TMK Madde 313 Erginlerin ve kısıtlıların evlât edinilmesi

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 06.08.2026

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 313, ergin veya kısıtlı bir kişinin evlât edinilebilmesini; evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatini, sınırlı sayıda sayılan üç hâli ve evli kişide eşin rızasını şart koşarak düzenler.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 5399 s.K. m.1

Resmi Metin

Erginlerin ve kısıtlıların evlât edinilmesi

Madde 313- (1) Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ergin veya kısıtlı aşağıdaki hallerde evlât edinilebilir.

Değişiklik: · 5399 s.K. m.1

  1. 1. Bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise,
  2. 2. Evlât edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise,
  3. 3. Diğer haklı sebepler mevcut ve evlât edinilen, en az beş yıldan beri evlât edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise.

(2) Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir.

(3) Bunlar dışında küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki sürüm yürürlükte olmadığından bu sayfada ayrıca verilmemiştir.

  1. Değişiklik 1. cümle 5399 s.K. m.1

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Madde, ergin veya kısıtlı kişilerin evlat edinilmesi hâlinde aranan koşulları düzenler. Birinci cümlede 3/7/2005 tarihli ve 5399 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında, evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati aranmaktadır; muvafakat alınmamışsa evlat edinme gerçekleşemez. Birinci fıkrada üç bend hâlinde sayılan ergin evlat edinme sebepleri sınırlayıcıdır: bedensel veya zihinsel engel sebebiyle sürekli yardıma muhtaç olup en az beş yıldan beri evlat edinen tarafından bakılan kişi, evlat edinen tarafından küçükken en az beş yıl bakılıp eğitilmiş kişi veya diğer haklı sebepler bulunup en az beş yıldan beri evlat edinen ile aile hâlinde yaşayan kişi. İkinci fıkraya göre evli olan ergin ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilir; bu rıza emredicidir. Avukatlık pratiğinde dilekçeye altsoyun yazılı muvafakati, beş yıllık birlikte yaşama veya bakım kanıtı (kira sözleşmesi, sağlık masrafı belgesi, tanık) ve eşin rızasını gösteren imzalı beyan eklenmelidir.

Gerekçe

Bu gerekçe 4721 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 265a maddesinden alınmıştır.

Birinci fıkra, ana ve babasının rızası alınmayan küçüğün evlat edinemeyeceğini, yürürlükteki Kanunun 254 üncü maddesinin ikinci cümlesini kısmen karşılar şekilde hükme bağlamaktadır. İkinci fıkra, rızanın verilme şeklini düzenlemekte ve üçüncü fıkrada ise, verilen rızanın, evlat edinenlerin adları belirtilmemiş veya evlat edinenler henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerli olacağı hükme bağlanmaktadır.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.313 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Genel Kurulu E. 2016/46 K. 2016/178 Norm denetimi: Ret (oyçokluğu)

Denetlenen kural: 1. fıkranın birinci cümlesindeki “Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle…” ibaresi, “ergin” ibaresi yönünden sınırlı inceleme · itiraz yolu

Ergin kişinin evlât edinilmesinde evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatinin aranması şartı, ailenin huzur ve refahını koruduğundan amaçla orantılı ve elverişli görülmüş; kural “ergin” ibaresi yönünden Anayasa’ya aykırı görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İtiraz gerekçesi: Kural, sağ kişilerin mülkiyet hakkının kullanımına, gelecekteki mirasçıların haklarını korumak için engel getirmekte; oysa mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla sınırlanabilir, saklı pay kurallarıyla altsoyun miras payı indirilebilir (Anayasa m.2, 35). AYM: Şart, malvarlığı üzerindeki tasarrufu dolaylı kısıtlasa da mülkiyet hakkının sınırı belirlenirken ailenin korunmasına ilişkin Anayasa’nın 41. maddesi gözetilir; birey hakları ile kamu yararı arasında açık dengesizlik yarattığı söylenemez.

Kararı AYM Norm Kararları Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2004/6732 K. 2004/7796 Bozma
Usul

Ergin veya kısıtlının evlat edinilmesinde mahkeme, TMK m.313'te öngörülen hallerin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların beyanlarıyla yetinmeksizin resen tespit etmek zorundadır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Davacının 1974 ve 1984 doğumlu iki kişiyi evlat edinmesine ilişkin davada, ergin/kısıtlı evlat edinme şartları (TMK m.313) ile hakimin kapsamlı araştırma yükümlülüğünün (m.316) yerine getirilip getirilmediği. Değerlendirme: Mahkeme, m.313'teki halin varlığını tespit etmeden ve m.316 gereği kapsamlı araştırma yapmadan yalnızca tarafların beyanlarıyla yetinerek hüküm kurmuştur; bu usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteği kabul edilerek hüküm sonuca etkili olmamak üzere bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2005/10529 K. 2005/13143 Bozma
m.313/1 m.313/2

Ergin bir kimse ancak evlat edinenin alt soyunun bulunmaması hâlinde evlat edinilebilir ve evlat edinilecek kişi evli ise yalnızca eşinin rızasıyla evlat edinilebilir (TMK m.313/1-2).

Detaylı özeti gör

Ergin bir kişinin evlat edinilmesine ilişkin mahkeme kararının kanun yararına bozulması istenmiştir. TMK m.313/1 gereği ergin evlat edinmede evlat edinenin alt soyunun bulunmaması gerekirken, davacının nüfus kaydına göre bir torunu (alt soyu) mevcuttur. Ayrıca m.313/2 uyarınca evli kişi ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilirken, evli olan davalının eşinin rızası alınmamıştır. Sonuç: Her iki gerekçeyle hüküm, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!