TBK Madde 167 Müteselsil borçlularda iç ilişki: Paylaşım

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 167, müteselsil borçlulukta borçlular arasındaki iç ilişkiyi düzenler: aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden başka türlü anlaşılmadıkça, borçlular alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludur. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlu, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteyebilir; ancak her bir borçluya yalnızca payı oranında rücu edebilir. Borçlulardan birinden alınamayan miktarı ise diğer borçlular eşit olarak üstlenir.

Resmi Metin

Paylaşım

Madde 167- (1) Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

(2) Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.

(3) Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu hüküm, dış ilişkiyi değil borçlular arasındaki iç ilişkiyi düzenler: alacaklı tahsilatını hangi borçludan yaparsa yapsın (bu seçim TBK m.163‘te alacaklıya aittir), borçlular yükü kendi aralarında kural olarak eşit paylarla taşır. Eşitlik mutlak değildir; aksi kararlaştırılmışsa ya da aralarındaki ilişkinin niteliği farklı bir dağıtım gösteriyorsa (örneğin biri esas borçlu, diğeri kefil konumundaysa) pay oranı değişir, bunu ileri süren ispatla yükümlüdür. Payından fazla ödeyen borçlu, aştığı miktar için diğerlerine rücu eder; sık yapılan hata, ödeyenin tamamı tek bir borçludan istemeye kalkmasıdır. Oysa her borçluya ancak kendi payı oranında başvurulabilir. Borçlulardan biri aciz halindeyse (ödeme gücü yoksa), ondan alınamayan kısım tahsil edeni tek başına zarara sokmaz; bu acz payı geri kalan borçlulara eşit olarak dağıtılır. Rücu talebinde payları ve varsa aciz durumunu belgelemek, tahsilat riskini doğru dağıtmak için önemlidir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 167. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 146. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının üç fıkradan oluşan 166. maddesinde, borcu ifa eden bir müteselsil borçlunun, kendisi ile diğer müteselsil borçlular arasındaki iç ilişkide sorumluluklarının ve onlara karşı rücu hakkının kapsamı düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 146. maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Müşterek borçlular arasındaki münasebetler / 1. Taksim” şeklindeki ibareler, Tasarıda “III. İç ilişki / 1. Paylaşım” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 146. maddesinin birinci fıkrası, daha kolay anlaşılmasını sağlamak amacıyla, Tasarıda iki fıkra halinde kaleme alınmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 146. maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “Borcun mahiyetinden hilafı istidlal olunmadıkça” şeklindeki ibare, Tasarıda “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça” şekline dönüştürülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi, 818 sayılı Borçlar Kanununun 146. maddesinin birinci fıkrasında yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Fıkraya eklenen bu hüküm uyarınca, müteselsil borçlulardan birinin iç ilişkide kendisine düşen paydan fazlasını ödemesi durumunda, diğer müteselsil borçlulara ancak payı oranında rücu edebilecektir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 164, 165 ve 166. maddeleri teselsül nedeniyle 165, 166 ve 167. maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.

