TMK 1020, tapu sicilinin herkese açık olmasını, ilgisini inanılır kılan herkesin tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde gösterilmesini veya örneklerinin verilmesini isteyebilmesini ve kimsenin tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremeyeceğini üç fıkra üzerinden düzenler.
Tapu sicilinin açıklığı
Madde 1020- (1) Tapu sicili herkese açıktır.
(2) İlgisini inanılır kılan herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini isteyebilir.
(3) Kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Madde, tapu sicilinin herkese açık olmasını, ilgisini inanılır kılan herkesin tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde gösterilmesini veya örneklerinin verilmesini isteyebilmesini ve kimsenin tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremeyeceğini üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra tapu sicilinin aleniliğini hükme bağlar; sicil yalnız tarafların değil ilgisi olduğunu inanılır kılan herkesin erişimine açıktır. İkinci fıkra erişim usulünü şekillendirir; ilgili kayıtların memur önünde incelenmesi veya örneğinin alınması mümkündür. Üçüncü fıkra alenilik ilkesinin sonucu olarak sicil kayıtlarının bilinmediği savunmasını ortadan kaldırır; sicile kayıtlı bir hak hakkında bilgisizlik ileri sürülemez. Avukatlık pratiğinde taşınmaz işlemine müdahil olan vekili sicili önceden incelemeli ve müvekkile bilinmediği iddiasının savunma sayılmadığını hatırlatmalıdır.
Eski Kanunun 928 inci maddesini karşılamaktadır.
Hüküm değişikliği yoktur. Ancak kaynak Kanunun 970 inci maddesine uygun olarak madde üç fıkra halinde düzenlenmiştir. Ayrıca kaynak Kanun dikkate alınarak ikinci fıkrada yürürlükteki metinde yer alan “Alakası olduğunu ispat eden” ifadesi yerine “ilgisini inanılır kılan” ifadesi; üçüncü fıkrada yürürlükteki metinde yer alan “tapu sicilinde mukayyet olan bir keyfiyetin kendisine, meçhul olduğu” ifadesi yerine de “tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini” ifadesine yer verilmiştir.
Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.
TMK m.1020 uyarınca tapu sicili ilgisini inanılır kılan herkese açıktır ve kimse sicildeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez; bu ilke, tapuya şerh edilmiş haczin bilinebilirliği yönünden mülkiyet hakkına müdahalenin orantılılığı değerlendirmesinde dikkate alınır.
Karar konusu: Başvuru, satış vaadi sözleşmesine konu taşınmazın vergi borcu yüzünden satılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.
Seçilmiş HGK içtihatları
Tapu sicili herkese açık olduğundan kimse bir kaydı bilmediğini ileri süremez; beyanlar hanesindeki şerhi gördükten sonra taşınmazı devralan kişi, o kayıt yönünden iyiniyet iddia edemez ve gerekli özeni göstermemiş sayılır.
Hukuki mesele: Tapu kütüğünün beyanlar hanesine "orman sınırları içine alındı" şerhi işlendikten sonra taşınmazı devralan malik, TMK m.1020'deki sicilin aleniyeti kuralı gereği iyiniyet ileri sürebilir mi ve TMK m.1007 kapsamında Devlete karşı tazminat hakkı doğar mı? Değerlendirme: Sicil herkese açık olup kimse kaydı bilmediğini ileri süremeyeceğinden, şerhi gördükten sonra devralan davacı iyiniyetli sayılmaz; zarar ile tapu işlemleri arasında nedensellik bağı kurulamaz. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMASINA oy çokluğuyla karar verilmiştir.
Tapu sicili herkese açık olup kimse sicildeki bir kaydı bilmediğini ileri süremeyeceğinden, tapu kütüğünde mevcut bir şerh, aleyhine hüküm verilen tarafça elde edilemeyen yeni bir belge olarak kabul edilemez.
Hukuki mesele: Tapu kütüğünde kayıtlı kamulaştırma şerhinin, yargılamanın yenilenmesinde "elde edilemeyen yeni belge" (HMK m.375/1-ç) sayılıp sayılamayacağı. Değerlendirme: TMK m.1020 uyarınca tapu sicili herkese açıktır ve kimse sicildeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez; yargılama sırasında dosyadaki tapu kaydında şerh mevcut olduğundan, aleyhine hüküm verilen tarafın elde edemediği bir belge bulunmamaktadır. Sonuç: Direnme kararının değişik gerekçeyle bozulmasına.
