TMK Madde 1023 Tapuya güvenin korunması: İyiniyetli üçüncü kişi

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 1023, tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle güvenerek mülkiyet veya başka bir aynî hak kazanan üçüncü kişinin kazanımının, dayandığı tescil yolsuz olsa bile korunmasını düzenler.

Resmi Metin

İyiniyetli üçüncü kişilere karşı

Madde 1023- Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımının muhafaza altında olmasını tek fıkra üzerinden düzenler ve sicilde görünene iyiniyetle dayanan üçüncü kişiyi mutlak biçimde himaye eder. Tek fıkra sicil temelli güven ilkesinin en belirgin yansımasıdır; sicilde tescilli görünen hak gerçekte yolsuz bile olsa iyiniyetli üçüncü kişinin edinimi geçerli sayılır. Bu rejim taşınmaz tasarruflarında alıcılara büyük teminat sağlar; sicile bakan ve gerçeğe aykırılığı bilmeyen edinen kişi hakkını mutlak biçimde elde tutar. İyiniyet eksikliği veya bilmesi gereken hallerde ise bu mukavemet ortadan kalkar. Avukatlık pratiğinde tescile dayanarak edinen müvekkil vekili iyiniyet karinesinin lehine işlediğini vurgulamalı, gerçek malik tarafından yapılan iddiada üçüncü kişi pozisyonunun sağlam olduğunu savunmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 931 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/6821 K. 2014/6874 Bozma
Mülkiyet Usul

Sahtecilik nedeniyle yolsuz tescile dayanan ilk el bakımından sicil geçersiz olsa da, taşınmazı kayda güvenerek iyiniyetle edinen ikinci el kişi TMK m.1023 koruyuculuğundan yararlanır; iyiniyet, yüzeysel değil tüm delilleri irdeleyen kapsamlı araştırmayla saptanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sahtecilikle oluşan yolsuz tescile dayanılarak taşınmazı edinen ikinci el konumundaki davalının, tapu kütüğüne iyiniyetle dayanarak TMK m.1023 koruyuculuğundan yararlanıp yararlanamayacağı. Değerlendirme: İlk el bakımından sicil geçersiz olsa da, kayda güvenerek iyiniyetle iktisapta bulunan ikinci el m.1023 korumasından yararlanabilir; ancak iyiniyet, yüzeysel değil delilleri derinliğine irdeleyen bir araştırmayla belirlenmelidir. Sonuç: Mahkemece davalının iyiniyet savunması araştırılmadığından, noksan soruşturma nedeniyle hüküm BOZULMUŞTUR.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/19282 K. 2014/6854 Bozma
Mülkiyet

Vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilen veya bilebilecek konumdaki (yakın akraba ve el-iş birliği içindeki) edinen, TMK m.1023 anlamında iyiniyetli sayılamayacağından tapu sicilindeki tescile güvenerek kazanım korumasından yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Vekalet görevinin kötüye kullanılmasıyla devredilen paylı taşınmaz paylarını edinen yakın akrabanın TMK m.1023 iyiniyet korumasından yararlanıp yararlanamayacağı. Değerlendirme: Vekil İzzet'in davacının kardeşlerine ait payları kendi adına alıp resmi akitte yüksek bedelle gösterip M.F.'ye devretmesiyle vekalet görevini kötüye kullandığı, edinen M.F.'nin ise davacının yakın akrabası olarak durumu bilen ve bilebilecek konumda bulunduğu, tarafların el ve iş birliği içinde hareket ettiği saptanmıştır. Sonuç: Bozma; M.F. adına kayıtlı paylara yönelik tapu iptali ve tescil isteğinin reddine ilişkin yerel mahkeme kararı bu yönden bozulmuştur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/3213 K. 2014/2195 Bozma
Mülkiyet Miras Tanıkla İspat

