TBK Madde 98 İfa güçsüzlüğü

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 10.09.2026

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 98, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede taraflardan birinin borcunu ifada güçsüzlüğe düşmesi ve özellikle iflas etmesi ya da hakkındaki haciz işleminin sonuçsuz kalması sebebiyle diğer tarafın hakkı tehlikeye düşerse, bu tarafa karşı edimin ifası güvence altına alınıncaya kadar kendi ediminin ifasından kaçınma hakkı tanır; hakkı tehlikeye düşen taraf, uygun bir sürede istediği güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir.

Resmi Metin

İfa güçsüzlüğü

Madde 98- (1) Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede, taraflardan birinin borcunu ifada güçsüzlüğe düşmesi ve özellikle iflas etmesi ya da hakkındaki haciz işleminin sonuçsuz kalması sebebiyle diğer tarafın hakkı tehlikeye düşerse bu taraf, karşı edimin ifası güvence altına alınıncaya kadar kendi ediminin ifasından kaçınabilir.

(2) Hakkı tehlikeye düşen taraf, ayrıca uygun bir sürede istediği güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.98, ödemezlik def’inden (TBK m.97) ayrı, acz temelli özel bir korunma sağlar. Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede karşı taraf ifada güçsüzlüğe düşer, özellikle iflas eder ya da hakkındaki haciz işlemi sonuçsuz kalırsa ve böylece sizin alacağınız tehlikeye girerse, karşı edim güvence altına alınana kadar kendi ediminizi ifadan kaçınabilirsiniz. Kritik nokta: bu hak, önceden ifa borçlusu olsanız bile, karşı tarafın sonradan acze düşmesiyle doğar. TBK m.97’deki sıra ilişkisiyle karıştırmayın.

Avukat pratiğinde ispat yükü, karşı tarafın güçsüzlüğünü ve hakkın tehlikeye düştüğünü gösterme noktasında sizdedir; haciz zaptı, aciz vesikası veya iflas kararını dosyaya koyun. En sık hata, güvence talebini yazılı ve süre vererek yapmadan doğrudan dönmeye kalkmaktır. Doğru taktik: ihtarname ile uygun süre tanıyın, süre sonunda güvence gelmezse sözleşmeden dönün. Süreyi makul tutup tebliğ tarihini kanıtlayın; aksi halde dönme tartışmalı hale gelir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 98. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 82. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 97. maddesinde, ifa güçsüzlüğüne düşen borçlu karşısında alacaklının sahip olduğu haklar düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 82. maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Borcunu ödemekten aciz halinde bir tarafın fesih hakkı” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. İfa güçsüzlüğü” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 82. maddesi tek fıkradan oluştuğu halde, Tasarıda iki fıkraya bölünerek düzenlenmiştir. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununda “akdi feshedebilir.” şeklindeki ibare, “sözleşmeden dönebilir.” şeklinde ifade edilmiştir. Çünkü, kural olarak; sürekli borç ilişkilerinin ileriye etkili olacak şekilde ortadan kaldırılmasını ifade etmek için “fesih” teriminin kullanılmasına karşılık, ani edimli borç ilişkilerinin geriye etkili olacak şekilde ortadan kaldırılmasını ifade etmek için “dönme” teriminin kullanılması yerinde olur.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.98 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E. 2018/3712 K. 2019/197

İfada güçsüzlük, karşılıklı borç yükleyen sözleşmenin geçersizliği sonucunu doğurmaz; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde yapı ruhsatı için süre kararlaştırılmamışsa hüküm, yüklenicinin ifada güçsüzlüğe düşmesi gerekçesiyle geçersizliğe değil, ruhsat alınması için gereken makul sürenin aşılması gerekçesiyle feshe kurulur.

Detaylı özeti gör

Davacı arsa sahipleri, davalı yüklenici ile 02.05.2007 tarihinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalamış; aradan beş yıl geçmesine rağmen imar uygulaması yapılmadığını, sözleşmenin uygulanmasının objektif olarak imkânsız hâle geldiğini ve yüklenicinin ifa güçsüzlüğüne düştüğünü ileri sürerek asıl ve birleşen davada sözleşmenin geçersizliğinin tespitini, kabul edilmezse feshini ve tapudaki şerhin terkinini istemiştir. Yerel mahkeme önce TBK'nın 98 inci maddesi anlamında ifa güçsüzlüğü gerekçesiyle şerhin terkinine karar vermiş, bu karar geçersizlik ve fesih talepleri karara bağlanmadan terkine hükmedilemeyeceği gerekçesiyle bozulmuş, bozmaya uyularak sözleşmenin feshine ve şerhin terkinine karar verilmiştir. Sözleşmede inşaat süresi yapı ruhsatının alınmasından itibaren 30 ay olarak belirlenmiş, 03.04.2013 tarihli imar durum yazısına göre 3194 sayılı Kanun'un 18 inci madde uygulaması henüz yapılmamıştır. Daire, gerekçeyi düzelterek hükmü onamıştır.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!