TBK Madde 147 Beş yıllık zamanaşımı

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 147, genel on yıllık süre yerine beş yıllık zamanaşımına tabi alacakları sayar: kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler; otel, motel, pansiyon ve tatil köyü konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedelleri; küçük sanat işlerinden ve küçük çaplı perakende satışlardan doğan alacaklar; ortaklık ilişkisinden doğan alacaklar; vekâlet, komisyon ve acentelik ile ticari simsarlık ücreti dışında simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar; ve yüklenicinin ağır kusuru hâli dışında eser sözleşmesinden doğan alacaklar.

Resmi Metin

Beş yıllık zamanaşımı

Madde 147- Aşağıdaki alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanır:

  1. 1. Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler.
  2. 2. Otel, motel, pansiyon ve tatil köyü gibi yerlerdeki konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedelleri.
  3. 3. Küçük sanat işlerinden ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar.
  4. 4. Bir ortaklıkta, ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri veya kendileri ile ortaklık arasındaki; bir ortaklığın müdürleri, temsilcileri, denetçileri ile ortaklık veya ortaklar arasındaki alacaklar.
  5. 5. Vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden, ticari simsarlık ücreti alacağı dışında, simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar.
  6. 6. Yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında, eser sözleşmesinden doğan alacaklar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Beş yıllık kısa zamanaşımının kapsamı, tahsilat dosyalarında en çok hata yapılan alanlardan biridir; çünkü dönemsel edim ve sektör kalemleri burada toplanır. Kira bedeli, faiz, ücret gibi periyodik alacaklar her dönem için ayrı ayrı işlemeye başlar, dolayısıyla geriye dönük tahsilatta her bir aylık/dönemlik kalemin süresi tek tek hesaplanmalı; toplu bir başlangıç tarihi varsaymak eski dönemlerin düşmesine yol açar.

Vekâlet, simsarlık (ticari simsarlık hariç) ve eser sözleşmesi alacaklarının da kural olarak beş yıla tabi olması önemlidir; yükleniciye karşı genel on yıl beklentisiyle hareket eden alacaklı geç kalabilir. Buna karşılık yüklenicinin ağır kusuruyla ayıplı/eksik ifası bu istisnanın dışında tutulduğundan, ağır kusur iddiası süre açısından da stratejik değer taşır ve dilekçede ayrıca temellendirilmelidir. Davalı tarafında ise kalem kalem zamanaşımı def’i ileri sürmek, alacağın bir kısmını eritmenin en etkili yoludur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.147 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2022/6124 K. 2022/8982 Bozma

Kira bedellerine ilişkin alacaklar beş yıllık zamanaşımı süresine tabi olup, bu süre dava (ıslah veya ek dava) tarihinden geriye doğru işlemeye başlar; ıslahla artırılan kira alacağı yönünden de zamanaşımı def'i değerlendirilmelidir.

Detaylı özeti gör

Kiracı davacı, kiraladığı meskende yaptığı tamir ve onarım masraflarının (tespitte 32.180 TL) tahsili için kiraya veren aleyhine başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini istemiş; kiraya veren ise bir kısım masrafa muvafakat etmediğini ve kiranın eksik ödendiğini savunarak birleşen davada bakiye kira alacağı talep etmiştir. Birleşen davada kiraya veren 22/10/2021 tarihli ıslahla talebini 59.759,65 TL'ye yükseltince kiracı süresinde zamanaşımı def'inde bulunmuş, fakat mahkeme bu def'i hakkında hiçbir değerlendirme yapmamıştır. Yargıtay, asıl davaya ilişkin temyiz itirazlarını reddetmiş; birleşen davada ıslahla artırılan kira alacağı yönünden zamanaşımı def'i incelenmeden eksik incelemeyle hüküm kurulmasını doğru bulmayarak hükmü birleşen davalı yararına bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2021/4125 K. 2021/13621 Bozma

Vekaletsiz iş görmeden doğan alacaklar, TBK m.147'de beş yıllık zamanaşımına tabi tutulan alacaklar arasında sayılmaz; bu alacaklara özel bir süre öngörülmediğinden m.146'daki on yıllık genel zamanaşımı uygulanır.

