TBK Madde 167 - Müteselsil borçlularda iç ilişki: Paylaşım

Davacı yüklenici şirket, davalı idareyle 07.01.2008-31.12.2009 dönemi için BT ve MR cihazları hizmet alım sözleşmesi imzalamış, dava dışı bir şirketten kiraladığı MR cihazını idarenin gösterdiği yerde hizmete sunmuştu. Ekim 2008'deki şiddetli yağışlarda çatıdan sızan sular cihazı arızalayınca sigorta şirketi cihaz sahibine 164.655 USD ödedi ve halefiyete dayalı davada davacı, davalı idare ve dava dışı temizlik şirketi müteselsilen sorumlu tutuldu. Takipte borcun tamamını, 697.376,45 TL'yi ödeyen davacı, davalıya rücu için başlattığı takibe itirazın iptalini istedi. Bilirkişi raporunda kusur davacıya %20, davalı idareye %40, dava dışı şirkete %40 verildi; ilk derece mahkemesi davalıyı ödenenin %80'inden sorumlu tutup davayı kısmen kabul etti, Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetti. Daire, TBK m.167/2 uyarınca davalının yalnızca kendi %40 payından sorumlu tutulabileceğini belirterek kararı oy çokluğu ile bozdu.

Davacı banka, kamulaştırma bedelini nemalandırıp hak sahibine ödemekle görevlendirildiğini, davalı noterlikçe düzenlenen 17.12.2009 tarihli vekaletnameye dayanan davalı avukata teyit alındıktan sonra ödeme yaptığını, vekaletnamenin sahte çıkması üzerine hak sahibinin açtığı davada tazminata mahkum olduğunu ve icra tehdidi altında 15.01.2016 tarihinde ödeme yaptığını belirterek 246.827,33 TL'nin kusurları oranında davalılardan tahsilini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi noterin özen yükümlülüğünü kusurlu şekilde aksattığı gerekçesiyle davalıların müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi TBK m.167/1'e dayanıp tarafların eşit paylarla sorumlu olduğunu gerekçelendirmiş, hüküm kısmında ise yine müteselsil tahsile karar vermiştir. Daire, gerekçe ile hüküm arasındaki çelişki nedeniyle kararı usulden bozmuş, kabule göre de rücu davasında iç ilişkide teselsül hükümlerine hükmedilemeyeceğini belirtmiştir.

Davacı şirket, davalı ile aralarındaki taşeron sözleşmesinin damga vergisinin ödenmediği gerekçesiyle vergi dairesince 1.833.530,13 TL cezalı tarhiyat yapıldığını, ihbarnamenin 19.11.2015 tarihinde tebliğ edildiğini ve yapılandırma sonucu 727.850,34 TL ödediğini, vergi, resim ve harç istisna belgesi bulunduğundan verginin tamamının davalıya ait olduğunu ileri sürerek başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini istemiştir. Davalı, sözleşmede vergiyi kimin ödeyeceğine dair hüküm bulunmadığını, istisnanın uygulanması için her iki tarafın da belgeye sahip olması gerektiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, sözleşmeyi imzalayanların müteselsil sorumlu olduğunu kabul ederek ödenen tutarın yarısı olan 363.925,17 TL yönünden itirazı iptal etmiş, %20 icra inkar tazminatına hükmetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, eşit paylı sorumluluk kabulünü yerinde görerek kararı onamıştır.

Davacı, dava dışı şirkete karşı davalı borçluyla birlikte 22.03.2012 tarihli taşeron sözleşmesiyle 300 kişilik prefabrik öğrenci yurdu yapımını üstlenmiş; ortaklıktan ayrılırken düzenlenen 03.10.2012 tarihli protokolle borçlunun kendisine 265.000,00 TL ödemeyi taahhüt etmesi üzerine aldığı bonolarla icra takibi başlatmış ve borçlunun taşınmazlarını amcasının oğluna satmasına ilişkin tasarrufların iptalini istemiştir. Yerel mahkeme, borcun protokol tarihinde doğduğunu kabul ederek 05.07.2012 tarihli iki devir yönünden davayı dava şartı yokluğundan reddetmiş, 15.01.2013 tarihli satış yönünden ise iptale hükmetmiştir. Daire, tarafların 22.03.2012 tarihinde alacaklıya karşı birlikte borç altına girdiğini, kendi payından fazlasını ifa eden davacının bu oranda alacaklının haklarına halef olduğunu, dolayısıyla alacağın doğum tarihinin taşeron sözleşmesi tarihi sayılması gerektiğini belirterek reddedilen taşınmazlar yönünden kararı bozmuştur.

Davacı şirket, bir bankanın Konya şubesinde 28-29 Ocak 2007 tarihlerinde gerçekleşen kasa soygunu sonrasında banka tarafından güvenliğin sağlanamadığı gerekçesiyle açılan dava sonucunda aleyhine hükmedilen tazminatı icra dosyasına 92.580,00 TL olarak ödemiş; alt yüklenici konumundaki davalı şirketle arasındaki 03.04.2006 tarihli haber alma merkezi işletme sözleşmesine dayanarak bu tutarın rücuen tahsilini istemiştir. Davalı, zamanaşımı definde bulunup soygun öncesinde telefon hatlarının kesilmesi nedeniyle alarm haber alma merkeziyle iletişim kurulamadığını savunmuştur. Yerel mahkeme, banka tarafından açılan önceki davada davalının sorumlu olmadığının kesinleştiği gerekçesiyle davayı reddetmiş, karar önce onanmıştır. Daire ise karar düzeltme üzerine, önceki ilamın kesin hüküm oluşturmadığını ve iç ilişkide taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre inceleme yapılması gerektiğini belirterek onama ilamını kaldırıp kararı bozmuştur.