TMK Madde 318 Evlât edinmenin esasa ilişkin diğer noksanlıkları

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 318, evlat edinmenin esasa ilişkin diğer noksanlıklarla sakat olması hâlinde uygulanacak kaldırma rejimini düzenler.

Resmi Metin

Diğer noksanlıklar

Madde 318- (1) Evlât edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili evlâtlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir.

(2) Noksanlıklar bu arada ortadan kalkmış veya sadece usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlâtlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecek olursa, bu yola gidilemez.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, evlat edinmenin esasa ilişkin diğer noksanlıklarla sakat olması hâlinde uygulanacak kaldırma rejimini düzenler. Birinci fıkraya göre evlat edinme rıza yokluğu dışında kalan esasa ilişkin bir noksanlıkla sakatsa, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir. Burada "her ilgili" kavramı, hukuki yararı somut biçimde gösterilebilen kişileri kapsar. İkinci fıkrada iki sınırlayıcı kural getirilmiştir: noksanlıklar bu arada ortadan kalkmışsa veya sadece usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlatlığın yararını ağır biçimde zedeleyecekse bu yola gidilemez. Esasa ilişkin noksanlıkların somutlaşması için yaş farkı ihlali, koşulları taşımayan tek başına evlat edinme veya araştırma yükümlülüğünün hiç yapılmamış olması gibi olgular gösterilebilir. Avukatlık pratiğinde dava açan ilgili kendi hukuki yararını dilekçenin başında ortaya koymalı, noksanlığın esasa ilişkin niteliğini ve evlatlığın yararı üzerindeki etkisini ayrıntılı biçimde tartışmalıdır.

Gerekçe

Madde bazı değişikliklerle, İsviçre Medeni Kanununun 269a maddesinden alınmıştır ve evlat edinme işleminin rızanın bulunmaması dışında kalan sebeplerle iptaline ilişkindir.

Birinci fıkra, evlat edinme işleminin esasa ilişkin noksanlıklardan biriyle sakatlanmış olması halinde, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili tarafından evlatlık işleminin kaldırılmasının istenebileceğini hükme bağlamaktadır.

İkinci fıkraya göre ise, noksanlıkların sonradan ortadan kalkmış olması halinde ilişkinin kaldırılması yolu tamamen kapatılmaktadır. Buna karşılık sadece usule ilişkin noksanlıklar devam etmekte birlikte bunlara dayanarak ilişkinin kaldırılması yoluna gitme, evlatlığın menfaatini ağır biçimde zedelemeyecekse bu yola gidilebilinecektir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.318 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Genel Kurulu E. 2017/167 K. 2017/172 Norm denetimi: Ret (oyçokluğu)

Denetlenen kural: birinci fıkranın “…her ilgili…” ibaresi · itiraz yolu

Evlat edinmenin esasa ilişkin diğer noksanlıklarla sakat olması hâlinde kaldırma istenebilmesini düzenleyen kural, “her ilgili” ibaresi yönünden, evlatlık ilişkisinin ve aile ortamının istikrarla sürdürülmesi amacı bakımından Anayasa'ya aykırı görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İtiraz gerekçesi: 743 sayılı mülga Kanun'dan farklı olarak 4721 sayılı Kanun'da evlatlık ilişkisinin kurulmasından sonraki olgulara dayalı kaldırma imkânı tanınmadığı, kaldırma sebeplerinin kuruluş aşamasındaki eksikliklerle sınırlandırıldığı ve bunun dava açma hakkını ölçüsüz sınırladığı ileri sürülmüştür. AYM: Evlat edinmeyle kurulan soybağının doğal soybağı gibi kalıcı olmasını ve aile ortamının istikrarlı sürdürülmesini amaçlayan kuralı gerekli, orantılı ve elverişli görerek itirazı reddetmiştir.