Detaylı özeti gör

Ortak muris adına kayıtlı taşınmaz üzerindeki ipotek borcunu ödeyerek ipoteği kaldıran davacı mirasçı, diğer mirasçı davalıdan miras payı oranındaki bedeli tahsil için başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini talep etmiştir. Davalının zamanaşımı defi üzerine ilk derece mahkemesi Borçlar Kanunu m.73/1 gereğince iki yıllık süreye dayanarak, bölge adliye mahkemesi ise ilişkiyi sebepsiz zenginleşme sayarak davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar vermiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, başkasına ait borcun ödenmesinin vekaletsiz iş görme niteliğinde olduğunu, uyuşmazlığın sebepsiz zenginleşme olarak nitelendirilmesinin yanılgılı bulunduğunu belirterek davalının temyiz itirazlarını reddetmiş ve bölge adliye mahkemesi kararını davacı yararına bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2021/4311 K. 2021/9394 Bozma

Ticari simsarlık ücreti alacağı dışında, simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar TBK m.147/5 uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir; bu süre alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar.

Detaylı özeti gör

Davacı, 14.01.2013 tarihli gayrimenkul alım-satım komisyon sözleşmesinden doğan simsarlık ücreti için 07.11.2014'te 2.700 TL üzerinden ilamsız icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine 17.05.2018'de ilçe tüketici hakem heyetine başvurarak 3.186 TL istemiş; heyet alacağın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir. Açtığı iptal davasında tüketici mahkemesi, icra takibiyle zamanaşımının kesildiğini kabul ederek alacağın tamamının tahsiline hükmetmiş; Adalet Bakanlığı ise takibe konu edilmeyen 486 TL'lik (KDV) kısım yönünden sürenin dolduğunu belirterek kanun yararına temyize başvurmuştur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, takibe konulan 2.700 TL için zamanaşımının kesildiğini doğru bulmakla birlikte, takibe konu edilmeyen 486 TL bakımından sözleşme tarihinden hakem heyetine başvuru tarihine kadar beş yıllık sürenin dolduğunu, buna rağmen alacağın tamamı için hüküm kurulmasını usul ve yasaya aykırı görerek kararı sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2017/15597 K. 2019/3939 Bozma