Muvazaalı temlikten taşınmazı sonradan edinen kişi, taraflarla yakınlık gibi olgular nedeniyle muvazaayı bilen veya bilmesi gereken konumdaysa, TMK m.1023 uyarınca tapu siciline güveni korunan iyiniyetli üçüncü kişi sayılamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Muris muvazaası ile yapılan temlikten sonra taşınmazı edinen sonraki kişilerin TMK m.1023 anlamında tapu siciline güveni korunan iyiniyetli üçüncü kişi sayılıp sayılamayacağı. Değerlendirme: Muris muvazaası kanıtlanmış olup, sonraki kayıt malikleri murisin oğullarının kayınbiraderi, arkadaşı ve eşi olduğundan muvazaalı işlemi bilen veya bilmesi gereken kişilerdir; bu nedenle m.1023 kapsamında iyiniyetli sayılamazlar. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken redde karar veren hüküm bozuldu.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2015/247 K. 2015/2323 Onama

TMK m.194/1 uyarınca malik eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu ipotekle sınırlandıramaz; tapuda aile konutu şerhi bulunmaması durumu bilebilecek üçüncü kişiye TMK m.1023 koruması sağlamaz ve rızasız kurulan ipotek geçersizdir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapu kütüğünde aile konutu şerhi bulunmasa dahi, eşlerden birinin adına kayıtlı aile konutu üzerine diğer eşin açık rızası alınmadan banka lehine ipotek tesis edilmesinin geçerli olup olmadığı (TMK m.193-194). HGK değerlendirmesi: TMK m.194/1 aile konutuyla ilgili tasarruflarda eşin açık rızasını aradığından, şerh bulunmaması ve bankanın iyiniyet savunması sonucu değiştirmez; rıza alınmadan kurulan ipotek geçersizdir. Sonuç: İpoteğin kaldırılmasına ilişkin direnme kararı onanmıştır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/10623 K. 2010/1525 Bozma
Mülkiyet

Tapu sicilindeki bir şerhi çok az bir dikkatle görebilecek ve taşınmazın hukuki durumunu bilebilecek konumdaki kişi (özellikle müdebbir tacir gibi davranmakla yükümlü tüzel kişi) iyiniyetli sayılamaz ve TMK m.1023'ün sağladığı sicile güven korumasından yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapu siciline güvenerek taşınmazı satın alan davalının, sicildeki "775 sayılı Yasaya tabidir" şerhi karşısında TMK m.1023 kapsamında iyiniyetli sayılıp koruma görüp göremeyeceği. Değerlendirme: Anonim şirket olan edinenin müdebbir tacir gibi davranmakla yükümlü olduğu, çok az bir dikkatle taşınmazın gecekondu önleme bölgesi ve 775 sayılı Yasaya tabi olduğunu, amacı dışında devredilemeyeceğini görebileceği gözetildiğinde iyiniyetinden söz edilemez. Sonuç: Davanın reddi yönündeki hüküm bozulmuştur (bozma).

Diğer kararlar (2)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2015/528 K. 2015/1713 Kısmi
Usul

TMK m.194/1 uyarınca eşin açık rızası olmadan aile konutu üzerinde kurulan ipotek geçersizdir; aile konutu şerhi bulunmasa dahi, taşınmazın bu niteliğini bilen veya bilebilecek ipotek alacaklısı ile ona halef olan kefil TMK m.1023 tapuya güven ilkesinden yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Eşin açık rızası alınmadan aile konutuna konulan ipoteğin kaldırılması ile, davaya sonradan katılan ferî müdahil banka hakkında hüküm kurulup kurulamayacağı (TMK m.194; HMK m.69, 303). HGK değerlendirmesi: TMK m.194/1 uyarınca eşin rızası bulunmayan ipotek geçersiz olduğundan kaldırma yerindedir; ancak ferî müdahil taraf olmadığından hüküm yalnız taraflar hakkında kurulur, banka aleyhine hüküm ve gider yüklenmesi doğru değildir. Sonuç: Direnme kararı esas yönünden onanmış, ferî müdahil yönünden bozulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2012/1567 K. 2013/579 Direnme Bozuldu

