TBK Madde 149 - Zamanaşımının başlangıcı: Genel olarak

Davacı, davalı ile 22.01.2014 tarihinde imzaladığı "Yatırım ve Kâr Payı Sözleşmesi" uyarınca davalının kurucusu ve işleticisi olduğunu beyan ettiği merkeze yatırımcı sıfatıyla 100.000 TL ödediğini, ancak sözü edilen firmanın gerçekte bulunmadığını ileri sürerek sözleşmenin baştan itibaren geçersiz olduğunu savunmuş ve ihtarname göndererek ödediği bedelin iadesini istemiştir. Uyuşmazlık, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ile ödenen sermaye payının istenebilme koşullarına ilişkindir. Yargıtay, taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile geçerli bir adi ortaklık ilişkisi kurulduğunu, davacı ortağın koyduğu sermaye payını talep etmesinin aynı zamanda ortaklığın fesih ve tasfiyesini de kapsayacağını, bu nedenle malvarlığı bilançosunun çıkarılması, tasfiye memurunca satış-nakde çevirme ve son bilanço düzenlenmesi aşamaları izlenerek sonuca gidilmesi gerektiğini belirtmiş; eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle hüküm kuran İlk Derece Mahkemesi kararının davalı yararına bozulmasına karar vermiştir.

Davacı, davalıya ait tavuk çiftliğinde çalışırken 12.08.2005 tarihinde geçirdiği iş kazasında sol gözünü kaybetmiş, %38,2 sürekli iş göremezlik derecesi belirlenmiş; davalıdan maddi ve manevi tazminat istemiş, yargılama sırasında kısmi ıslahla maddi tazminat talebini 54.181,15 TL'ye yükseltmiştir. Yerel mahkeme davalıyı %80 kusurlu bularak maddi tazminatın kabulüne ve manevi tazminatın kısmen kabulüne hükmetmiş, Özel Daire kararı bozmuş, mahkeme kararında direnmiştir. Uyuşmazlık, kısmi ıslahla artırılan alacak yönünden zamanaşımının işleyip işlemediği noktasında toplanmıştır. Kısmi ıslahın yeni ya da ek bir dava olmayıp usuli bir eksikliğin tamamlanması niteliğinde bulunduğu, asıl davanın açılmasıyla zamanaşımının tüm alacak bakımından kesildiği kabul edilerek direnme kararı onanmıştır.

Site yönetimince açılan dava sonucu tazminat ödemek zorunda kalan eski yönetim kurulu üyeleri (davacılar), aynı dönemde görev yapan diğer yönetim kurulu üyelerinden (davalılar) müteselsil sorumluluğa dayanarak rücuen tazminat istemiştir. Davalılar alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuş; yerel mahkeme davayı kabul edip Özel Dairenin bozma kararına direnmiştir. Uyuşmazlık, iki yıllık rücu zamanaşımının dolup dolmadığı noktasında toplanmıştır. Hukuk Genel Kurulu, 22.08.2012 tarihli ödemeden sonra 13.11.2013'te yapılan icra takibinin zamanaşımını kestiğini, bu tarih ile 06.10.2015 ıslah tarihi arasında iki yıllık sürenin dolmadığını belirterek direnmeyi zamanaşımı yönünden yerinde bulmuş; diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Yargıtay 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir.

Davacı, 14.01.2013 tarihli gayrimenkul alım-satım komisyon sözleşmesinden doğan simsarlık ücreti için 07.11.2014'te 2.700 TL üzerinden ilamsız icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine 17.05.2018'de ilçe tüketici hakem heyetine başvurarak 3.186 TL istemiş; heyet alacağın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir. Açtığı iptal davasında tüketici mahkemesi, icra takibiyle zamanaşımının kesildiğini kabul ederek alacağın tamamının tahsiline hükmetmiş; Adalet Bakanlığı ise takibe konu edilmeyen 486 TL'lik (KDV) kısım yönünden sürenin dolduğunu belirterek kanun yararına temyize başvurmuştur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, takibe konulan 2.700 TL için zamanaşımının kesildiğini doğru bulmakla birlikte, takibe konu edilmeyen 486 TL bakımından sözleşme tarihinden hakem heyetine başvuru tarihine kadar beş yıllık sürenin dolduğunu, buna rağmen alacağın tamamı için hüküm kurulmasını usul ve yasaya aykırı görerek kararı sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur.

Davacı banka ile müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatındaki davalılar arasında 11.05.2000 tarihli tarımsal kredi ikraz sözleşmesi yapılmış, kredi vadesinde ödenmeyince başlatılan icra takibine borçlular zamanaşımı itirazında bulunarak takibi durdurmuştur. Banka, 4389 sayılı Bankalar Kanunu uyarınca yirmi yıllık zamanaşımı süresinin geçerli olduğunu ileri sürerek itirazın iptalini istemiş; yerel mahkeme ise bu alacaklar için yirmi yıllık süre öngören bir hüküm bulunmadığı, alacağın on yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve zamanaşımını kesen bir işlem yapılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Hukuk Genel Kurulu, Özel Dairenin bozma kararına karşı verilen direnmeyi zamanaşımı yönünden usul ve yasaya uygun bularak davacı vekilinin temyiz itirazlarını reddetmiş, diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı 11. Hukuk Dairesine göndermiştir.