TBK Madde 102 - Mahsup: b. Kanuna göre

Haydarpaşa hızlı tren projesinde fore kazık imalatı işini taşeron olarak üstlenen davacı, faturaya dayalı alacağını tahsil için başlattığı icra takibine davalı yüklenicinin itiraz etmesi üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Davalı, alacağın henüz muaccel olmadığını, teminat ve gerekli kesintiler yapıldıktan sonra ödeneceğini savunmuştur. Yerel mahkeme davanın kabulüne karar vermiş, Özel Dairenin bozması üzerine direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, alacağın muacceliyetine ilişkin (1 numaralı) uyuşmazlıkta direnmeyi yerinde bularak davalı vekilinin temyiz itirazlarını reddetmiş; ancak davalının yargılama aşamasında sunduğu, üzerinde "Hidrotemel cari hesap ödemesi" yazılı 03.03.2014 tarihli dekontla yapılan 10.369,67 TL'lik kısmî ödemenin, TBK m.102 gereği takip ve dava konusu borç için yapılmış sayılması ve infaz sırasında icra müdürlüğünce dikkate alınması gerektiği gerekçesiyle (2 numaralı uyuşmazlık yönünden) direnme kararını bozmuştur.

Davacı, davalının talebi üzerine banka havalesiyle "emanet borç para" açıklaması altında 60.000 TL gönderdiğini, davalının bu parayı geri ödemeyip başlatılan icra takibine haksız yere itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile inkar tazminatını talep etmiştir. Davalı ise tarafların ortak iş yaptığını, havalenin borç olarak değil davacı adına yapılan harcamalar nedeniyle doğan borcun iadesi olduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi, davacı tanıklarının paranın şantiye masrafları için gönderildiği yönündeki beyanlarına dayanarak davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi de tarafların istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir. Yargıtay, havale üzerinde "emanet borç para" kaydı bulunması nedeniyle aksini ispat yükünün davalıda olduğunu, mahkemenin ispat yükünü ters çevirip davacı tanık beyanlarını gerekçe göstererek davayı reddetmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararı davacı yararına bozmuştur.

Kiraya veren, 03/08/2009 başlangıç tarihli kira sözleşmesine dayanarak 2015 yılı Ocak, Şubat ve Mart ayının 10 günlük kira bedellerinin (toplam 8.430,96 TL) tahsili için kiracı hakkında icra takibi başlatmış, takibe itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Kiracı, 15/01/2015 tarihinde "Ocak 2015" açıklamasıyla ödeme yaptığını ve 5.500 TL depozitonun kira alacağından mahsubu gerektiğini savunmuş; kiraya veren ise bu ödemenin önceki dönem kira borçlarına mahsup edildiğini, ayrıca kiralanandaki zarar nedeniyle depozitonun iade edilemeyeceğini ileri sürmüştür. Sulh hukuk mahkemesi, kiracının ödemeyi ispatlayamadığı gerekçesiyle davayı kabul etmişse de Yargıtay, TBK m.102 uyarınca "Ocak 2015" açıklamalı ödemenin kiraya verence eski borçlara mahsup edilemeyeceğini ve takibe konu Ocak kira bedelinin ödendiğinin gözetilmesi gerektiğini, ayrıca depozitonun mahsubu konusunda hiçbir değerlendirme yapılmadığını belirterek hükmü davalı yararına bozmuştur.

Otel işleten davacı kiracı, davalı kiraya verenle 01/01/2008 tarihli on yıllık kira sözleşmesi kapsamında 2012 yılı kira bedelinin banka ödemeleri ve kira borcuna mahsuben yapılan kredi ödemeleriyle karşılandığını ileri sürerek bu yıla ait kira borcu bulunmadığının tespitini istemiş; davalı ise ödemelerin gecikmeli 2011 yılı kirasına ve krediye ilişkin olduğunu savunmuştur. Sulh hukuk mahkemesi davayı kabul etmişse de, dosyadaki bilirkişi raporları (kimi kez kiracının borçlu olmadığı, kimi kez kiraya verenin alacaklı olduğu yönünde) birbiriyle çelişkilidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kira açıklaması taşımayan dekontların tek başına kira ödemesi sayılamayacağını, yalnızca kira ödemesine ilişkin dekontlar ile tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde denetime elverişli bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirterek, çelişki giderilmeden eksik incelemeyle hüküm kurulmasını hatalı bulmuş ve kararı bozmuştur.