TMK Madde 316 - Evlât edinme öncesi: Araştırma

Resmi Metin

Araştırma

Madde 316- (1) Evlât edinmeye, ancak esaslı sayılan her türlü durum ve koşulların kapsamlı biçimde araştırılmasından, evlât edinen ile edinilenin dinlenmelerinden ve gerektiğinde uzmanların görüşünün alınmasından sonra karar verilir.

(2) Araştırmada özellikle evlât edinen ile edinilenin kişiliği ve sağlığı, karşılıklı ilişkileri, ekonomik durumları, evlât edinenin eğitme yeteneği, evlât edinmeye yönelten sebepler ve aile ilişkileri ile bakım ilişkilerindeki gelişmelerin açıklığa kavuşturulması gerekir.

(3) Evlât edinenin altsoyu varsa, onların evlât edinme ile ilgili tavır ve düşünceleri de değerlendirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, evlat edinme kararı verilmeden önce hâkimin yapması gereken araştırmanın kapsamını ve içeriğini düzenler. Birinci fıkraya göre evlat edinmeye, ancak esaslı sayılan her türlü durum ve koşulların kapsamlı biçimde araştırılmasından, tarafların dinlenmesinden ve gerektiğinde uzmanların görüşünün alınmasından sonra karar verilebilir; bu sıra emredici niteliktedir, atlanması karar bozma sebebidir. İkinci fıkrada araştırılması gereken hususlar sayılmıştır: tarafların kişiliği ve sağlığı, karşılıklı ilişkileri, ekonomik durumları, evlat edinenin eğitme yeteneği, evlat edinmeye yönelten sebepler ile aile ve bakım ilişkilerindeki gelişmeler. Üçüncü fıkraya göre evlat edinenin altsoyu varsa onların tutum ve düşünceleri de değerlendirilir; bu altsoylar formel taraf değildir, ancak görüşleri dosyaya kazandırılır. Avukatlık pratiğinde dilekçeye sosyal hizmet uzmanı raporu, sağlık raporu ve ekonomik durum belgeleri eklenmeli; altsoy varsa beyanlarının yazılı olarak alınmış olması başvuruyu güçlendirir.

Gerekçe

İsviçre Medeni Kanununun 268a maddesinden alınan bu maddede, hakimin evlat edinme kararı vermeden önce ciddi bir araştırma yapması zorunluluğu ile bu araştırmanın kapsam ve içeriği düzenlenmektedir. Evlat edinme şahsa bağlı bir hak olduğundan, hakim, evlat edinenin şahsi durumu hakkında tam bir kanaata sahip olmak bakımından, evlat edinen ile evlat edinileni birlikte dinleyecektir.

Hakim bu araştırmayı yaparken örneğin, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu gibi koruyucu kurum ve kuruluşların bu konudaki yazılı görüşlerinden de yararlanabilecektir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2009/16480 K. 2010/18718 08.11.2010 Bozma

Usul

Evlat edinmeye karar verilmeden önce TMK m.316 uyarınca esaslı durum ve koşullar kapsamlı biçimde araştırılmalı; özellikle evlat edinenin altsoyu varsa onların evlat edinmeye ilişkin tavır, düşünce ve yararları değerlendirilmeli, aksi halde eksik inceleme oluşur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlat edinme davasında hakimin TMK m.316 uyarınca yapması gereken kapsamlı araştırmanın, özellikle davacının altsoyunun (çocuklarının) tavır ve düşünceleri ile yararlarının değerlendirilmesinin yapılıp yapılmadığı. Değerlendirme: Mahkemece TMK m.305 ve m.316 gereğince kapsamlı araştırma yapılmadan, davacının çocukları dinlenmeden eksik inceleme ile davanın kabulü usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Hükmün, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına BOZULMASINA oyçokluğuyla karar verildi.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2007/14382 K. 2008/14435 03.11.2008 Bozma

Usul m.316/1

Evlat edinmeye ancak evlat edinen ile edinilenin dinlenmelerinden ve esaslı koşulların kapsamlı araştırılmasından sonra karar verilebileceğinden, evlat edinmek için dava açan davacı mahkemece dinlenmeden vefat etmişse davanın reddine karar verilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlat edinmek için dava açan davacı, mahkemece dinlenmeden vefat etmiştir; bu durumda davanın kabulü mümkün müdür? Değerlendirme: TMK m.316/1 uyarınca evlat edinmeye, ancak esaslı durum ve koşulların kapsamlı araştırılmasından, evlat edinen ile edinilenin dinlenmelerinden ve gerektiğinde uzman görüşü alınmasından sonra karar verilir; davacı dinlenmeden vefat ettiğine göre davanın reddi gerekir. Sonuç: Hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/6053 K. 2006/14135 17.10.2006 Bozma

Usul

Evlat edinmeye, ancak esaslı sayılan her türlü durum ve koşulların kapsamlı biçimde araştırılması ile evlat edinen ve edinilenin dinlenmesinden sonra karar verilebilir; bu araştırma yapılmadan ve evlat edinen dinlenmeden kurulan hüküm m.316'ya aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlat edinme davasında, evlat edinen ile edinilen arasındaki yaş farkının onsekiz yıldan az olması (m.308) ve hakimin m.316 uyarınca kapsamlı araştırma yapmadan, evlat edineni dinlemeden hüküm kurması. Değerlendirme: Yasal yaş farkı şartı oluşmadığı gibi, evlat edinme kararı öncesi esaslı durum ve koşulların araştırılması ile tarafların dinlenmesi yükümlülüğü de yerine getirilmemiştir. Sonuç: Kanun yararına bozma isteğinin kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere bozulmasına karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2023/5440 K. 2023/6354 20.12.2023 Onama

Velayet

TMK m.316, evlat edinmeye ancak esaslı sayılan tüm durumların, gerektiğinde uzmanların görüşü de alınarak kapsamlıca araştırılmasından sonra karar verilmesini öngörür.

Detaylı özeti gör

Ana babanın rızasının aranmaması davası, koruma kararıyla kuruma yerleştirilen küçük için açılmıştır. İlk derece mahkemesi, çocuğun TMK m.316 uyarınca kuruma yerleştirildiğini, rıza aranmamasının evlat edinme davası içinde değerlendirilmesi gerektiğini, m.311'e dayalı bağımsız davada dinlenebilme koşullarının (dava şartı) oluşmadığını belirterek davayı reddetmiş; BAM esastan reddetmiştir. Sonuç: Yargıtay 2. HD, kararı usul ve kanuna uygun bularak ONAMIŞTIR (oy birliği).

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/2198 K. 2020/215 31.01.2020 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 316 gereği evlat edinmeye, ancak her türlü durum ve koşulun kapsamlı araştırılması, tarafların dinlenmesi ve gerektiğinde uzman görüşü alınmasından sonra karar verilebilir. Adana BAM, tanıklar dinlenmeden ve uzman raporu alınmadan eksik incelemeyle verilen ret kararını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, anne-babasının rızasıyla doğumundan beri yanlarında baktıkları küçüğü evlat edinmek için dava açmış, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Adana BAM, TMK 316'nın evlat edinmede kapsamlı araştırma, tarafların dinlenmesi ve uzman raporu alınmasını zorunlu kıldığını, oysa tanıklar dinlenmeden ve uzman kurul raporu alınmadan eksik incelemeyle ret kararı verildiğini belirterek istinafın kabulüne ve kararın kaldırılmasına karar vermiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/986 K. 2020/77 13.01.2020 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, ergin kişinin evlat edinilmesine ilişkin evlatlık ilişkisinin kaldırılması davasında, evlat edinenin TMK m.316 uyarınca hakim tarafından dinlenmesi gerektiği ile esasa ilişkin koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğini istinaf denetimi kapsamında değerlendirmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, ergin iken evlat edinilen davalıya ilişkin evlatlık ilişkisinin; öncelikle evlat edinenin ehliyetsizliği, aksi halde TMK m.313 ve 316'daki esasa ve usule ilişkin noksanlıklar nedeniyle kaldırılması istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davanın reddine karar vermiştir. Davacılar, evlat edinenin vekaletname tarihinde ehliyetsiz olduğunu, erginin evlat edinilmesi için aranan en az beş yıl bakıp gözetme koşulunun gerçekleşmediğini ve evlat edinenin hakimce dinlenmediğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

TMK Madde 316 Evlât edinme öncesi: Araştırma

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Ücretsiz Hakkınız Doldu