TBMM Tartışma ve Kabul Metni

167. maddeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.167 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/982 K. 2024/251 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşçiye karşı müteselsil sorumluluk bulunsa da iç ilişkide paylaşım taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine göre belirlenir; sözleşmede hizmeti satın alan idareyi işçilik alacaklarından sorumlu tutan hüküm olmadığından ödenenin tamamının yükleniciye rücu edilebileceği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Su ve kanalizasyon idaresi, hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştırılan bir işçiye arabuluculuk anlaşması uyarınca ödediği tutarı yüklenici şirketlere rücu etmiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul ederek her yüklenici yönünden ayrı tutarlara hükmetmiştir. Daire, kabul edilen miktar istinaf kesinlik sınırının altında kalan yüklenici yönünden başvuruyu usulden reddetmiş; diğer yüklenici yönünden ise iç ilişkideki sorumluluğun sözleşmeye göre belirleneceğini, idareyi işçilik alacaklarından sorumlu tutan hüküm bulunmadığını ve alacağın zamanaşımına uğramadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/188 K. 2023/919 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Asıl işveren ile alt işveren işçiye karşı müteselsilen sorumlu olsa da, rücu ilişkisinde payların sözleşmeye göre belirleneceği; sözleşmede asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığından ödenen tutarın tamamının alt işverenden istenebileceği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan işçiye işe iade davası sonucu ödeme yapan asıl işverenin, ödediği tutarı alt işveren yükleniciden rücuen istemesine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Alt işveren, müteselsil sorumlulukta iç ilişkide eşit paylaşım kuralının uygulanması ve kendi dönemiyle sınırlı yarı sorumluluk gerektiğini ileri sürmüştür. Daire, rücu ilişkisinde tarafların sözleşmesinin esas alınacağını, sözleşmede asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/1196 K. 2020/904 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşçiye karşı müteselsilen sorumlu asıl işveren ile alt işveren arasındaki iç ilişkide, sözleşmede paylaşıma dair açık hüküm bulunmasa da rücuya konu alacağın alt işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden doğması karşısında tamamından alt işverenin sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçiye işçilik alacakları nedeniyle asıl işveren tarafından icra yoluyla ödenen tutarın alt işverenden rücuen tahsili istenmiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Alt işveren, sözleşmede sorumluluğun kendisine ait olduğuna dair hüküm bulunmadığını, bu nedenle yarı yarıya sorumluluk esasının uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür. Daire, hizmet alım sözleşmesinde ve genel şartnamede paylaşıma ilişkin açık düzenleme bulunmasa da rücuya konu işçi alacağının alt işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden doğduğunu belirterek tutarın tamamından alt işverenin sorumlu olduğunu kabul etmiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2018/2348 K. 2020/1042 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Alt işverenin işçisine ödeme yapan asıl işverenin rücu isteminde, iç ilişkide aksi kararlaştırılmadıkça TBK 167 uyarınca eşit paylaşım geçerli olduğundan, alt işverenlerin işçilik alacaklarından sorumluluğunu öngören bir sözleşme bulunmadığı için rücu miktarı yarı yarıya kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Alt işverenlerin işçisine ödemek zorunda kaldığı işçilik alacağını alt işverenlerden rücuen isteyen asıl işveren belediyenin davası, ilk derece mahkemesince kısmen kabul edilmiştir. Daire, asıl işveren ile alt işveren arasındaki iç ilişkide İş Kanunu değil sözleşme hukuku ve Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağını, devir sözleşmesinde işçilik haklarının devredildiğine ilişkin bir hüküm ve taraflar arasında alt işverenlerin sorumluluğunu öngören bir anlaşma bulunmadığını belirterek rücu edilecek miktarın yarı yarıya paylaşım kapsamında olduğunu kabul etmiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/931 K. 2020/754 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Asıl işverence işçiye ödenen alacakların yükleniciden rücuunda, işçinin yüklenicinin işçisi olması ve ücretinin sözleşme bedeline dahil bulunması karşısında eşit paylaşım esası uygulanmamış; ödenen bedelin ve ferilerinin tamamının yüklenicilerden istenebileceği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmeleriyle çalıştırılan işçiye ödenen işçilik alacaklarının asıl işverence alt işveren yüklenicilerden rücuen tahsiline ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, davacı ile bir davalı yönünden istinafa konu miktarın kesinlik sınırının altında kaldığını saptayarak bu başvuruları usulden reddetmiş; diğer davalılar yönünden ise sözleşmelerde sorumluluğu bir tarafa yükleyen özel hüküm bulunmadığını, işçinin yüklenicinin işçisi olduğunu ve ücretinin sözleşme bedeline dahil olduğunu gözeterek asıl işverenin ödediği bedelin tamamını isteyebileceğini, alt işverenlerin çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak bu tutarın tamamından sorumlu tutulmasının yerinde olduğunu belirtip başvurularını esastan reddetmiştir.

