Siteden ayrılmadan önce tarafımca yazılan site içi arama motorunu deneyin.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar İçin Kapsamlı Rehber: EYT Şartları ve Düzenlemeler (2024)

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT), Türkiye’de son yıllarda sıkça gündeme gelen ve birçok çalışanın hayatını doğrudan etkileyen önemli bir konudur. 1999 yılında yapılan yasal düzenlemelerle emeklilik şartlarında yaşanan değişiklikler, birçok sigortalının beklediği emeklilik yaşını ertelemelerine neden olmuş ve bu durum “Emeklilikte Yaşa Takılanlar” olarak bilinen bir grubun oluşmasına yol açmıştır. Bu kapsamda, EYT, sigortalılık başlangıç tarihi ve prim gün sayısı gibi emeklilik şartlarını yerine getirmiş ancak yaş şartı nedeniyle emekli olamayan vatandaşları ifade eder.

EYT meselesi, hem ekonomik hem de sosyal boyutlarıyla bireylerin yaşam kalitesini ve gelecek planlamalarını etkileyen kritik bir konudur. Bu nedenle, “Emeklilikte Yaşa Takılanlar İçin Kapsamlı Rehber: EYT Şartları ve Düzenlemeler (2024)” başlıklı blog yazımda, EYT nedir, kimleri etkiler, 2024 yılı itibarıyla geçerli olan EYT şartları ve düzenlemeler nelerdir gibi sorulara cevap vereceğim. Ayrıca, EYT düzenlemesinden yararlanma koşulları, başvuru süreçleri ve bu düzenlemenin bireyler üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde ele alacağım. Bu rehberde, EYT konusunda bilgi arayan herkes için yol gösterici olmayı amaçlıyorum.

EYT Nedir ve Kimleri Etkiler?

EYT, “Emeklilikte Yaşa Takılanlar” anlamına gelir ve Türkiye’de 1999 yılında yapılan sosyal güvenlik reformu sonrasında ortaya çıkan bir durumu ifade eder. Bu reformla birlikte, ilk olarak 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca, emeklilik için gerekli olan yaş sınırı 60’a yükseltilmiş, ardından 2008 yılında aynı kanunda yapılan değişiklikle ise 65’e yükseltilmiştir. Bu düzenlemeler özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olmuş kişilerin erken emeklilik planlarına mani olarak daha geç bir yaşta emekli olmalarına yol açmıştır. Bu durum, binlerce çalışanı doğrudan etkileyerek, planladıkları zamanda emekli olamamalarına sebep olmuştu. 03.03.2023 tarihinde kabul edilen yeni düzenlemeyle emeklilikte yaşa takılan bu vatandaşlarımızın 9 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişleri mevcut olması koşuluyla emekli olabilmeleri için önleri açılmıştır.

EYT durumu, genellikle orta yaş ve üzeri çalışanları etkiler. Bu kişiler, yıllar boyunca gerekli prim ödemelerini yapmış olmalarına rağmen, emeklilik yaş sınırının yükseltilmesi nedeniyle emekli olamazlar. Bu durum, hem mali hem de psikolojik olarak etkilenen bireyler için önemli bir sosyal ve ekonomik sorun haline gelmiştir. EYT’ye dair yapılan düzenlemeler ve tartışmalar, bu kişilerin emeklilik haklarına erişimini kolaylaştırmayı ve yaşanan mağduriyeti gidermeyi amaçlamaktadır. Ancak ülkenin yarısının emekli olmasına vesile olan 2024 EYT düzenlemelerinin ülkenin kalkınması açısından ne derece doğru olduğu tartışılması gereken bir husustur. Ülkenin yarısı, diğer yarısının erken emeklilik masraflarını karşılamak için çalışır hale gelmiştir.

EYT kapsamında kimler emekli olabilir?

EYT kapsamında emekli olabilecekler, 1999 yılı öncesi sigortalı olan ve gerekli prim gün sayısını dolduran bireylerdir. Bu düzenleme, yaş şartına takılan ancak diğer emeklilik koşullarını yerine getiren kadın ve erkek sigortalıları kapsar, böylece yaşları ne olursa olsun emeklilik haklarına erişebilirler.

EYT ile İlgili Güncel Düzenlemeler

Bu düzenlemeyle birlikte, EYT düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girecek, torba yasa ne zaman çıkacak, torba yasada kademeli emeklilik var mıdır, kademeli emeklilik kimleri kapsıyor? gibi soruların tamamının cevabı netleşmiş oldu.