Kararı AYM Norm Kararları Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2011/20846 K. 2012/30865 Onama

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması yalnızca TMK m.317 ve 318'de sayılan sebeplere dayanabilir; bu hükümler dışındaki sebeplerle evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyen bir dava açılması mümkün değildir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlatlık ilişkisinin, 4721 sayılı TMK m.317 ve 318'de sayılan sebepler dışındaki bir nedene dayalı olarak kaldırılmasının istenip istenemeyeceği. Değerlendirme: Türk Medeni Kanunu'nda m.317 ve 318 hükümleri dışında evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından, davacıların yasal düzenleme dışında kalan sebeplere dayalı böyle bir dava açmaları mümkün değildir. Sonuç: Sonucu itibarıyla doğru olan hükmün ONANMASINA.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2008/6668 K. 2009/13074 Bozma
Usul

4721 sayılı TMK'nın yürürlüğünden sonra açılan evlatlığın kaldırılması/iptali davalarında mülga 743 sayılı Kanun'un 258. maddesine değil, yeni Kanun'un 317 ve 318. maddelerindeki sebep ve usullere dayanılması gerekir; bu maddelere dayanmayan iptal talebi reddedilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Davacıların, evlatlığın ailevi görevlerini yerine getirmediği gerekçesiyle evlatlık sözleşmesinin iptalini istemesi ve uygulanacak hukukun belirlenmesi. Değerlendirme: Dava 3.5.2007'de açıldığından 4721 sayılı TMK uygulanır; mülga 743 sayılı Kanun'un 258. maddesi yeni Kanun'da yer almamış olup, davacıların TMK'nın 317 ve 318. maddelerine dayalı bir davası da bulunmamaktadır; bu nedenle davanın reddi gerekirdi. Sonuç: Yerel mahkeme hükmü BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/11179 K. 2007/1668 Onama
Usul

743 sayılı Kanun döneminde kurulmuş evlat edinme işleminin iptalinde, 4721 sayılı TMK m.318'in aradığı iptal şartlarının da bulunmaması halinde iptal talebi yerinde görülmez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: 743 sayılı Medeni Kanun döneminde yapılmış evlat edinme işleminin iptali istenmiş; mahkeme davayı sonuçlandırmış, hüküm temyiz edilmiştir. Değerlendirme: Daire, dosyadaki delillere ve kanuni gerektirici sebeplere, özellikle evlat edinmenin 743 sayılı Kanun döneminde yapılmasına ve 4721 sayılı Medeni Kanunun 318. maddesinin aradığı şartların da bulunmamasına göre temyiz isteğini yerinde görmemiştir. Sonuç: Usul ve kanuna uygun hükmün ONANMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2023/422 K. 2024/370 Direnme Bozuldu
Anlaşmalı Boşanma Miras Usul

Geçerli kurulup kesinleşen evlatlık ilişkisinin, esasa/usule ilişkin diğer noksanlıklar (TMK m.318) bulunsa dahi, m.319'daki beş yıllık hak düşürücü süre dolduktan sonra kaldırılması istenemez; bu süre AYM iptalinden önce dolmuşsa davalı yararına kazanılmış hak doğar.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Erginin evlat edinilmesinde esasa/usule ilişkin noksanlıklar nedeniyle 4721 TMK m.318 kapsamında açılan evlatlık ilişkisinin kaldırılması davasının dinlenip dinlenemeyeceği; ayrıca m.319 hak düşürücü süresinin AYM iptali karşısında uygulanması. Değerlendirme: Evlat edinme 09.06.2006'da kesinleşmiş, beş yıllık süre AYM iptalinden önce 09.06.2011'de dolmuş, davalı yararına maddi anlamda kazanılmış hak doğmuş; iptal kararı geriye yürümez. Sonuç: Direnme kararının değişik gerekçeyle BOZULMASINA, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğine oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/9811 K. 2006/18092 Bozma
Tanıkla İspat