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/831 K. 2020/596 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Asıl işverenin ödediği işçilik alacaklarının rücuunda, işçinin yüklenicinin işçisi olması ve sözleşmede işverenin bu alacaklardan sorumlu tutulmamış olması karşısında, ilk derecenin yarı yarıya sorumluluk esası bırakılarak ödenenin tamamının yükleniciden istenebileceği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmesi kapsamında alt işverence çalıştırılan işçiye mahkeme kararı üzerine ödeme yapan kamu kurumunun, ödediği tutarı alt işverenden rücuen istemesine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, sözleşmede özel hüküm bulunmadığı gerekçesiyle yarı yarıya sorumluluk esasını benimseyip davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, bu tür rücu davalarında benimsenen içtihadı esas alarak sözleşmede işverenin sorumluluğuna dair hüküm bulunmadığından ödenenin tamamının istenebileceğini belirtmiş, bilirkişi raporundaki maddi hataları da düzelterek kararı kaldırmış ve yeniden hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/756 K. 2020/503 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Müteselsil borçluların iç ilişkideki eşit paylaşım kuralının aksi kararlaştırılabileceğinden; sözleşme eki genel şartnamede kıdem tazminatı yüklenici sorumluluğuna bırakıldığı için, tazminatı ödeyen asıl işverenin alt işverenlere çalıştırdıkları süreyle sınırlı rücu edebileceği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, ihale ile iş verdiği alt işverenlerin işçisine kıdem tazminatı ödemek zorunda kalan asıl işveren belediyenin, ödediği tutarı alt işverenlerden rücuen istemesine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek her alt işvereni kendi çalıştırdığı süreye düşen tutardan sorumlu tutmuştur. Daire, asıl işveren ile alt işverenler arasındaki iç ilişkide İş Kanunu değil Borçlar Kanunu ve sözleşme hükümlerinin esas alınacağını, sözleşme eki genel şartnamede kıdem tazminatının yüklenici sorumluluğunda olduğunun kararlaştırıldığını belirterek rücu hakkını yerinde bulmuş; bir alt işverenin istinaf başvurusunu esastan, hükmedilen miktar istinaf kesinlik sınırının altında kaldığından diğer alt işverenin başvurusunu usulden reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/671 K. 2020/499 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşçiye karşı müteselsilen sorumlu asıl işveren ile alt işveren arasındaki iç ilişkide, ödenen alacak taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinden değil alt işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden kaynaklandığından, tutarın tamamından alt işverenin sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Asıl işveren konumundaki belediye, hizmet alım sözleşmesiyle çalıştırılan bir işçiye mahkeme ilamı gereği ödediği ücret farkı, ikramiye ve bayram parası alacaklarını alt işverenden rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek ödenen tutarın alt işverenden tahsiline karar vermiştir. Daire, hizmet alım sözleşmesi ile genel şartnamede işçi alacağından sorumluluğu düzenleyen açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, ödenen alacağın alt işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden doğduğunu, bu nedenle iç ilişkide tutarın tamamından alt işverenin sorumlu olduğunu belirterek alt işverenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/749 K. 2020/474 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Asıl işveren ile alt işveren arasındaki iç ilişkide, hizmet alım sözleşmesi ve eklerinde alt işvereni işçilik alacaklarından sorumlu tutan bir hüküm bulunmadığından, madde 167'deki eşit paylaşım esası uygulanmış; ödeme yapan asıl işverenin rücuu alacağın yarısıyla sınırlandırılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İhaleyle hizmet alınan alt işverenlerin işçisine mahkeme kararı gereği ödeme yapmak zorunda kalan asıl işveren kamu kurumu, ödediği tutarı alt işverenlerden rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek alt işverenleri kendi dönemleriyle sınırlı olarak tam sorumlu tutmuştur. Daire, asıl işveren ile alt işverenin işçiye karşı teselsülünün yasadan doğduğunu, aralarındaki iç ilişkinin ise sözleşme hükümlerine göre çözüleceğini; hizmet alım sözleşmeleri ve eklerinde alt işvereni işçilik alacaklarından sorumlu tutan bir hüküm bulunmadığını belirlemiş, bu nedenle alt işverenin kendi dönemine ilişkin alacağın yarısından sorumlu olduğunu kabul ederek istinaf başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp yeniden hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/669 K. 2020/349 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Müteselsil sorumlulukta iç ilişkideki nihai yükün borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine göre belirleneceği; rücuya konu işçi alacağı hizmet alım sözleşmesinden değil alt işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden doğduğundan tamamından alt işverenin sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Asıl işveren belediye, alt işverenin çalıştırdığı işçiye iş mahkemesi ilamı gereğince ödediği toplu iş sözleşmesinden doğan alacakları alt işverene rücu etmiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Alt işveren, hizmet alım sözleşmesinde işçi alacaklarından sorumluluğu düzenleyen açık bir hüküm bulunmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire, sözleşme ve genel şartnamede açık düzenleme bulunmasa da rücuya konu alacağın alt işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden doğduğunu, bu nedenle iç ilişkide tamamından alt işverenin sorumlu olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!