TBK Madde 165 Müteselsil borçluluk: c. Borçluların bireysel davranışı

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 165, müteselsil borçlulardan biri, kanun veya sözleşmeyle aksi belirlenmedikçe, kendi davranışıyla diğer borçluların durumunu ağırlaştıramaz.

Resmi Metin

c. Borçluların bireysel davranışı

Madde 165- Kanun veya sözleşme ile aksi belirlenmedikçe, borçlulardan biri kendi davranışıyla diğer borçluların durumunu ağırlaştıramaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Müteselsil borçta (TBK m.162-169) alacaklı borçluların tamamına tek başlarına tam ifa için başvurabilir; bu ağır sorumluluk rejimini dengeleyen kural, borçlulardan birinin kendi kişisel davranışıyla diğerlerinin durumunu ağırlaştıramamasıdır. Pratikte şu anlama gelir: bir borçlunun temerrüde düşmesi, zamanaşımından feragat etmesi veya kendi aleyhine borcu ağırlaştıran bir kabulde bulunması kural olarak yalnız onu bağlar; diğer borçluların hukuki durumu ağırlaşmaz. Ancak zamanaşımı kesilmesi bakımından özel kural unutulmamalıdır: TBK m.155 uyarınca zamanaşımının müteselsil borçlulardan birine karşı kesilmesi diğerlerine karşı da kesilmiş sayılır. Bu yüzden dava, icra takibi veya ikrar gibi zamanaşımını kesen işlemleri TBK m.165‘in genel “sirayet etmez” kuralına kör biçimde sokmak hata olur; alacaklı, hem TBK m.155 etkisini hem de ispat güvenliğini dikkate alarak hareket etmelidir. Kuralın istisnası açıktır: kanun veya sözleşme aksini kararlaştırmışsa bu koruma aşılabilir, bu nedenle müteselsil kefalet ve benzeri sözleşmelerin ilgili hükümleri dikkatle okunmalıdır. Borçlular arası iç ilişkideki rücu paylaşımı bu dış korumadan ayrı değerlendirilir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 165. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 144. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 164. maddesinde, borçluların bireysel davranışlarının diğer müteselsil borçlulara etkisi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 144. maddesinin kenar başlığında kullanılan “c. Müşterek borçlulardan birinin şahsi fiili” şeklindeki ibare, Tasarıda “c. Borçluların bireysel davranışı” şeklinde değiştirilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 164, 165 ve 166. maddeleri teselsül nedeniyle 165, 166 ve 167. maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.

TBMM Tartışma ve Kabul Metni

165. maddeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.165 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2016/22610 K. 2018/9152 Bozma

Müteselsil borçlulardan biri, alacaklıyla yaptığı ibra gibi bireysel bir davranışla, payından fazla ödemede bulunan diğer borçlunun durumunu ağırlaştıramaz; bu tür belge, fazla ödeme yapan borçluya karşı ileri sürülemez.

Detaylı özeti gör

Dava, ortak mirasçılar arasında; muris için ödenen bakım ücreti alacağı nedeniyle dava dışı alacaklının başlattığı takipte miras payından fazla ödeme yapan davacının, bu fazla kısmı diğer mirasçılardan rücuen tahsili amacıyla açtığı icra takibine itirazın iptali istemidir. Davalılar, alacaklıyla 27/12/2012 tarihli belgeyle karşılıklı ibralaştıklarını savunmuş; yerel mahkeme bu belgeyi davalıları sorumluluktan kurtaran ibra sayarak davayı kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, belgenin icra dosyasına ibraz edilmediğini ve payından fazla ödeme yapan davacının durumunun bu belgeyle ağırlaştırılamayacağını belirterek, davalı vekilinin temyizini süreden reddetmiş, hükmü davacı yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.165 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/2079 K. 2024/1848 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşçiye ödenen tutarın yükleniciden rücuen tahsili davasında yüklenici, icra takibine itiraz etmeyen idarenin TBK m.165 uyarınca kendi davranışıyla müteselsil borçlunun sorumluluğunu ağırlaştıramayacağını istinaf sebebi yapmış; daire istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı idare, hizmet alım sözleşmesi kapsamında yüklenici davalı şirketin işçisi olarak çalışan dava dışı işçinin açtığı işe iade davası sonrasında icra dosyalarına toplam 20.472,75 TL ödediğini belirterek bu tutarın yükleniciden rücuen tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, sözleşme ve eki şartnamenin 6.4 ile 6.8 maddelerinde işçilik hak ve alacaklarından yüklenicinin sorumlu olacağının düzenlendiği gerekçesiyle davayı kabul etmiştir. Daire, işveren ile yüklenicinin işçiye karşı müteselsil sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasındaki sözleşmenin uygulanacağını, sözleşmede idarenin işçilik alacaklarından sorumlu tutulacağına dair hüküm bulunmadığını belirterek alacağın tamamının yükleniciye rücu edilebileceğini kabul etmiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/98 K. 2021/1484 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Asıl işverenin alt işverenlere açtığı rücuen tazminat davasında davalı yüklenici, cevap dilekçesinde hesaplamada TBK m.165'in gözetilmesini istemiş; daire, sözleşmede aksine hüküm olmadığından işverenin ödediği bedelin tamamını yüklenicilerden isteyebileceğini kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan dava dışı bir işçiye asıl işveren sıfatıyla ödenen kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretinin, yüklenici konumundaki alt işverenlerden rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, ödediği bedelin tamamına hükmedilmemesi nedeniyle davacı idare istinafa başvurmuştur. Daire, hizmet alım sözleşmesinde işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmadığı takdirde ödenen bedelin ve ferilerinin tamamının yüklenicilerden istenebileceğini belirtmiş; istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle ilk derece kararını HMK 353/1-b-2 uyarınca kaldırmış, yeniden esas hakkında hüküm kurarak davayı dört davalı şirket yönünden kısmen kabul etmiş, işçinin nezdinde hizmeti bulunmayan davalı yönünden reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1357 K. 2020/418 Düzelterek Esastan Red

Trafik kazası tazminatında daire, TBK m.165'i müteselsil borçlular arasındaki iç ilişkiye ilişkin hüküm sayarak, aksine sözleşme yoksa borçlulardan birinin diğerlerinin durumunu ağırlaştıramayacağını; dış ilişkide sonuç doğuran işlemin rücu hakkını kaldırmadığını belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Motorlu bisikletiyle seyrederken kendisine çarpılması sonucu yüzde kırk oranında malul kalacak biçimde yaralanan davacı, aracın sürücüsü ve işleteni olan davalıdan maddi ve manevi tazminat istemiş; ilk derece mahkemesi maddi tazminat talebini tümüyle, manevi tazminat talebini kısmen kabul etmiştir. Daire, müteselsil sorumluluğun dış ve iç ilişkisine dair kuralları açıklayarak, davacının aynı zarar için sigorta şirketi aleyhine açtığı ayrı davadan feragat etmesinin sürücü ve işleteni maddi tazminat borcunun tamamından kurtardığı sonucuna varmıştır. Manevi tazminatı ise kusur oranları, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, paranın satın alma gücü ile olay tarihi bakımından fazla bularak indirmiş; istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek hükmü düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!