TBK Madde 166 Müteselsil borçluluk: Borcun sona ermesi
TBK 166, müteselsil borçlulardan birinin ifa veya takasla borcun tamamını ya da bir kısmını sona erdirmesi durumunda diğer borçluları da bu oranda borçtan kurtarır; borçlulardan biri alacaklıya ifada bulunmaksızın borçtan kurtulmuşsa diğerleri bundan ancak durumun veya borcun niteliğinin elverdiği ölçüde yararlanır, alacaklının bir borçluyla yaptığı ibra sözleşmesi ise diğer borçluları o borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır.
Resmi Metin
Borcun sona ermesi
Madde 166- (1) Borçlulardan biri, ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarmış olur.
(2) Borçlulardan biri, alacaklıya ifada bulunmaksızın borçtan kurtulmuşsa, diğer borçlular bundan, ancak durumun veya borcun niteliğinin elverdiği ölçüde yararlanabilirler.
(3) Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.166, müteselsil borcun borçlulardan biri eliyle sona ermesinin diğerlerine yansımasını üç ayrı ihtimalde çözer ve bunları karıştırmamak gerekir. Birinci ihtimalde borçlulardan biri ifa veya takasla borcu tümüyle ya da kısmen söndürürse, bu oranda diğer borçlular da alacaklıya karşı borçtan kurtulur; bu ortak etki, borçlular arasındaki iç ilişkiden bağımsız işler ve kurtulan borçlu ödediği fazlayı TBK m.167 uyarınca diğerlerine rücu edebilir. İkinci ihtimalde bir borçlu alacaklıya ifada bulunmaksızın (örneğin zamanaşımıyla) borçtan kurtulmuşsa, diğerleri bundan kendiliğinden değil, ancak durumun veya borcun niteliğinin elverdiği ölçüde yararlanır; bu, kişisel def’ilerin herkese sıçramadığı anlamına gelir. Üçüncü ihtimalde alacaklının bir borçluyla yaptığı ibra sözleşmesi diğerlerini tümden değil, ibra edilenin iç ilişkideki katılma payı oranında kurtarır. Sık yapılan hata, ibrayı ifa gibi görüp herkesi tamamen kurtulmuş saymaktır; ibranın etkisi kısmî ve pay ile sınırlıdır. Alacaklı yönünden seçim serbestisi için TBK m.163, iç paylaşım için TBK m.167 ile birlikte okunmalıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 166. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 145. maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 165. maddesinde, borcun müteselsil borçlular bakımından sona ermesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 145. maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Müteselsil borcun sukutu” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Borcun sona ermesi” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 145. maddesi iki fıkradan oluştuğu halde, Tasarıda üç fıkra olarak düzenlenmiştir.
Tasarının 165. maddesine eklenen ve 818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen son fıkrasında, alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesinin, diğer borçluları da sınırlı olarak borçtan kurtaracağı kabul edilmiştir. Buna göre, bu durumda diğer borçlular, ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtulacaklardır. Aslında, maddenin son fıkrasında öngörülen durumda da, alacaklının, müteselsil borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi sonucunda, o müteselsil borçlunun, aynı maddenin ikinci fıkrası anlamında, ifada bulunmaksızın borcundan kurtulması söz konusu olmakla birlikte, ibranın diğer müteselsil borçlulara etkisinin öğretide de tartışmalı olduğu göz önünde tutularak, yasal bir çözüme bağlanması uygun görülmüştür.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
– Tasarının 164, 165 ve 166. maddeleri teselsül nedeniyle 165, 166 ve 167. maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM Tartışma ve Kabul Metni
166. maddeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir.