Dava dilekçesi tevzi bürosuna verildiğinde dosya, aynı yerdeki numaralı mahkemelerden birine dağıtılır. Dağıtım Hakimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği iş dağılımına aykırı yapılırsa dosyayı alan mahkeme görevsizlik değil gönderme kararı verir. Aşağıda bu kararın ne zaman verildiğini, görevsizlik kararından farkını, kanun yolunu ve örnek bir metnini Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.
Gönderme Kararı Nedir?
Gönderme kararı, dosya kendisine yanlış tevzi edilen mahkemenin, dosyayı doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna gönderdiği karardır. Mahkeme bu kararla dosyanın kendi esas kaydını kapatır; uyuşmazlığın esasına girmez (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 16.10.2023, E. 2023/4482, K. 2023/5883).
Kararın dayanağı, aynı yerdeki numaralı mahkemeler arasındaki iş dağılımıdır. Bu dağılım 5235 sayılı Kanun’un 5. maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenir: iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde bir mahkemenin birden fazla dairesi oluşturulabilir ve bu daireler numaralandırılır. Özel kanunlarda başka hüküm yoksa, ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla daireler arasındaki iş dağılımını Hakimler ve Savcılar Kurulu belirleyebilir; bu kararlar Resmi Gazete’de yayımlanır. İş mahkemeleri için aynı kural 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 2. maddesinin ikinci fıkrasındadır.
Aynı fıkra, dairelerin tevzi edilen davalara bakmak zorunda olduğunu da söyler. Bu yüzden mahkeme, iş yükü gibi bir gerekçeyle dosyayı başka numaralı mahkemeye gönderemez. Bu yazıdaki Yargıtay kararlarında gönderme kararı, Kurulun belirlediği iş dağılımına aykırı yapılmış bir tevzinin düzeltilmesi için verilmiştir.
Gönderme Kararı Hangi Durumlarda Verilir?
Gönderme kararı, dava Kurulun belirlediği iş dağılımına aykırı olarak aynı yerdeki aynı türden başka bir mahkemeye dağıtıldığında verilir. Yargıtay kararlarından üç örnek şunlardır:
- Finans davası: Kurul 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararıyla, asliye ticaret mahkemesinin görev alanına giren banka ve finans uyuşmazlıklarına bakacak asliye ticaret mahkemeleri belirlendi; 15.12.2021’den itibaren gelen bu tür davalar o mahkemelere tevzi edilir, o tarihte görülmekte olan davalar ise bu gerekçeyle gönderilmez. Böyle bir dava aynı yerdeki başka bir asliye ticaret mahkemesine düşerse, bu mahkeme görevsizlik değil gönderme kararı verir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 16.10.2023, E. 2023/4482, K. 2023/5883).
- Aile davası: Kurul, ayrı aile mahkemesi bulunmayan bir ilçede aile davalarına bakacak asliye hukuk mahkemesini belirlemişti. Davanın aile davası olduğu tartışmasızdı; dava o ilçedeki öteki asliye hukuk mahkemesine düşünce dosya tevzi bürosuna gönderildi ve Yargıtay bunu hataen yapılan tevzinin düzeltilmesine yönelik bir gönderme kararı saydı (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 27.11.2025, E. 2025/7723, K. 2025/10408).
- İş mahkemeleri: Yargıtay 9. Hukuk Dairesine göre sosyal güvenlik davalarına bakan iş mahkemesi ile bireysel iş davalarına bakan iş mahkemesi arasındaki ayrım, 7036 sayılı Kanun m.2/2 uyarınca yapılan bir iş dağılımıdır, görev değildir; Daire bu ayrıma dayanılarak verilen görevsizlik kararını gönderme kararı niteliğinde saydı (31.03.2022, E. 2022/4186, K. 2022/4273).
Gönderme Kararı ile Görevsizlik Kararı Arasındaki Fark Nedir?
Görevsizlik kararı davanın başka türden bir mahkemenin görevine girdiği, gönderme kararı ise davanın aynı türden mahkemeler arasında yanlış daireye dağıtıldığı durumda verilir. Görev kanunla düzenlenir ve kamu düzenindendir (HMK m.1); mahkemenin görevli olması dava şartıdır (HMK m.114/1-c). Asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi arasındaki ilişki de 2012’den beri görev ilişkisidir (TTK m.5/3). Gönderme kararı ise aynı türden mahkemeler arasındaki iş dağılımına dayanır. İki karar şu noktalarda ayrılır:
| Konu | Görevsizlik kararı | Gönderme kararı |
|---|---|---|
| Ne zaman verilir | dava başka türden bir mahkemenin görevindeyse | dava aynı türden mahkemelerde yanlış daireye düşmüşse |
| Dayanak | HMK m.1, m.114/1-c ve m.20 | 5235 sayılı Kanun m.5/5 (iş mahkemelerinde 7036 sayılı Kanun m.2/2) ve Kurulun iş dağılımı kararı |
| Dosya nereye gider | taraflardan biri iki hafta içinde başvurursa görevli mahkemeye | doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna |
| Başvuru yapılmazsa | dava açılmamış sayılır (HMK m.20/1) | dava açılmamış sayılmaz; HMK m.20’deki başvuru süresi aranmaz |
Son satırın dayanağı Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin kararıdır. O dosyada bölge adliye mahkemesi, tevzi bürosuna gönderilen dosya için iki hafta içinde başvuru yapılmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermişti. Daire, dosyayı tevzi bürosuna gönderen ilk mahkemenin kararının görevsizlik değil gönderme kararı olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesinin kararını bozdu (27.11.2025, E. 2025/7723, K. 2025/10408). Görevsizlik kararından sonra işleyen süreleri, kanun yollarını ve karar örneklerini Görevsizlik Kararı Nedir? yazımızda anlattık.
