TBK Madde 146 - On yıllık zamanaşımı

Davacı şirket, davalıdan elektrik enerjisi satın almış; davalı, EPDK'nın 875 sayılı kararına dayanan tarife metodolojisi uyarınca tüketilen enerji miktarı üzerinden perakende satış hizmet (PSH) bedeli tahsil etmiştir. Danıştay 13. Dairesi bu düzenlemeyi 06.04.2011 tarihinde iptal edince davacı, Eylül 2006-Aralık 2010 döneminde fazladan ödediği 662.622,45 TL PSH bedelinin istirdadını istemiş; davalı ise zamanaşımı ve husumet itirazında bulunmuştur. Yerel mahkeme, geçmişe etkili olarak ortadan kalkan düzenleyici işlem nedeniyle fazladan tahsil edilen bedelin iadesi gerektiğini, hükme esas bilirkişi raporunun hukuka uygun olduğunu, tarafların tacir olması ve davalının dava öncesi temerrüde düşürülmemesi nedeniyle alacağa dava tarihinden itibaren avans faizi işleyeceğini kabul etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, taraf vekillerinin temyiz itirazlarını reddederek Bölge Adliye Mahkemesi kararını ONAMIŞTIR.

Davacı, 2007'de davalı ile tek araçla aktarmasız yolcu taşımacılığı sistemine katılmak amacıyla sözleşme imzalayıp katılım payı olarak 50.000 TL ödemiş; davalının sözleşmeyi haksız feshetmesi nedeniyle kar mahrumiyetinden doğan zararlarının tazminini (fazlaya ilişkin haklar saklı kalarak 10.000 TL) istemiştir. Davalı, sistemin idare mahkemesi kararıyla iptali sonucu ifanın mücbir sebeple imkansızlaştığını ve bir yıllık zamanaşımının dolduğunu savunmuş; yerel mahkeme ortada uygulanabilir bir sözleşme bulunmadığı ve zamanaşımı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğundan uygulanacak zamanaşımının on yıl olduğunu ve dava tarihine kadar dolmadığını belirterek, esasa girilip delillerin toplanması gerekirken zamanaşımından ret verilmesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü bozmuştur.

Davacı, 15.07.1991 tarihli harici satış sözleşmesiyle davalıdan bir tarlayı 16.000 Alman Markı karşılığında satın alıp bedeli ödediğini, ancak taşınmaz davalı adına tapuda kayıtlı olmadığından devrin yapılamadığını, davalının taşınmazı sonradan üçüncü kişiye sattığını ileri sürerek ödediği bedelin faiziyle iadesini istemiştir. Yerel mahkeme, kadastronun kesinleştiği ve tapunun davalı adına tescil edildiği tarihi esas alarak on yıllık zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay ise zamanaşımının ifanın imkansız hale geldiği, yani toplulaştırma işleminin yapıldığı 06.12.2005 tarihinden başlaması gerektiğini ve dava tarihine kadar bu sürenin dolmadığını belirterek, işin esasına girilmesi gerekirken davanın zamanaşımından reddini isabetsiz bulmuş ve hükmü bozmuştur.

Davacı, Edirne Belediye Meclisinin 05/01/2007 tarihli kararına dayanarak kurulan sözleşme ile tek araçla aktarmasız yolcu taşımacılığı sistemine katılmış; ancak meclis kararının Edirne İdare Mahkemesince iptali üzerine sözleşme ifa edilemez hale gelince, yoksun kaldığı kazancın tazmini için belediyeden 10.000 TL istemiştir. Davalı belediye alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürmüş, yerel mahkeme davayı bu nedenle reddetmiştir. Yargıtay, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğundan uyuşmazlıkta sebepsiz zenginleşmeye ilişkin zamanaşımı sürelerinin değil, TBK m.146 gereği on yıllık zamanaşımının uygulanacağını ve dava tarihine kadar bu sürenin dolmadığını belirterek, işin esasına girilip delillerin toplanması gerekirken davanın zamanaşımından reddini isabetsiz bularak hükmü BOZMUŞTUR.

Bacanak olan taraflar arasında, davalının inşa ettiği binadan bir dairenin 60.000 TL'ye davacıya satılması hususunda harici sözleşme yapılmış; 25.10.2003 tarihli davalı imzalı "Tutanak" ile bedelin alındığı ve dairenin üç ay içinde teslim edileceği belirtilmiştir. Daire dava dışı üçüncü kişiye satıldığından tescil olanaksızlaşınca davacı, ödediği bedelin ve kira kaybının iadesini istemiş; tüketici mahkemesi 60.000 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar vermiştir. Yargıtay, faizin dava tarihi yerine davalının temerrüde düştüğü 27.09.2004'ten yürütülmesi gerektiğini ve davacının kira kaybı talebi hakkında olumlu ya da olumsuz herhangi bir karar verilmeyerek HMK m.297/2'ye aykırı davranıldığını belirterek hükmü davacı lehine bozmuştur.