Adi ortaklıkta ortaklık sözleşmesinden doğan alacaklara ilişkin davalar beş yıllık zamanaşımına tabi olup, bu zamanaşımı süresi adi ortaklığın sona ermesi ile işlemeye başlar.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalıya 23.07.2005 tarihli belgeyle para verdiğini ileri sürerek başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve %40 inkâr tazminatını istemiş; davalı ise paranın borç değil adi ortaklık amacıyla alındığını, ortaklığın zarara uğradığını savunmuştur. Önceki bozma ilamıyla, dayanak belgenin borç ikrarı içermediği ve paranın "ortak iş yapmak üzere" verildiği belirlenmiştir. Yargıtay, taraflar arasındaki adi ortaklığın feshedilmediği ve devam ettiği, dolayısıyla alacağın henüz muaccel olmadığı gerekçesiyle zamanaşımının başladığının kabul edilemeyeceğini vurgulamıştır. Ayrıca bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı yönündeki İçtihadı Birleştirme kararları gözetilmeksizin, ıslahla artırılan miktar bakımından zamanaşımı nedeniyle ret kararı verilmesini hatalı bulan Daire, hükmü davacı yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.147 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2025/757 K. 2025/1478 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesinden doğan alacakta beş yıllık zamanaşımının, teslim tutanağı yoksa taşeronun yapılan imalatın tespitini istediği tarihten başlayacağı; salgın nedeniyle duran süre eklense dahi bu tarihten beş yıl sonra yapılan ıslahla artırılan kısmın zamanaşımına uğradığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, birim fiyatlı taşeronluk sözleşmesinden doğan bakiye iş bedeli ile iş sahibinin karşı davadaki tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi asıl davayı kısmen kabul etmiş, ıslahla artırılan kısmı zamanaşımına uğramış saymış, karşı davayı reddetmiştir. Daire, işe geç başlanmasının malzemeyi zamanında sağlamayan iş sahibinden kaynaklandığını, bu nedenle bedelin cezai şart uygulanmaksızın hesaplanması gerektiğini kabul etmiş; ancak eser sözleşmesinden doğan alacaktaki beş yıllık zamanaşımının teslim tutanağı bulunmadığından taşeronun delil tespiti istediği tarihte başladığını, salgın nedeniyle duran süre eklense bile ıslah tarihinde sürenin dolduğunu belirterek taşeronun istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2020/1023 K. 2023/488 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Arsa alımı için gönderilen paranın iadesi istemi vekâlet ilişkisine dayandığından, on yıllık genel süre yerine TBK 147/5'teki beş yıllık zamanaşımı uygulanmış; sürenin vekilin hesap vermesiyle işlemeye başladığı ve teminat belgesi hesap verme sayıldığından dava tarihinde dolduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yurt dışında yaşayan davacı, kendisi adına arsa alınması için 1989 yılında davalıya döviz göndermiş, arsanın alınmadığını 2018 yılında öğrendiğini ileri sürerek gönderdiği paranın karşılığını istemiştir. İlk derece mahkemesi uyuşmazlığı genel hükümlere tabi tutarak on yıllık zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, taraflar arasındaki ilişkinin vekâlet sözleşmesi kapsamında kaldığını, 1994 tarihli teminat belgesinin vekilin hesap verme yükümlülüğünün yerine getirilmesi niteliğinde olduğunu ve muacceliyetin bununla başladığını belirlemiş; beş yıllık zamanaşımının dava tarihinde dolduğunu, ilk derece mahkemesinin nitelendirmesi hatalı olsa da sonucun doğru olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/628 K. 2022/960 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Şirketteki hissenin protokolle devredilerek ortaklıktan ayrılması sonucunda doğan alacaklar, ortaklık ilişkisinin sonlanmasından kaynaklandığından TBK 147 kapsamında görülmüş; genel on yıllık süre değil beş yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Şirket hissesinin devrine ilişkin protokolden doğan alacakların tahsili istenmiş; ilk derece mahkemesi alacağın ortaklık ilişkisinden kaynaklandığını ve beş yıllık zamanaşımına uğradığını belirterek davayı reddetmiştir. Davacılar on yıllık sürenin uygulanması gerektiğini, ayrıca kısmi ödemelerle zamanaşımının kesildiğini ileri sürmüştür. Daire, alacağın ortaklık ilişkisinin sonlanmasından doğduğunu ve beş yıllık süreye tabi olduğunu doğrulamış; ancak kabul edilen kısmi ödemelerin tarihi araştırılmadan ve zamanaşımını kesen sebepler değerlendirilmeden karar verilmesini hatalı bularak kararı kaldırıp dosyayı yeniden yargılama için mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2018/2593 K. 2020/1188 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Meslek lisesi öğrencisinin kamu hastanesinde gördüğü staj karşılığı ücret alacağı, TBK m.147/1'de ücret gibi dönemsel edimler için öngörülen beş yıllık zamanaşımına tabi görülmüş; davanın bu süre içinde açıldığı belirtilerek kurumun zamanaşımı istinaf sebebi yerinde bulunmamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Meslek lisesi hemşirelik öğrencisi olarak kamu hastanesinde staj yapan davacı, ödenmeyen staj ücreti alacağının davalı bakanlıktan tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek ıslah edilen tutarla birlikte alacağın faiziyle tahsiline karar vermiştir. Daire; uyuşmazlığın 3308 sayılı Kanuna dayandığını, staj sözleşmesinin iş veya hizmet sözleşmesi niteliğinde olmadığını ve asliye hukuk mahkemesinin görevli bulunduğunu, alacağın belirsiz alacak davasına konu edilebileceğini, TBK m.147/1 uyarınca beş yıllık zamanaşımının dolmadığını, staj yapılan hastanenin kanundaki işletme tanımına girdiğini ve ücret ödenmeyeceğine dair anlaşmaların geçersiz olduğunu belirterek davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2020/2282 K. 2020/1833 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kira bedeli alacaklarında zamanaşımı süresinin beş yıl olduğu, takip tarihinden geriye doğru beş yıllık kira alacağının istenebileceği; ödeme emrine itirazında zamanaşımı def'ini ileri süren kiracının, bu defiyi itirazın kaldırılması davasında yinelemesine gerek olmadığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, işyeri niteliğindeki taşınmazın kira borcu nedeniyle başlatılan haciz ve tahliye istemli icra takibine yapılan itirazın kaldırılması ve kiracının tahliyesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek beş yıllık zamanaşımı gözetilen kira alacağı yönünden itirazın kaldırılmasına ve kiracının tahliyesine karar vermiştir. Daire, kiracının takipteki zamanaşımı itirazının davada yinelenmesinin gerekmediğini ve itirazın kaldırılmasına ilişkin hükmün yerinde olduğunu belirtmiş, buna karşılık ödeme emrindeki otuz günlük süre dolmadan tahliye istenemeyeceğini saptamıştır. Kiracının istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış, tahliye talebini reddedip itirazın kaldırılması yönünden yeniden hüküm kurmuştur.