Evlat edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa, Cumhuriyet Savcısı veya her ilgili evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Evlat edinmenin iptali davasında mahalli mahkeme hüküm kurmuş, taraf temyiz etmiştir. Yargıtay, TMK m.318 uyarınca evlat edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa Cumhuriyet Savcısı veya her ilgilinin evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebileceğini belirtmiştir. Davacının gösterdiği deliller toplanıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Diğer kararlar (2)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/3159 K. 2006/9333 Onama

Evlatlığın kaldırılması davasında, TMK m.318'de öngörülen kaldırma koşullarının somut olayda gerçekleşmediği anlaşılırsa, kaldırma istemi yerinde görülemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlatlığın kaldırılması istemiyle açılan davada, TMK m.318 koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ve yerel mahkeme hükmünün usul ve kanuna uygunluğu tartışılmıştır. Değerlendirme: Daire, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve kanuni gerektirici sebeplere, özellikle Türk Medeni Kanunu'nun 318. maddesinde aranan koşulların somut olayda bulunmadığının anlaşılmasına göre temyiz isteğinde yerinde bir neden görmemiştir. Sonuç: Temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun hükmün ONANMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2003/13654 K. 2003/15160 Onama
Usul

4721 sayılı TMK döneminde açılan davalarda, mülga 743 sayılı Kanundaki evlatlık akdinin iptali değil, yalnızca TMK m.317 ve 318'de öngörülen evlatlık ilişkisinin kaldırılması şartları uygulanır.

Detaylı özeti gör

Dava, evlatlık akdinin iptaline (refi) ilişkin olup 4721 sayılı TMK'nın yürürlüğünden sonra açılmıştır. Yeni Kanunda eski 743 sayılı MK m.258'deki evlatlık akdinin iptali müessesesi yer almadığından, mahkemenin davayı reddederken 743 sayılı Kanun şartlarının gerçekleşmediğini gerekçe yapması doğru değildir. Ancak somut olayda TMK m.317 ve 318'de belirtilen evlatlık ilişkisinin kaldırılması şartları da oluşmadığından, sonucu itibarıyla doğru olan hüküm onanmıştır. Sonuç: Onama.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/811 K. 2020/1216 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.318 uyarınca davacıların ileri sürdüğü sebeplerin evlatlık ilişkisinin kaldırılması koşullarını karşılamadığını saptayarak, ilk derecenin red kararını usul ve yasaya uygun buldu.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, 2008 yılında Hatay 1. Aile Mahkemesi ilamıyla evlat edindikleri küçüğün gerçek ailesinin yanına gitmek istemesi üzerine evlatlık ilişkisinin kaldırılması ve velayetin davalılara verilmesini talep etmiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Adana BAM, evlat edinmede TMK 305-316. madde şartlarının gerçekleştiğini, davacıların ileri sürdüğü hususların TMK 317-318. maddedeki kaldırma sebeplerine girmediğini ve TMK 319. maddedeki bir yıllık hak düşürücü sürenin de geçtiğini belirterek davacıların istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/486 K. 2018/610 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, mahkeme kararıyla kurulan evlatlık ilişkisinin ancak TMK m.317-318'deki sınırlı hallerde kaldırılabileceğini; dosyada kolluk, sağlık ve uzman raporları alınmış olup m.313 koşullarının gerçekleşmediğinin ispatlanamadığını belirterek istinafı reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, amcaları K8 ile eşi K9'un davalıyı evlat edinmesinde TMK m.313'teki en az beş yıl bakım, gözetim, eğitim ve aile halinde birlikte yaşama şartlarının gerçekleşmediğini ileri sürerek evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemiş, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Adana BAM, evlat edinme dosyasında kolluk araştırması, sağlık raporları, sosyal hizmet uzmanı raporu alındığı ve tarafların dinlendiğini, bunun aksinin güçlü ve inandırıcı delillerle ispatlanamadığını belirterek davacılar istinafını esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!