EYT Şartları

Türkiye’deki emeklilik sistemini anlamak, EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) konusunu ve şartlarını daha iyi kavramanız için önemlidir. Emeklilik sistemi, çalışanların yaşlılık dönemlerinde maddi güvence altına alınmasını amaçlar ve bu sistem, çeşitli sigorta kolları ve katkı koşulları üzerine kuruludur. Bu sistem, bireylerin çalışma hayatları boyunca belirli bir prim ödemesi yapmaları ve belirlenen bir hizmet süresini tamamlamaları koşuluyla, emeklilik haklarından yararlanmalarını mümkün kılar. Kadın ve erkek sigortalılar için farklı yaş sınırı ve prim günü şartları bulunmaktadır. Türkiye’de emeklilik sistemi, temelde üç ana sigorta kolundan oluşur: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesindeki SSK (4/a), Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c).

1999 yılında gerçekleştirilen değişiklikler, Türkiye’deki emeklilik sistemini temelden etkilemiş ve EYT sorununun ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Emeklilik yaş şartının kaldırılması

EYT ile ilgili en önemli düzenlemelerden biri, emeklilik yaş şartının kaldırılmasıdır. Bu, özellikle 1999 yılı öncesinde sigortalı olan ve gerekli prim gün sayısını doldurmuş olan bireyler için büyük bir fırsat sunmaktadır. Emeklilik yaş şartının kaldırılmasıyla, bu bireyler yaşları ne olursa olsun emekli olabileceklerdir. Bu düzenleme, birçok kişinin uzun yıllardır beklediği bir değişiklik olup, emeklilik planlarını önemli ölçüde etkilemektedir.

Sigorta kolu 4/a (SSK) olanlar için şartlar (9 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi olanlar için)

Yasadan yararlanmak isteyen 4/a (SSK) sigortalıları için belirlenen şartlar şu şekildedir:

  • 9 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi yapılmış olması gerekmektedir. Kadın sigortalılar için 20 yıl sigortalılık süresi ve 5000 ile 5975 arasında değişen kademeli prim gün sayısı, erkek sigortalılar için ise 25 yıl sigortalılık süresi ve yine 5000 ile 5975 arasında kademeli prim gün sayısı şartları aranmaktadır.

Örneğin, 1997 yılında sigortalı olarak iş hayatına atılan bir erkek, 25 yıl sigortalılık süresini tamamladığında ve 5500 prim gününü doldurduğunda EYT kapsamında emeklilik hakkından faydalanabilecektir. Aynı şartlardaki bir kadın ise 20 yıl sigortalılık süresini ve prim şartını tamamlayıp emekli olabilecektir.

Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki şartlar (9 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi olanlar için)

EYT düzenlemesi, sadece 4/a (SSK) sigortalılarını değil, aynı zamanda 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Emekli Sandığı) sigortalılarını da kapsamaktadır.

  • 4/b ve 4/c sigortalıları için belirlenen EYT şartları, kadınlar için 20 tam yıl ve erkekler için 25 tam yıl hizmet süresinin tamamlanmış olmasını gerektirir. Bu şartları karşılayan Bağ-Kur ve Emekli Sandığı sigortalıları, emeklilik haklarından yararlanabileceklerdir.
Sigortalılık ÇeşidiPrimSigortalılık SüresiYaş
4/a (SSK)Kadınlarda ve Erkeklerde 5000 ile 5975 arasında kademeli artışKadınlarda 20 yıl
Erkeklerde 25 Yıl
Yaş şartı aranmıyor
4/b Bağ-Kur ve Emekli SandığıKadınlarda 7200, Erkeklerde 9000Kadınlarda 20 yıl
Erkeklerde 25 Yıl
Yaş şartı aranmıyor
Tarım SSK SigortalılarıKadınlarda ve Erkekte 3600Kadınlarda ve Erkeklerde 15Yaş şartı aranmıyor

2024 yılı itibarıyla yapılması beklenen değişiklikler (2000 ve 2008 arasında sigorta girişi olanlar için)

2000 ve 2008 arasında sigortalı olan vatandaşlar için EYT ile ilgili önemli bir müjde yolda. Beklenen torba yasa kapsamında, bu dönemde sigortalı olmuş bireylerin emeklilik şartları yeniden düzenleniyor. Önerilen kanun tasarısı, 4/a (SSK) sigortalı erkek ve kadınlar için 7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartını getiriyor. Öte yandan, 4/b (Bağkur) sigortalı erkek ve kadınlar için ise 9000 gün prim ödeme ve 58 yaş şartı öngörülüyor. Bu düzenleme, yaş şartı nedeniyle emekli olamayan yaklaşık 2 milyon kişiye emeklilik imkanı sunacak. Bu adımı, birçok vatandaşın uzun süredir beklediği bir değişiklik olup, emeklilik planlarını olumlu yönde etkileyecek bir gelişme olarak değerlendirebilirim.

EYT'de emekli olma şartları nelerdir?

EYT’de emekli olma şartları; 9 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi, 4/a (SSK) sigortalıları için kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi ve 5000-5975 arası kademeli prim günü, 4/b (Bağkur) ve 4/c (Emekli Sandığı) için kadınlarda ve erkeklerde sırasıyla 20 ve 25 tam yıl hizmettir.

EYT'de prim şartı nedir?

EYT’de prim şartı, sigortalının emekli olabilmesi için gereken minimum prim ödeme gün sayısını ifade eder. 4/a (SSK) sigortalıları için bu, kadın ve erkeklerde sırasıyla 5000 ile 5975 arasında değişen kademeli bir prim gün sayısını gerektirir. Bu şart, emeklilik haklarının kazanılmasında kritik bir öneme sahiptir.

1999 yılından sonra işe girenler ne zaman emekli olacak?

1999 yılından sonra işe girenlerin emeklilik yaşı ve şartları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre belirlenir. Bu kişiler için emeklilik yaşı; kadınlarda 58-64, erkeklerde 60-65 arasında değişir ve en az 7000 prim günü ödeme şartı bulunmaktadır.

İşverene 5 Puanlık İndirim

7438 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme, EYT kapsamında emekli olacak bireylerin işverenlerine önemli bir teşvik sundu. Bu düzenlemeye göre, yaşlılık veya emekli aylığı talebinde bulunarak emekli olan ve işten ayrılan kişiler, ayrılışlarını takiben 30 gün içinde aynı özel sektör işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışmaya başlarlarsa, işverenlerinin sosyal güvenlik destek primi işveren hissesinden 5 puanlık bir indirim Hazine tarafından karşılanacak. Bu destek, işverenlere mali bir avantaj sağlayarak, emekli olan çalışanların iş gücü piyasasına yeniden entegrasyonunu teşvik etmeyi amaçlıyor. Ancak, indirimden yararlanan bir sigortalının işten ayrılması durumunda, aynı sigortalı için bu indirimden tekrar yararlanılamayacak.

EYT Başvurusu Nasıl Yapılır?

EYT kapsamında emeklilik hakkından yararlanmak isteyen sigorta kolu 4/a (SSK) olan sigortalılar için başvuru süreci, belirli adımları takip etmeyi gerektirir. İlk olarak, yukarıda da izah ettiğim, yasadaki şartları karşılayan çalışanların, emeklilik gerekçesiyle mevcut iş yerlerinden ayrılma başvurusunda bulunmaları gerekmektedir. Bu işlem, emeklilik sürecinin başlangıcı olarak kabul edilir ve işçinin emeklilik niyetini resmi olarak işverene bildirmesi anlamını taşır. İşten ayrılma başvurusunun ardından, işverenin işten ayrılış bildirimini yapması gerekmektedir. Bu bildirimin yapılmasıyla birlikte, EYT’li bireyler, emeklilik başvurularını e-Devlet üzerinden gerçekleştirebileceklerdir. e-Devlet platformu, bu süreci kolaylaştıran ve başvuruların hızlı bir şekilde yapılmasını sağlayan bir araçtır. Böylece, EYT kapsamında emeklilik hakkı kazanan bireyler, gerekli belgeleri ve başvuruları elektronik ortamda rahatlıkla tamamlayabilirler. Bu adımlar, EYT başvurusunun nasıl yapılacağına dair net bir yol haritası sunar.

İşveren EYT'li çalışanı nasıl işten çıkarmalıdır?

İşverenler, EYT kapsamında emeklilik hakkı kazanan çalışanlarını işten çıkartırken, normal emeklilik prosedürlerini takip edeceklerdir. Bu süreçte, işten çıkarma işlemleri için 8 numaralı kod kullanılacaktır. İşveren, emekliye ayrılan çalışanına, yasal olarak hak ettiği kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. EYT’li çalışanlar, kıdem tazminatı ödemeleri konusunda destek almak amacıyla Kredi Garanti Fonu’na başvurabilirler. Ayrıca, EYT kapsamında emekli olan çalışanlar, emeklilik sonrası 30 gün içinde aynı iş yerinde işe başlamaları durumunda, sosyal güvenlik destek priminde yüzde 5 oranında indirim hakkından faydalanabileceklerdir. Bu düzenlemeler, EYT’li çalışanların emeklilik sürecini kolaylaştırmayı ve işten ayrılışlarını adil bir şekilde yönetmeyi amaçlar.

Maaş Hesaplamaları Ve İşveren Tarafından İşçiye Yapılacak Ödemeler

EYT emekli maaşı hesaplaması, sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve kazançlar gibi temel unsurlar üzerinden yapılır. Bu unsurlar, emekli maaşının miktarını doğrudan ve dolaylı yollarla etkiler. Sigortalılık süresinin ve prim ödeme gün sayısının artması, maaşın yükselmesine sebep olurken, kazançlar da maaşı dolaylı olarak etkiler. Hesaplama yapılırken, emeklinin son 7 yıllık ortalama kazancı esas alınır ve formül şöyledir: Emekli maaşı = (Sigortalılık süresi x Ortalama kazanç) / 3600. Örneğin, 30 yıl sigortalılık süresi ve 9000 prim günü ile emekli olan bir kişinin, ortalama 5.000 TL kazancı varsa, maaşı 4.166,67 TL olarak hesaplanır. EYT emekli maaşı hesaplamasında yaş, cinsiyet indirimleri ve enflasyon gibi faktörler de dikkate alınır, bu da maaşın kişiye özel olarak farklılık göstermesine neden olur. Dolayısıyla, hesaplanan emekli maaşı, bireyin çalışma hayatındaki unsurlara göre değişiklik gösterir.

EYT düzenlemesi kapsamında emeklilik hakkını kazanan işçilere, işveren tarafından birtakım ödemeler yapılır. Bu ödemeler; kıdem tazminatı, ödenmemiş maaşlar, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretleri, varsa kullanılmamış yıllık izin ücreti, hafta tatil ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini içerir. İşverenler, bu ödemeleri işçinin emeklilik işlemleri tamamlandığında yapmakla yükümlüdür.

Emeklilik maaşı hesaplaması nasıl yapılır?

Emeklilik maaşı hesaplaması, sigortalının çalışma süresi, ödediği prim miktarı ve kazançları üzerinden yapılır. Toplam prim gün sayısı ve ortalama aylık kazanç dikkate alınarak, belirlenen formüle göre maaş hesaplanır. Bu hesaplama, sigortalının emeklilik dönemindeki maddi güvencesini belirlemek için kullanılır.

Sonuç

Yeni EYT yasası, emeklilikte yaşa takılan binlerce vatandaş için umut ışığı olmuştur. 9 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olanlar, bu yasanın getirdiği kolaylıklardan yararlanabilecek. 4/a (SSK) sigortalıları için belirlenen kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıllık sigortalılık süresi ve 5000-5975 arasındaki kademeli prim gün şartları, emeklilik yolunu açmaktadır. Aynı şekilde, 4/b (Bağkur) ve 4/c (Emekli Sandığı) sigortalıları için de kadınlarda 20, erkeklerde 25 tam yıl hizmet şartı, yaş kriteri gözetmeksizin emeklilik imkanı sunuyor. Bu düzenleme, emeklilik hayallerini ertelemek zorunda kalan pek çok kişi için sevindirici bir haber niteliği taşıyor.

Gelecekteki olası değişiklikler ve beklentiler

EYT düzenlemesiyle ilgili olarak, gelecekte daha fazla iyileştirme ve düzenlemenin yapılması beklenmektedir. Toplumun ve siyasi liderlerin bu konuya gösterdiği ilgi, konunun sürekli gündemde kalmasını sağlamakta ve yeni düzenlemeler için zemin hazırlamaktadır. Gelecekte, emeklilik sistemine yönelik daha kapsamlı reformlar yapılabilir ve emeklilik şartları üzerinde daha fazla iyileştirme gerçekleştirilebilir. Ancak 2023 yılında gelen bu düzenleme sonrası en az önümüzdeki 10-15 yıl boyunca EYT ile ilgili yeni bir düzenleme gelmesini beklemiyorum.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

2024 torba yasada 5000 gün var mı?

1999 yılından sonra işe girenlerin emeklilik yaşı ve şartları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre belirlenir. Bu kişiler için emeklilik yaşı; kadınlarda 58-64, erkeklerde 60-65 arasında değişir ve en az 7000 prim günü ödeme şartı bulunmaktadır.

5400 gün prim ne kadar?

5400 gün prim miktarı, sigortalının ödediği primlerin toplamını ifade eder ve bu miktar, sigortalının kazancına ve ödeme oranlarına bağlı olarak değişir. Net bir miktar belirtmek için sigortalının aylık kazancı ve ödediği prim oranı bilinmelidir.

2000 sigorta girişim var ne zaman emekli olurum?

2000 yılı sigorta giriş tarihiniz varsa, emeklilik yaşı ve şartlarınız 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre belirlenir. Kadınlar için 58-64, erkekler için 60-65 yaş aralığında emeklilik mümkündür, ancak en az 7000 prim günü gerekmektedir.

5000 gün EYT için yeterli mi?

EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) için 5000 gün prim ödeme, genellikle yeterli olabilmektedir. Ancak, EYT düzenlemeleri ve şartları zamanla değişiklik gösterebilir. 5000 gün, bazı durumlarda emeklilik için gerekli prim gün sayısını karşılayabilirken, emeklilik yaş sınırı ve diğer koşullar da bu süreçte önemli rol oynar.

1999 öncesi Bağ-Kur prim gün sayısı ne kadar?

1999 öncesi Bağ-Kur sigortalıları için belirlenen prim gün sayısı, emeklilik şartlarını karşılamak üzere 5400 gün olarak kabul edilir. Ancak, emeklilik için gerekli olan toplam prim gün sayısı, sigortalının emeklilik türüne ve uygulanan mevzuata göre değişiklik gösterir.

İlgili Kanun Maddeleri

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Geçici Madde 95

GEÇİCİ MADDE 95 – Bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte bulunanlardan
506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı
Kanunun geçici 10. maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici
2. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesi
hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş
dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanırlar. Bu
fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep
edilemez.

Birinci fıkra kapsamında yaşlılık veya emekli aylığı talebinde bulunarak ilk defa
yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan, yaşlılık veya emekli aylığı talebi nedeniyle işten
ayrılış bildirgesi verilenlerin işten ayrılış tarihini takip eden 30 gün içerisinde en son çalışılan
özel sektör işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başlamaları halinde,
sosyal güvenlik destek primine tabi çalışılmaya başlandığı tarihten itibaren bu Kanunun geçici
14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sosyal güvenlik destek primi
işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır. Sosyal güvenlik
destek primi işveren hissesi indiriminden yararlanılan sigortalının işten ayrılması halinde, söz
konusu sigortalıdan dolayı bu indirimden tekrar yararlanılamaz. Bu fıkrada yer alan
indirimden, bu Kanunun 81. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan diğer
şartlar sağlanmak kaydıyla yararlanılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.

Yazar Hakkında: Avukat Saim İncekaş

Saim İncekaş, Adana Barosu'na kayıtlı bir avukattır. 2016 yılından bu yana Merkezi Adana'da bulunan ve kurucusu olduğu İncekaş Hukuk Bürosu'nda çalışmaktadır. Yüksek lisans derecesi ile hukuk eğitimini tamamladıktan sonra bu alanda birçok farklı çalışma yürütmüştür. Özellikle aile hukuku, boşanma, velayet davaları, çocuk hakları, ceza davaları, ticari uyuşmazlıklar, gayrimenkul, miras ve iş hukuku gibi alanlarda uzmandır. Saim İncekaş, sadece Adana Barosu'nda değil, aynı zamanda Avrupa Hukukçular Derneği, Türkiye Barolar Birliği ve Adil Yargılanma Hakkına Erişim gibi dernek ve kuruluşlarda da aktif olarak görev almaktadır. Bu sayede, hukukun evrenselliği konusundaki farkındalık ve hukuk sistemine olan güveni arttırmaya yönelik birçok çalışmada yer almaktadır. Randevu ve Ön Görüşme İçin WhatsApp Üzerinden Hemen İletişime Geçin

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir