TBK Madde 100 Borcun ödenmesi: Kısmen ödemede

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 100, borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir ve bunun aksine anlaşma yapılamaz; ayrıca alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya başka bir güvence almışsa borçlu, kısmen yaptığı ödemeyi güvence altına alınan ya da güvencesi daha iyi olan kısma mahsup etme hakkına sahip değildir.

Resmi Metin

Kısmen ödemede

Madde 100- (1) Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Aksine anlaşma yapılamaz.

(2) Alacaklı, alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya başka bir güvence almış ise, borçlu kısmen yaptığı ödemeyi, güvence altına alınan veya güvencesi daha iyi olan kısma mahsup etme hakkına sahip değildir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Çoğu kişi kısmi ödemenin her zaman önce işlemiş faize sayılacağını sanır; oysa TBK m.100 bu varsayımı tersine çevirir. Borçlu, faiz ve giderleri ödemede gecikmemişse, yaptığı kısmi ödemeyi doğrudan ana borçtan (anaparadan) düşürme hakkına sahiptir ve bu hak emredicidir: sözleşmeye konulan aksine bir kayıt geçersizdir. Pratik sonuç şudur ki, faiz/giderde geri kalmamış borçlu olarak ödeme yaparken dekonta veya banka açıklamasına mahsup yönünü açıkça “anaparaya mahsuben” yazdırın; aksi halde alacaklının ödemeyi faize sayıp anaparayı yüksek tutmasıyla karşılaşırsınız.

İkinci kritik nokta teminat tarafındadır. Alacaklı, alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya başka bir güvence almışsa, borçlu kısmi ödemesini güvenceli olan (veya güvencesi daha iyi olan) kısma mahsup edemez; ödeme zorunlu olarak teminatsız kısma sayılır. Bu kural kefil ve rehin verenleri korur. TBK m.100 uyarınca dosyanızda teminatlı/teminatsız ayrımını net tutun.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 100. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 84. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 99. maddesinde, para borcunun kısmen ödenmesinde mahsup düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 84. maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Mahsup / 1. Kısmen tediye halinde” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Mahsup / 1. Kısmen ödemede” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 84. maddesinin birinci fıkrasından farklı olarak, Tasarının 99. maddesinin birinci fıkrasına eklenen bir cümle ile, bu hükmün emredici nitelikte olduğu kabul edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.100 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2020/2282 K. 2020/3605 Bozma

Borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir; gecikmişse ödeme öncelikle faiz ve masraflardan mahsup edilir, kalan tutar asıl alacaktan indirilerek bakiye alacak belirlenir.

Detaylı özeti gör

Davacı kiralayan, 01/07/2011'de kiraya verdiği taşınmazın kira bedellerinin ödenmemesi üzerine kiracı ve kefili aleyhine icra takibi başlatmış, davalıların takibe itirazı üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Takip tarihinden sonra, ancak dava tarihinden önce davalı kiracı 950 TL tutarında ödeme yapmıştır. Sulh hukuk mahkemesi davayı kefil yönünden reddedip kiracı yönünden kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, dava tarihinden önce yapılan bu ödemenin ne kadarının vekalet ücreti, harç, faiz ve sair kalemlerden, ne kadarının asıl alacaktan mahsup edileceğinin denetime elverişli bilirkişi raporuyla saptanıp yalnızca ödenmemiş kira alacağı ile işlemiş faizi üzerinden hüküm kurulması gerekirken, resen hesaplama yapılıp icra giderlerinin de tutara dahil edilmesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü her iki taraf yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.100 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/2636 K. 2026/214 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Takip tarihinden sonra, dava tarihinden önce yapılan kısmi ödemenin TBK m.100 uyarınca asıl alacaktan değil takip öncesi işlemiş faiz alacağından mahsup edilmesi gerektiği kabul edilerek, itirazın iptali hükmü bu mahsup esasına göre yeniden kurulmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Genel kredi sözleşmesinden doğan borcun ödenmemesi üzerine asıl borçlu ve müteselsil kefiller aleyhine başlatılan takibe vaki itirazın iptali istenmiştir. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporu doğrultusunda davayı kısmen kabul etmiş, davacı banka faiz ve anapara hesabına yönelik istinaf başvurusunda bulunmuştur. Daire, hükme esas alınan bilirkişi raporunu ve faiz oranını hukuka uygun bularak istinaf sebeplerini reddetmiş; ancak talebi aşan miktarlara hükmedilmesini taleple bağlılık kuralına aykırı görerek kararı re'sen kaldırmış, takipten sonra yapılan kısmi ödemeyi işlemiş faizden mahsup ederek esas hakkında yeniden hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/185 K. 2025/986 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Faturaya dayalı takibe karşı açılan menfi tespit davasında, ödemelerin her bir ödeme tarihi itibarıyla asıl alacak ve işlemiş faiz belirlenerek TBK 100/1 hükmüne uygun biçimde mahsup edilmesi gerektiği; bu yapılmadan verilen kabul kararının eksik incelemeye dayandığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Faturaya dayalı icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istenmiştir. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etmiş ve kötü niyet tazminatına hükmetmiştir. Daire, üçüncü kişilere ait kredi kartlarıyla yapıldığı ileri sürülen ödemelerin borca mahsuben yapıldığının ispatı için davacıya olanak tanınması, gerekirse yemin deliline başvurulması, ardından her ödeme tarihi itibarıyla asıl alacak ve işlemiş faiz belirlenerek ödemelerin mahsup edildiği ek rapor alınması gerektiğini belirtmiş; eksik inceleme nedeniyle her iki tarafın istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve dosyayı yeniden yargılama için mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/1197 K. 2024/1562 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İcra takibinden sonra yapılan kısmi ödemenin, temerrüde düşmüş ve takip giderlerinden sorumlu borçlu bakımından anapara borcundan düşülemeyeceği; ödemenin öncelikle o ana kadar işlemiş faiz ve takip giderlerine mahsup edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, sigorta poliçesi bedellerinin tahsili için belediye aleyhine başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, takipten sonra davadan önce ödenen kısım yönünden hukuki yarar yokluğundan red, davadan sonra ödenen kısım yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş ve icra inkar tazminatına karar vermiştir. Daire, ödemelerin tarih ve tutarları belirlenmeden, mahsubun Borçlar Kanunu hükümlerine göre önce faiz ve takip giderlerine yapılması gözetilmeden karar verildiğini saptamış, eksik inceleme nedeniyle her iki tarafın istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2021/2080 K. 2023/277 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kiracının takipten sonra tevdi mahalline yatırdığı altı aylık kira bedelinin TBK 100 uyarınca önce işlemiş faiz ve masrafa mahsup edilmesi, kalan asıl alacak yönünden itirazın kaldırılmasıyla yetinilmesi gerekirken alacağın tamamı yönünden kaldırma kararı verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yıllık peşin ödenmesi kararlaştırılan işyeri kirasının 2020-2021 dönemi için ödenmemesi üzerine kiraya veren tahliye talepli takip başlatmış, kiracının borca itirazının kaldırılması istenmiştir. İlk derece mahkemesi yıllık kira bedelinin tamamı yönünden itirazın kaldırılmasına karar vermiştir. Daire, kiracının fesih ihtarının muacceliyet tarihinden sonra gönderildiğini ve yıllık kira bedelinden sorumluluğun sürdüğünü, ancak takipten sonra tevdi mahalline yatırılan altı aylık kira bedelinin önce işlemiş faiz ve masrafa mahsup edilerek kalan asıl alacak yönünden itirazın kaldırılması gerektiğini belirtmiş; istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek kararı kaldırmış ve talebi kısmen kabul eden yeni bir hüküm kurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2020/1453 K. 2020/1888 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kira borcu için başlatılan takipte, ödeme emrinin tebliğinden sonra yapılan kısmi ödemenin öncelikle işlemiş faiz gibi fer'i alacaklara mahsup edilmesi gerektiği kabul edilerek bakiye kira alacağı belirlenmiş, buna dayanan itirazın kısmen kaldırılması kararı hukuka uygun bulunmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kira alacağının tahsili için başlatılan haciz ve tahliye istemli takipte kiracı, kira ilişkisine karşı çıkmadan borca ve fer'ilerine itiraz etmiş; kiraya veren itirazın kaldırılması ile tahliye istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek itirazı asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden kaldırmış, kiracının tahliyesine karar vermiştir. Daire, kira ilişkisinin kesinleştiğini, brüt kira bedelinden stopaj düşülerek net miktar üzerinden takip yapılması gerektiğini ve takipten sonra yapılan kısmi ödemenin öncelikle fer'i alacaklara mahsup edileceğini benimseyerek kararda usul ve esas yönünden aykırılık bulunmadığı sonucuna varmış, kiracının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!