Mahkemeler Görevde Ayrışırsa Ne Olur?
Mahkemeler görevin kendisinde ayrışıp karşılıklı görevsizlik kararı vermiş ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmişse, sorun gönderme kararıyla değil yargı yeri belirlenmesiyle çözülür (HMK m.21/1-c). Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin incelediği olayda, Kurul kararıyla tüketici mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi ile aynı yerdeki başka bir asliye hukuk mahkemesi işin tüketici işlemi olup olmadığında ayrışmış ve karşılıklı görevsizlik kararı vermişti. Daire bunu gerçek bir görev uyuşmazlığı sayarak yargı yeri belirlenmesine gidilmesi gerektiğini belirtti (22.06.2026, E. 2026/12012, K. 2026/11786).
Gönderme Kararına Karşı Kanun Yoluna Gidilebilir mi?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesine göre gönderme kararının istinafı üzerine verilen karar, temyizi kabil nihai bir karar değildir. O dosyada bölge adliye mahkemesi, iş mahkemeleri arasındaki iş dağılımına dayanan böyle bir karara karşı yapılan istinaf başvurusunu istinafı kabil bir karar bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddetmiş, Daire de temyiz istemini reddetmişti (31.03.2022, E. 2022/4186, K. 2022/4273). Yani bu dosyada gönderme kararına karşı tek başına gidilen kanun yolu sonuç vermedi. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu da finans davaları için bu kararı kesin nitelikte bir iade ya da gönderme kararı olarak nitelemişti; bu görüş Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin kararında aktarılır (16.10.2023, E. 2023/4482, K. 2023/5883).
Gönderme kararının niteliği ise dosyanın gittiği mahkemenin vereceği hükme karşı gidilen kanun yolunda değerlendirilebilir: Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan dosyasında bu soru, esas hükme karşı yapılan istinaf ve temyiz yoluyla Yargıtaya ulaşmıştır (27.11.2025, E. 2025/7723, K. 2025/10408).
İş Bölümü İtirazı Kabul Edilirse Gönderme Kararı Verilir mi?
Bugün iş bölümü itirazı diye bir ilk itiraz yoktur; asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi arasındaki ilişki de 2012’den beri görev ilişkisidir (TTK m.5/3). Eski düzende bu ilişki iş bölümü sayılıyor, buna aykırılık ilk itiraz olarak ileri sürülüyordu; HMK’nin ilk metni iş bölümü itirazını m.116/1-c’de sayıyordu, bu bent 7251 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle 2020’de kaldırıldı. Eski iş bölümü düzeni yalnız 1 Temmuz 2012’den önce açılmış davalarda sürer (TTK geçici m.9).
Bugün asliye ticaret mahkemesi bulunan yargı çevresinde, bu mahkemenin görevine giren bir dava asliye hukuk mahkemesinde açılırsa mahkeme gönderme değil görevsizlik kararı verir; dosya, taraflardan biri HMK m.20’deki iki haftalık süre içinde başvurursa görevli mahkemeye gönderilir. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde ise ticari davaya asliye hukuk mahkemesi bakar; görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararını gerektirmez (TTK m.5/4). Görev dava şartıdır: mahkeme bunu kendiliğinden gözetir, taraflar da iki haftalık cevap süresine bağlı olmadan her zaman ileri sürebilir (HMK m.114/1-c, m.115/1). Ayrıntısını Mahkemeler Arasındaki İş Dağılımı Nasıl Gerçekleşir? ve İlk İtiraz Nedir? yazılarımızda anlattık.
Gönderme Kararı Örneği Nasıl Olur?
Aşağıdaki metin, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 16.10.2023 tarihli kararındaki duruma göre hazırlanmış temsili bir örnektir; gerçek bir dosyaya ait değildir. Parantez içindeki üç noktalı yerler dosyaya göre doldurulur.
T.C.
ADANA (…). ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: (…) KARAR NO: (…)
DAVACI: (…) DAVALI: (…) Bankası A.Ş.
DAVA: Ticari kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacak
GEREKÇE: Dava, ticari kredi sözleşmesinden kaynaklanan ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına giren bir banka ve finans uyuşmazlığıdır. Hakimler ve Savcılar Kurulu 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararıyla bu uyuşmazlıklara bakmak üzere (…). Asliye Ticaret Mahkemesi belirlenmiştir. Dosyanın mahkememize tevzii bu iş dağılımına aykırıdır. Kurulun belirlediği asliye ticaret mahkemesi ile aynı yerdeki diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olmayıp iş dağılımı ilişkisi olduğundan görevsizlik kararı değil gönderme kararı verilmesi gerekmiştir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 16.10.2023, E. 2023/4482, K. 2023/5883).
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
- Dosyanın, (…). Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna GÖNDERİLMESİNE,
- Mahkememiz esasının bu şekilde kapatılmasına,
Dair, kesin olarak karar verildi. (…)
Dava başka türden bir mahkemenin görevine giriyorsa bu örnek kullanılmaz; o durumda görevsizlik kararı verilir ve HMK m.20 uygulanır.