davranış olmadığını, hile iddiasının somut veriyle desteklenmediğini, taşınmazın otuz günlük sürede teslim edilmediğini ve kararlaştırılan ceza koşulunun borçlu tacirin ekonomik mahvına yol açacak nitelikte bulunmadığını belirterek her iki tarafın istinaf başvurusunu ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Karar özeti: İş sözleşmesindeki rekabet yasağına aykırılık nedeniyle işverence ceza koşulu alacağı istenmiş; ilk derece mahkemesi takdiri indirim yaparak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, rekabet yasağı içeren hizmet sözleşmesinin aynı zamanda sözleşme sonrası için rekabet etmeme sözleşmesi sayılacağını, bu nedenle yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulunu geçersiz kılan hükmün burada uygulanmayacağını belirtmiştir. Satış destek personeli olan işçinin edindiği bilgileri üçüncü kişilere aktarma ihtimalini ceza koşulunun uygulanması için yeterli gören daire, aşırı ceza koşulunda yapılan takdiri indirimi ve buna bağlı vekalet ücreti uygulamasını da yerinde bularak her iki tarafın istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar özeti: Sigorta acenteliği hisse devir sözleşmesine konulan rekabet yasağının ihlali nedeniyle kararlaştırılan cezai şartın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istenmiştir. İlk derece mahkemesi, hisselerini devreden ortağın rekabet yasağını ihlal ettiğini kabul etmiş, TBK m.182/3 uyarınca cezai şarttan indirim yaparak davayı kısmen kabul etmiş, kefil yönünden ise şekil eksikliği nedeniyle reddetmiştir. Daire, yasağın süre, coğrafi alan ve faaliyet yönünden sınırlandırıldığını, çalışma özgürlüğünü özüne zarar verecek ölçüde kısıtlamadığını, ayrıca tacir olan borçlu bakımından cezai şarttan resen indirim yapılamayacağını eleştiri olarak belirtmiş ve davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.