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/309 K. 2020/1042 Kısmen Kabul

Ecrimisil isteklerinin beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve bu beş yıllık sürenin dava tarihinden geriye doğru işlemeye başladığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, 3/8 hisseli paydaşın, murisin ölümünden sonra taşınmazı kullanıp kiraya veren diğer paydaşlardan istediği haksız işgal tazminatına (ecrimisil) ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Adana BAM, paydaşlar arasında fiili taksim veya kullanma biçiminin araştırılması gereğini, geçerli kira ilişkisi koşullarını ve ecrimisilin murisin ölüm tarihinden hesaplanması ilkesini ortaya koymuştur.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2018/2092 K. 2020/778 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Meslek lisesi öğrencisinin ödenmeyen staj ücreti, TBK m.147'de ücret alacakları için öngörülen beş yıllık zamanaşımına tabi tutulmuş; 2015-2017 öğretim dönemlerine ilişkin alacak bakımından 2018'de açılan davada sürenin dolmadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Sağlık meslek lisesi öğrencisi, zorunlu stajını yaptığı devlet hastanesinde kendisine hiç ödenmeyen staj ücretini istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Davalı idare, uyuşmazlığın idari yargıya ait olduğunu ve kendi merkezinin bulunduğu yer mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürmüştür. Daire, staj ilişkisinin iş sözleşmesi ya da hizmet sözleşmesi sayılamayacağını, mesleki eğitim mevzuatına dayanan bu ücret alacağının adli yargıda ve asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini, alacağın beş yıllık zamanaşımına uğramadığını ve para borcunun ifa yeri kuralı gereği davanın açıldığı yer mahkemesinin yetkili olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/1069 K. 2019/1184 Düzelterek Esastan Red

Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) istemlerinde dava tarihinden geriye doğru beş yıllık zamanaşımı süresinin uygulandığı ve bu nedenle ancak beş yıllık ecrimisile hükmedilebildiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davasında ilk derece mahkemesi, davalının harici satışa dayanan kişisel itirazlarını tapu malikine karşı ileri süremeyeceğini belirterek davanın kabulüne karar vermiştir. Adana BAM, tapulu taşınmazın haricen satışının geçerliliği ve davalının zilyetlik dayanağı yönünden davalının istinaf başvurusunu incelemiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2018/2537 K. 2019/244 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Meslek lisesi öğrencisinin ödenmeyen staj ücreti alacağı, ücret alacaklarına uygulanan beş yıllık zamanaşımına tabi tutulmuş; 2015-2017 öğretim dönemlerine ilişkin alacak için 2017 yılında açılan davada sürenin dolmadığı belirtilerek zamanaşımı savunması yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, meslek lisesi öğrencisinin devlet hastanesinde yaptığı staj karşılığında ödenmeyen ücretin tahsiline ilişkindir. Davalı kurum zamanaşımı, yetki, yargı yolu ve husumet itirazlarında bulunmuş; ilk derece mahkemesi davayı kabul ederek ıslahla artırılan alacağa hükmetmiştir. Daire, staj ücreti alacağının özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda görüleceğini, staj yapılan sağlık kuruluşunun kanundaki işletme tanımına girdiğini, staj ücretinden sözleşmeyle vazgeçilemeyeceğini ve ücret alacaklarına uygulanan beş yıllık zamanaşımının dolmadığını belirterek davalı kurumun istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2018/144 K. 2018/154 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Eser sözleşmesinden doğan alacak davasında ıslahla artırılan miktar yönünden ileri sürülen zamanaşımı savunması, alacağın TBK 147 uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabi olması nedeniyle yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yarım kalan inşaat işlerinin tamamlanması için anlaşan yüklenici, yaptığı işlerin bedelinin eksik ödendiğini ileri sürerek bakiye alacağını istemiş; iş sahibi şirketler eksik ve hatalı iş yapıldığını, ıslahla artırılan alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı ıslah edilen miktar üzerinden kabul etmiştir. Daire, keşif ve bilirkişi incelemesiyle yüklenicinin üstlendiği işi tamamladığını ve bedelin yapıldığı yıl mahalli rayiçlerine göre belirlendiğini, eser sözleşmesinden doğan alacağın beş yıllık zamanaşımına tabi olması nedeniyle zamanaşımı savunmasının yerinde olmadığını belirtmiş; ıslahla artırılan alacağa ıslah tarihinden faiz yürütülmesi gerektiği yönünden istinafı kısmen kabul ederek kararı kaldırmış ve esas hakkında yeniden hüküm kurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!