Tapu sicili herkese açık olup kimse kayıtlı bir şerhi bilmediğini ileri süremeyeceğinden, taşınmazdaki orman şerhini görerek pay devralan kişi iyiniyetli sayılamaz; bu durum, devralma ile sicilin tutulmasından doğan zarar arasındaki illiyet bağını keser.
Hukuki mesele: Tapu kaydındaki orman şerhini görerek pay devralan kişinin TMK m.1020 aleniyet ilkesi karşısında iyiniyet ileri sürüp süremeyeceği ve m.1007 tazminat sorumluluğunda nedensellik bağının kesilip kesilmediği. Değerlendirme: Tapu sicili herkese açıktır; kimse bir kaydı bilmediğini ileri süremez. Şerhi görmesine rağmen 2/3 payı devralan davacı iyiniyetli sayılamaz, bu da zarar ile sicilin tutulması arasındaki illiyet bağını keser. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma nedenleriyle BOZULMASINA, oy çokluğuyla.
Tapu sicilinin herkese açık olması (TMK m.1020), dosyadaki kaydın yargılamanın yenilenmesi yönünden tek başına "elde edilebilir belge" sayılmasını gerektirmez; resmî dairenin gerçeğe aykırı cevabı mücbir sebep oluşturduğunda aleniyet ilkesi ileri sürülemez.
Hukuki mesele: TMK m.1020'deki tapu sicilinin aleniyeti nedeniyle, dosyadaki tapu kaydında bulunan kamulaştırma şerhinin HMK m.375/1-ç anlamında "elde edilemeyen belge" sayılıp sayılamayacağı ve yargılamanın yenilenmesi sebebi oluşturup oluşturmadığıdır. Değerlendirme: İdarenin müzekkereye belge yokmuş gibi gerçeğe aykırı cevap vermesi mücbir sebep oluşturduğundan, sicilin herkese açık olması tek başına belgenin elde edilebilir olduğu anlamına gelmez; direnme yerindedir. Sonuç: Karar düzeltme isteminin kabulü ile önceki HGK bozma kararı kaldırılmış, direnmenin uygun olduğuna ve dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.
Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.
Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları
Adana BAM, TMK 1020 uyarınca tapu sicilinin aleni olduğunu ve ilgisini ispat eden herkesin kayıtları inceleyebileceğini belirterek; protokolde ayrı bir bildirim şartı bulunmayan davacının basit bir araştırmayla taşınmazın güncel tapu durumunu öğrenebileceğini kabul edip istinafı reddetmiştir.
Karar özeti: Davacı şirket, icra ihalesiyle davalı bankaya geçen taşınmazları, ihalenin feshi davasından feragati karşılığında belirli bedelle geri satın alma protokolü yapıldığını ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. İlk derece mahkemesi, davacının tapu devrinden itibaren 30 gün içinde satış bedelini ödediğine dair delil bulunmadığından davayı reddetmiştir. Adana BAM, protokolde ödeme için ayrı bir bildirim/ihtar şartı öngörülmediğini, tapu sicilinin aleni olması nedeniyle davacının taşınmazın güncel durumunu kolayca öğrenebileceğini belirterek ilk derece kararını hukuka uygun bulmuş ve davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Adana BAM, TMK m.1020 uyarınca tapu sicilinin aleni olduğunu ve sicildeki kayıtların bilinmediğinin ileri sürülemeyeceğini gözeterek, tapuda önce tescil edilen alım hakkına üstünlük tanıdı.
Karar özeti: Davacı, tapuda resmi satış senedi ile edindiği taşınmaza davalının harici satış sözleşmesine dayanarak müdahale ettiğini ileri sürdü. Adana BAM, davacının taşınmazı daha önceki tarihte tapuda tescille edindiğini, TMK m.1020 uyarınca tapu sicilinin aleni olup kayıtların bilinmediğinin ileri sürülemeyeceğini gözeterek uyuşmazlığı değerlendirdi.
Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.
TMK 1020, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında tapu sicilinin açıklığı alanında uygulanır.
Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe