TBK Madde 168 Müteselsil borçlularda iç ilişki: Alacaklıya halef olma

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 168, diğerlerine rücu hakkına sahip olan müteselsil borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur; alacaklı, diğer borçluların zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse bunun sonuçlarına katlanır.

Resmi Metin

Alacaklıya halef olma

Madde 168- (1) Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.

(2) Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Borcu ödeyen müteselsil borçlunun kazancı yalnızca diğerlerine rücu hakkıyla sınırlı değildir: TBK m.168 uyarınca ödeyen borçlu, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına kanunen halef olur. Bunun pratik değeri şudur ki alacağa bağlı rehin, ipotek, kefalet ve sair teminatlar da kendiliğinden ödeyen borçluya geçer; böylece rücu talebi çıplak bir alacak olmaktan çıkar, teminatlı ve güçlü bir hakka dönüşür. Bu yüzden ödeme yaparken makbuz almakla yetinmeyin, halefiyeti ve devralınan teminatları belgeleyin. İkinci kural alacaklıyı bağlar: alacaklı diğer borçluların zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirir, örneğin teminatı serbest bırakır veya bir borçluyu ibra ederse, bunun sonuçlarına kendisi katlanır; rücu edilecek kişinin teminatını böylece eksilten alacaklı bu farkı geri isteyemez. Sık yapılan hata, ödeyen borçlunun yalnızca TBK m.167 rücuya güvenip halefiyetle geçen teminatları takip etmemesidir. Rücu, her bir diğer borçluya ancak payı oranında yöneltilir; halefiyetle geçen teminatlar bu payı oranındaki talebi güvenceye alır.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.168 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/2100 K. 2025/2329 Düzelterek Esastan Red

Ölümlü trafik kazasında zarar görenlerin, müteselsil sorumlulardan sigortacı yönünden sulh sonrası davadan feragat etmesi TBK m.168/2 uyarınca teselsülden feragat sayılmış; zarar poliçe limiti içinde kaldığından sürücü ve işleten hakkındaki maddi tazminat davasının reddi de yerinde bulunmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istenmiştir. Yargılama sırasında davacılar sigortacıyla sulh olup o davalı yönünden davadan feragat etmiş; ilk derece mahkemesi maddi tazminat davasını feragat nedeniyle, diğer davalılar yönünden de reddetmiş, manevi tazminatı kısmen kabul etmiştir. Daire, sigortacı hakkındaki feragatin teselsülden feragat niteliği taşıdığını ve zarar poliçe limiti içinde kaldığından sürücü ile işleten hakkındaki maddi tazminat isteminin reddini yerinde bulmuş; buna karşılık kusur oranları ile tarafların durumu karşısında hükmedilen manevi tazminatı düşük görerek kararı kaldırıp manevi tazminat davasının kabulüne karar vermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/311 K. 2025/525 Kısmen Kabul

Zarar görenlerin fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmadan sigortacıyı ibra etmesi, sürücünün sigortacıya rücu olanağını ortadan kaldırdığından alacaklının bu sonuca katlanacağı; sürücünün de ibradan poliçe limiti oranında yararlanacağı, limiti aşan kısımdan sorumlu kalacağı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davasında ilk derece mahkemesi istemleri kısmen kabul etmiş, davacılar istinafa başvurmuştur. Daire, sürücünün tam kusurlu olduğunu, kask takılmaması nedeniyle yapılan yüzde 20 müterafik kusur indirimini ve kardeşler yönünden desteklik ilişkisi bulunmadığından destek tazminatı reddini yerinde görmüş; yargılama sırasında verilen ibraname ile sigortacının poliçe limiti kadar borçtan kurtulduğunu, limit üzerinde kalan destek zararlarından ise sürücünün sorumlu olduğunu kabul etmiş, manevi tazminatı da düşük bularak kararı kaldırıp yeniden hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/2262 K. 2020/1359 Düzelterek Esastan Red

Zorunlu mali sorumluluk sigortacısının ödeme karşılığında ibra edilmesi, TBK m.168/2 uyarınca teselsülden feragat sayılmış; ibranın teminat limiti içinde müteselsil borçlu olan araç işletenine de sirayet ettiği ve işleten aleyhine maddi tazminata hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan davacı, araç işleteni ile zorunlu mali sorumluluk sigortacısından maddi ve manevi tazminat istemiştir. Yargılama sırasında sigortacı ödeme karşılığında ibra edilmiş; ilk derece mahkemesi sigortacı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, işleten yönünden maddi tazminatın kabulüne ve manevi tazminatın kısmen kabulüne karar vermiştir. Daire, sigortacının ibra edilmesinin teminat limiti dahilinde müteselsil borçlu işletene de sirayet ettiğini, TBK m.168/2 uyarınca alacaklının borçlulardan birinin durumunu diğerlerinin zararına iyileştirmesinin sonuçlarına katlanacağını belirterek işleten aleyhine maddi tazminata hükmedilemeyeceğini kabul etmiş; manevi tazminatı fahiş bulmayarak bu yönden istinafı reddetmiş ve kararı düzeltip yeniden hüküm kurmak üzere kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1605 K. 2020/700 Düzelterek Esastan Red

Müteselsil sorumlu sigortacılardan biri yönünden kayıtsız şartsız feragat edilmesi, diğer sigortacının rücu imkanını ortadan kaldırıp durumunu ağırlaştırdığından, feragatin ona da sirayet ettiği ve bu sigortacının yalnız kendi sigortalısının kusuru oranında sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Dava, trafik kazasında yaralanan yolcunun maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, feragat edilen sigortacı yönünden davayı reddetmiş, diğer sigortacı yönünden maddi tazminata, karşı araç sürücüsü yönünden kısmi manevi tazminata hükmetmiştir. Daire, gerekçe ile hüküm fıkrası arasındaki çelişkiyi gidermek üzere gerekçeyi düzeltmiş; müteselsil sorumlu sigortacılardan biri yönünden yapılan feragatin diğerinin rücu imkanını ortadan kaldırdığından ona da sirayet ettiğini, bu nedenle kalan sigortacının yalnız kendi sigortalısının kusuru oranında sorumlu tutulmasının doğru olduğunu; kusur oranına ilk derecede itiraz edilmediğinden bu yöndeki istinaf sebebinin dinlenemeyeceğini ve manevi tazminatın yeterli olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1357 K. 2020/418 Düzelterek Esastan Red

Zarar görenin, kazaya karışan aracın sigortacısı hakkındaki davadan feragati, alacaklının diğer müteselsil borçlu zararına bir borçlunun durumunu iyileştirmesi sayılmış; bu nedenle aracın sürücü ve işleteninin maddi tazminat borcundan kurtulduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Motorlu bisikletiyle seyrederken kendisine çarpılması sonucu yüzde kırk oranında malul kalacak biçimde yaralanan davacı, aracın sürücüsü ve işleteni olan davalıdan maddi ve manevi tazminat istemiş; ilk derece mahkemesi maddi tazminat talebini tümüyle, manevi tazminat talebini kısmen kabul etmiştir. Daire, müteselsil sorumluluğun dış ve iç ilişkisine dair kuralları açıklayarak, davacının aynı zarar için sigorta şirketi aleyhine açtığı ayrı davadan feragat etmesinin sürücü ve işleteni maddi tazminat borcunun tamamından kurtardığı sonucuna varmıştır. Manevi tazminatı ise kusur oranları, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, paranın satın alma gücü ile olay tarihi bakımından fazla bularak indirmiş; istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek hükmü düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!