Tapuda aile konutu şerhi yoksa, malik olmayan eşin rızası olmadan kurulan ipotekte TMK m.194/III tapuya güven ilkesine istisna getirmez; iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı TMK m.1023 ile korunur, aile konutu vasfını ve kötüniyeti eş ispatlamalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapuda aile konutu şerhi bulunmayan taşınmaza konulan ipotekte, konutun aile konutu olduğunu ve ipotek alacaklısının kötüniyetli olduğunu ispat yükünün kimde olduğu ve tapuya güven ilkesinin uygulanıp uygulanmayacağı (TMK m.193-194, m.1023). HGK değerlendirmesi: Davacı, taşınmazın aile konutu olduğunu ve alacaklının kötüniyetini ispatlayamadığından, tapu siciline güven ilkesini düzenleyen TMK m.1023 koşulları işlem tarafı lehine gerçekleşmiştir. Sonuç: İpoteğin kaldırılması isteminin kabulüne ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/2719 K. 2026/736 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 1023 uyarınca tapu sicilindeki kayıtlı malikten devralan üçüncü kişi korunur. Adana BAM, son malikin iyiniyetli kabul edilip ona yönelik tapu iptali talebinin reddini yerinde bulmuş; ancak kooperatife yönelik bedel talebinin reddini hatalı görerek kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kooperatif üyesi davacı, kendisine tahsis edilen taşınmazın usulsüz devirleri nedeniyle son malik aleyhine tapu iptali-tescil, olmazsa bedel tazminatı istemiştir. Adana BAM, son malikin tapudaki kayıtlı malikten devraldığı için TMK 1023 uyarınca korunan iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu, bu nedenle ona yönelik tapu iptali talebinin reddinin yerinde olduğunu belirlemiştir. Ancak davacının kooperatife yönelik terditli taşınmaz bedeli talebinin pasif husumet yokluğuyla reddini hatalı bulup, eksik ödeme araştırılmadan karar verildiği gerekçesiyle istinafı kabul ederek kararı kaldırmış ve dosyayı geri göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2021/28 K. 2023/707 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.1023, tapu kütüğüne iyiniyetle dayanarak ayni hak kazanan üçüncü kişiyi korur. Adana BAM, tapuya ihtiyati tedbir şerhi işlenip aleniyet kazandıktan sonra konulan haciz şerhinin iyiniyet korumasından yararlanamayacağını belirterek şerhin terkinine ilişkin kararı onamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, önalım davasıyla kesinleşerek adına tescil edilen taşınmaz payı üzerine, daha önce konulan ihtiyati tedbir şerhinden sonra başka bir davalı lehine konulan haciz şerhinin terkinini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle haciz şerhini terkin etmiş, borçlu davalı yönünden ise pasif husumet yokluğundan reddetmiştir. Adana BAM, tapuya ihtiyati tedbir şerhi işlenip aleniyet kazandıktan sonra konulan haciz şerhlerine değer tanınmayacağını ve bu tür davaların yalnız haciz lehtarına karşı açılması gerektiğini belirterek tarafların istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/2552 K. 2023/753 Kısmen Kabul

TMK 1023 (sicile iyi niyetle güvenenin korunması) bu kararda iyi niyet korumasının genel çerçevesi olarak anılmıştır. Ancak BAM, vekaletin kötüye kullanılmadığı, davacının iradi olarak satış yaptığı sonucuna vardığından 1023'ün koruma tartışmasına geçilmeden davanın reddine hükmetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, yurt dışında yaşadığı için yeğeni vekil K6'ya verdiği satış vekaletnamesinin kötüye kullanılarak taşınmaz hisselerinin yeğeninin babası K3 ve akrabası K5'e çok düşük bedelle satıldığını ileri sürerek tapu iptali-tescil istemiş; ilk derece mahkemesi akrabalık, fahiş bedel düşüklüğü ve bedel ödendiğinin ispatlanamaması karinelerinden davalıların çıkar ve işbirliği içinde olduğunu kabul ederek davayı (K3 ve K5 yönünden) kabul etmiştir. Adana BAM ise dinlenen davacı tanıklarının davacıyı doğrulamadığını, aksine davalı savunmalarını doğruladığını, davacının iradi olarak satış yaptığı kanaatine vararak davanın reddi gerektiğini saptamıştır. İstinaf başvurusunu HMK 353/1-b-2 uyarınca kısmen kabul edip kararı kaldırmış ve yeniden esas hakkında davanın reddine hükmetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/2338 K. 2023/417 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 1023 tapu siciline iyiniyetle güvenen üçüncü kişiyi korur. Adana BAM, vekilin kötü niyeti sabit olsa da alıcının iyiniyetinin 1023 kapsamında ayrıca araştırılmadığını eksik bularak kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, abisi olan vekile verdiği vekaletname ile İmamoğlu'ndaki hisselerinin K6'ya çok düşük bedelle satıldığını, vekilin görevini kötüye kullandığını ve alıcı K6'nın da kötü niyetli (emanetçi) olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiş; ilk derece mahkemesi vekilin kötü niyetli olduğunu kabul etmekle birlikte alıcının iyi niyetinin korunduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, alıcı K6'nın iyi niyetli olmadığına dair sunulan tanık/whatsapp/bedel farkı delillerinin yeterince araştırılıp tartışılmadığını, şirket borçları kapsamındaki satış savunması ile birlikte kayıtların ve delillerin değerlendirilmediğini saptamıştır. Bu eksik inceleme nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusunu HMK 353/1-a-6 uyarınca kabul edip ilk derece kararını kaldırmış ve dosyayı yeniden görülmek üzere mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/2211 K. 2023/128 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK m.1023 (tapuya güvenle ayni hak kazanan üçüncü kişinin korunması), ardışık devir alan davalıların iyiniyetli üçüncü kişi sayılıp sayılamayacağının çerçevesidir. Adana BAM, kötüniyeti gösterdiği belirtilen ceza dosyası evrakı getirtilmediğinden m.1023 korumasının eksik incelendiğine hükmetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, okuma yazması olmayan kendisi adına oğlu K3'ye verdiği vekaletin kötüye kullanılarak taşınmazının ardışık devirlerle elden çıkarıldığını ileri sürerek tapu iptali-tescil, olmazsa bedel istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Adana BAM, kötüniyetin dayandığı kasten adam öldürme dosyasındaki evrakların dosyada ve UYAP'ta bulunmadığını, ayrıca dava değeri/harcın eksik tamamlandığını saptamıştır. Bu eksiklikler nedeniyle davalı vekillerinin istinaf başvuruları kabul edilerek karar kaldırılmış ve dosya mahkemesine gönderilmiştir.

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2022/1580 K. 2022/1224 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İyiniyetli tescile güven korumasının dışlanmasının dayanağı: hisseyi devralan davalı K3, hissenin önceden davacıya satıldığını kardeşi olması nedeniyle bilebilecek durumda olduğundan TMK m.1023 kapsamında iyiniyetli üçüncü kişi sayılamamış; bu nedenle tapu siciline güven koruması ona tanınmamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, davalı kardeşi K5'in noterde satış vaadiyle kendisine sattığı taşınmaz hissesini sonradan diğer kardeş K3'e tapuda devretmesi üzerine tapu iptal ve tescil davası açmıştır. İlk derece mahkemesi, devrin muvazaalı olduğunu ve K3'in iyiniyetli sayılamayacağını kabul ederek davayı kabul etmiş, davalı K3 istinafa başvurmuştur. Adana BAM, hissenin önceden davacıya satıldığını kardeşi olması nedeniyle bilebilecek durumdaki K3'in iyiniyet korumasından yararlanamayacağını ve devrin muvazaalı olduğunu saptayarak istinafı esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/412 K. 2020/1191 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, tapuya güvenerek taşınmaz edinen kişinin iyiniyetinin korunmasına ilişkin TMK m.1023'ü, muris muvazaası iddiasına karşı el değiştiren taşınmazlardaki üçüncü kişilerin kazanımının korunması çerçevesinde anmış; ancak somut olayda muvazaa ispatlanamadığından devirler geçerli sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, murisin vefatından önce taşınmazlarını ve şirket hisselerini muvazaalı satışlarla davalılara devrettiğini, mirastan mal kaçırıldığını ileri sürerek tapu ve hisse devirlerinin iptali ile adlarına tescilini, olmazsa tenkisini istemiştir. İlk derece mahkemesi, satışların gerçek olduğu, murisin satış tarihlerinde ve sonrasında borçlu olduğu, mal kaçırma kastının ve muvazaanın ispatlanamadığı, ayrıca saklı payın zedelendiğinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, ispat külfetinin davacıda olduğunu ve muris muvazaası olgusunun ispatlanamadığını saptayarak ilk derece kararında isabetsizlik bulmamış ve davacıların istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/333 K. 2020/1058 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.1023 uyarınca üçüncü kişinin iyiniyetinin korunmasını gözeterek; vekaletin kötüye kullanılmasıyla dava dışı üçüncü kişiye satılan hisse yönünden bedel talebi hakkında açık ve infazda tereddüt doğurmayacak karar verilmediğini saptayıp kararı kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, murislerinin vekiline verilen vekaletnamenin kötüye kullanılarak taşınmaz hisselerinin davalı eşe ve dava dışı üçüncü kişiye muvazaalı devredildiğini ileri sürerek tapu iptali/tescil, olmazsa bedel istemiştir; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Adana BAM, mahkemenin davacı Nazmiye yönünden ve üçüncü kişiye satılan hisse bakımından bedel talebi hakkında açık ve infazda tereddüt doğurmayacak karar vermediğini, bunun kamu düzenine ilişkin olduğunu saptamıştır. Taraf vekillerinin istinaf başvuruları HMK 353/1-a-4 uyarınca kabul edilerek karar kaldırılmış ve dosya mahkemesine gönderilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/249 K. 2020/823 Karar Verilmesine Yer Olmadığı

İlk derece mahkemesi, son malik K2'nin diğer davalılarla işbirliği delili bulunmadığından TMK m.1023 uyarınca tapu siciline güvenerek iyiniyetle taşınmaz edindiğini kabul edip tapu iptalini reddetmiştir. BAM, davacı feragati nedeniyle bunu esastan incelememiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Görme engelli davacı, avukat olan davalıya verdiği vekaletnamenin kötüye kullanılarak taşınmazının elinden çıkarıldığını, son malik davalı K2'nin de kötüniyetli olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, son malik K2'nin diğer davalılarla çıkar/işbirliği içinde olduğuna dair somut delil bulunmadığını, TMK m.1023 uyarınca tapu siciline güvenerek edindiğini saptayarak tapu iptali talebini reddedip tazminat talebini kabul etmiştir. Adana BAM aşamasında davacı vekili istinaf talebinden feragat etmiş olduğundan, istinaf başvurusu HMK m.349/2 gereğince feragat nedeniyle reddedilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2018/1059 K. 2019/332 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, kullanım kadastrosu sonrası mevzuata uygun şekilde Hazineden satın alınıp tescil edilen taşınmazın yolsuz tescil sayılamayacağını, TMK 1023'teki iyiniyetli üçüncü kişi kazanımının korunması ilkesi gereği davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Muris muvazaası ve kadastro tespiti öncesi sebeplerle açılan tapu iptali ve tescil davasında, dava konusu taşınmazlar kullanım kadastrosu sırasında davalı kardeş lehine kullanıcı şerhi ile Hazine adına tespit edilmiş, davalı 6292 sayılı yasa gereği taşınmazı satın alıp diğer davalılara satmıştır. Adana BAM, fiili kullanıcı olarak belirlenen davalı adına yapılan tescilin mevzuata uygun olduğunu, yolsuz tescilden söz edilemeyeceğini ve TMK 1023 gereği iyiniyetli üçüncü kişi kazanımının korunacağını belirtmiştir. İlk derece mahkemesinin red kararı sonucu itibariyle doğru bulunmuş, ancak gerekçesi düzeltilmiş ve vekalet ücreti yönünden davacı vekilinin istinafı kabul edilerek karar kaldırılıp düzeltilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 1023, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında i̇yiniyetli üçüncü kişilere karşı alanında uygulanır.

kamulaştırma ve önalım davalarında profesyonel destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!