TMK Madde 236 Artık değere katılma: Kanuna göre

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 236, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde her eşin diğerinin artık değeri üzerindeki yasal payını ve zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkimin bu pay üzerinde sahip olduğu indirim yetkisini iki fıkra hâlinde düzenlemektedir.Birinci fıkraya göre her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar; alacaklar takas edilir.

Resmi Metin

Kanuna göre

Madde 236- (1) Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar. Alacaklar takas edilir.

(2) Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde her eşin diğerinin artık değeri üzerindeki yasal payını ve zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkimin bu pay üzerinde sahip olduğu indirim yetkisini iki fıkra hâlinde düzenlemektedir.

Birinci fıkraya göre her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar; alacaklar takas edilir. Maddenin gerekçesinde her eşin diğerine ait artık değer üzerinde yarı oranında hak sahibi olduğu, mal rejiminin ölümle sona ermesi durumunda bu istem hakkının ölen eşin mirasçılarına ait bulunduğu, eşler arasındaki karşılıklı alacakların ise takas yoluyla mahsup edilebileceği belirtilmiştir.

İkinci fıkrada zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkimin, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya tamamen kaldırılmasına karar verebileceği öngörülmüştür. Komisyon raporunda bu yetki maddenin başlığıyla birlikte yeniden düzenlenerek eklenmiş; nitelikli kusur hâllerinde tasfiye sonucunun hakkaniyetle uyumlu hâle getirilmesi amaçlanmıştır.

Gerekçe

Madde İsviçre Medeni Kanununun 215 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin birinci fıkrası, her eşin diğer eşe ait artık değerin yansı oranında hak sahibi olduğunu hükme bağlamıştır. Mal rejiminin eşlerden birinin ölmesiyle sona ermesi halinde maddede bu istem hakkının ölen eşin mirasçılarına ait olduğu ifade edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrası, tasfiye sonunda eşlerin birbirinden alacakları bulunması halinde, artık değere ilişkin alacak ile bu alacakların takas edilebileceğini öngörmüştür.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 236 ncı maddesi, boşanmanın zina veya hayata kast nedeniyle gerçekleşmesi halinde hâkimin, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltmasına veya kaldırmasına karar verebilmesini sağlamak amacıyla başlığı ile birlikte yeniden düzenlenmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/21783 K. 2016/8833 Bozma
Mal Rejimi Tazminat Usul

Eşin bağımsız açtığı katılma alacağı davasında talep TMK m.231 ve 236'ya dayanıyor ve m.227'ye dayalı değer artış payı istenmiyorsa, alacak değer artış payı düşülmeksizin tespit edilen artık değerin yarısı oranında belirlenir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Ziynet/katılma alacağı davasında, kadının birleşen davadaki talebinin niteliği ve hesabı. Değerlendirme: Talep TMK m.231 ve 236'ya dayalı katılma alacağı olup, m.227'ye dayalı değer artış payı talebi bulunmadığından, değer artış payı düşülmeksizin tespit edilen artık değerin yarısı (2555,27 TL) katılma alacağı olarak kabul edilmeliydi. Ayrıca talepten fazlasına hükmedilmesi ve aydınlatma ödevinin eksik yerine getirilmesi hatalıdır. Sonuç: Hükmün 2., 3. ve 4. bentlerdeki sebeplerle BOZULMASINA, diğer bölümlerinin ONANMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/14829 K. 2007/8500 Onama
Mal Rejimi Miras

TMK m.236 uyarınca her eş veya mirasçıları diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olup, bu katılma alacağına hükmedilmeden önce edinilmiş malların toplamından borçlar düşülerek artık değerin usulünce belirlenmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Ölen eşin mirasçısı davacıların, edinilmiş mallara katılma rejimi uyarınca diğer eşe ait artık değer üzerinden katılma alacağı talebinde TMK m.236 koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği. Değerlendirme: Çoğunluk, yerel mahkeme hükmünün TMK m.236 koşulları dikkate alınarak verildiğini kabul etmiş; karşı oy ise artık değer hesaplanmadan doğrudan yarı bedele hükmedilmesini m.236'ya aykırı bulmuştur. Sonuç: Temyiz isteğinin reddiyle hükmün ONANMASINA oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2007/275 K. 2007/275 Direnme Bozuldu
Mal Rejimi Nafaka Tazminat Kusur

Yasal mal rejiminin (edinilmiş mallara katılma) tasfiyesinde her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir (TMK m.236) ve tasfiyeyle elde edilecek meblağ yoksulluk değerlendirmesinde gözetilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Asgari ücret/yaşlılık aylığı düzeyinde geliri ve yüklü tazminat alacağı bulunan kusursuz eşin yoksulluk nafakası (TMK m.175) isteyip isteyemeyeceği. Değerlendirme: Yoksulluk durumu günün ekonomik koşulları, tarafların sosyal-ekonomik durumu ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek takdir edilmeli; asgari ücret/SSK aylığı tek başına nafakayı engellemez; maddi-manevi tazminatın dayanağı yoksulluk nafakasından ayrıdır. Sonuç: Direnme kararı bozuldu (BOZULMASINA).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1613 K. 2019/419 Bozma
Mal Rejimi Tazminat Miras m.236/1

Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde, edinilmiş malın artık değerinin yarısı (TMK m.236/1) üzerinden, tarafların kazanılmış hakları gözetilerek ve malın tasfiye tarihindeki değeri dikkate alınarak katılma alacağı belirlenir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlilik birliği içinde edinilen ve miras yoluyla gelen payın davalı eşe bedelsiz devredilen taşınmazın kişisel mal mı edinilmiş mal mı olduğu, buna göre katılma alacağı talep edilip edilemeyeceği. Değerlendirme: Devir bağış olarak nitelendirilemez; eşler arası dayanışma ve güvene dayalı ortak yatırım bağış sayılmaz, taşınmaz TMK m.6 ve 222 uyarınca aksi kanıtlanamadığından edinilmiş maldır ve artık değerin yarısı (TMK m.236/1) üzerinden katılma alacağına hükmedilmelidir. Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oy birliğiyle karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2008/432 K. 2008/444 Direnme Bozuldu
Mal Rejimi Kusur

TMK m.236 uyarınca her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir; ev işleri ve çocuk bakımına dayalı emek katılma alacağı doğurmaz, bu hak ancak edinilmiş mallar üzerinde mevcut artık değerden doğar.

Detaylı özeti gör

Taraflar 743 sayılı MK döneminde mal ayrılığı rejimi altında taşınmaz ve araç edinmiş; bu mallar 4721 TMK ile geçişte kocanın kişisel malı sayılmıştır. Çalışmayan, geliri bulunmayan kadının ev işleri ve çocuk bakımı m.227 anlamında parasal/maddi katkı sayılamayacağından katkı payı/değer artış payı isteyemez. Kadın ancak tasfiyede edinilmiş mallar üzerinde m.236 ve 239 uyarınca katılma alacağı isteyebilir; ancak böyle bir tasfiye davası yoktur. Sonuç: Direnme kararı bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/1228 K. 2021/336 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Katılma alacağı davasında Adana BAM, boşanmanın zina değil TMK m.166/1 nedenine dayandığını, kusurlu eşin alacağını azaltan TMK m.236/2'nin uygulanamayacağını; edinilmiş mal karinesinin aksini ispat yükünün erkekte olup soyut tanıkla ispatlanamadığını belirtti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Boşanma sonrası açılan artık değere katılma alacağı davasında ilk derece mahkemesi asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar vermiştir. Adana BAM, taraflar arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğunu, edinilmiş mal karinesinin aksini (malların kişisel mal olduğunu) ispat yükünün bunu iddia eden davalı-birleşen davacı erkekte bulunduğunu, soyut tanık beyanlarının yeterli olmayıp erkeğin iddiasını ispat edemediğini saptayarak istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/739 K. 2020/1286 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.236/2 uyarınca zina yapan eşin katılma alacağının hakkaniyetle azaltılabilmesi için bu hususun usulünce sabit olması gerektiğini, mal rejimi tasfiyesi yönünden değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Eşler, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle karşılıklı boşandıktan sonra davacı, mal rejimi tasfiyesinden kaynaklı değer artış payı alacağı istedi; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etti. Adana BAM, zina iddiası ileri sürülse de TMK m.161 anlamında zinaya dayalı bir boşanma kararı bulunmadığından TMK m.236/2'nin uygulanamayacağını gözeterek istinaf başvurusunu değerlendirdi.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/761 K. 2020/1125 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, katılma alacağı davasında davalının TMK 236/2 ile davacı eşin payının azaltılması talebini, boşanmanın TMK 166 uyarınca verildiği ve zinaya dayalı TMK 161 hükmü bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiş; 236/2 koşulu oluşmadığından katılma alacağını aynen koruyarak istinafı esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan katılma alacağı davasında ilk derece mahkemesi araç ve motosiklet nedeniyle davacı lehine 20.875,00 TL katılma alacağına hükmetmiştir. Davalı erkek, boşanmanın zina sebebiyle gerçekleştiğini ve TMK 236/2 gereği davacı eşin payının azaltılması gerektiğini ileri sürmüştür. Adana BAM, taraflar arasındaki boşanmanın TMK 166/1 (anlaşmalı/karşılıklı) gereğince verildiğini, zinaya dayalı TMK 161 hükmü bulunmadığını saptayarak TMK 236/2'nin uygulanamayacağını belirlemiş ve davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 236, eşler arası mal rejimi, edinilmiş mallara katılma ve tasfiye süreçleri bakımından kanuna göre alanında uygulanır.

mal rejimi ve tasfiye davalarında hukuki destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!