TMK Madde 1010 Tasarruf kısıtlamasında tapu şerhi: Hâller

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 1010, çekişmeli haklara ilişkin mahkeme kararları, haciz, iflas kararı veya konkordato ile verilen süre, aile yurdu kurulması ile artmirasçı atanması gibi kanunen şerh verilmesi öngörülen işlemler şeklindeki üç sebepten birine dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamalarının tapu kütüğüne şerh verilebilmesini ve bu kısıtlamaların şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilmesini iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Tasarruf yetkisinin kısıtlanmasında

Madde 1010- (1) Aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamaları, tapu kütüğüne şerh verilebilir:

  1. 1. Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,
  2. 2. Haciz, iflâs kararı veya konkordato ile verilen süre,
  3. 3. Aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemler.

(2) Tasarruf yetkisi kısıtlamaları, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, çekişmeli haklara ilişkin mahkeme kararları, haciz, iflas kararı veya konkordato ile verilen süre, aile yurdu kurulması ile artmirasçı atanması gibi kanunen şerh verilmesi öngörülen işlemler şeklindeki üç sebepten birine dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamalarının tapu kütüğüne şerh verilebilmesini ve bu kısıtlamaların şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilmesini iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra şerh edilebilir kısıtlamaları üç bent halinde sayar; çekişmeli haklara ilişkin mahkeme kararları, haciz iflas konkordato gibi mali tedbirler ve aile yurdu artmirasçı gibi miras hukuku işlemleri sicilde duyurulur. İkinci fıkra şerhin ayni etkisini öngörür; sicilde duyurulan kısıtlama sonraki edinenlere karşı geçerli olur. Avukatlık pratiğinde şerh istemi yapan vekili dayanak kararın veya işlemin türünü açıkça belirtmeli ve şerhin sonraki edinenlere karşı sağladığı mukavemeti müvekkile aktarmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 920 inci maddesini karşılamaktadır.

Eski maddenin, birinci fıkrasının (1) numaralı bendindeki, hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararlarındın başka, şerh verilebileceği ifade edilen “icrai iddia zımnında müttehaz resmi kararlar”ın bu bentte, yer almasının anlamı bulunmadığı öğretide açıklanmış bulunmaktadır. Bu açıklamalar dikkate alınarak maddede “çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları” ifadesine yer verilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/802 K. 2023/434 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

Tasarruf yetkisi kısıtlaması olarak tapu kütüğüne şerh edilen haciz, şerhten sonra taşınmaz üzerinde hak kazananlara karşı ileri sürülebilir; şerhten önce ise ancak ilgilinin haczi bildiği ispatlanırsa etkili olur, aksi hâlde tapuya güvenen iyiniyetli alacaklı korunur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kat karşılığı inşaat sözleşmesine ilişkin şerh tapuya işlenmeden önce, TMK m.1010 uyarınca tasarruf yetkisi kısıtlaması olarak şerh edilen banka hacizlerinin, sonradan taşınmazı kazanan yükleniciye karşı ileri sürülüp sürülemeyeceğidir. Değerlendirme: Hacizler taşınmaz arsa sahibi adına kayıtlıyken ve sözleşmeye ilişkin şerh yokken konulmuş; tapuya güven ilkesi gereği bankalar iyiniyetli üçüncü kişi sayılmış, kötüniyet ispatlanamamıştır. Sonuç: Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken direnilmesi doğru olmadığından direnme kararı bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/1638 K. 2024/302 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK m.1010, genel mahkemelerde rızai temliklerin önlenmesi için tapu siciline şerh verilebileceğinin dayanağı olarak anılmıştır. BAM, bu yolla rızai devrin engellenebileceğini ama cebri icra satışının ilke olarak tedbirle durdurulamayacağını belirterek tedbir talebinin reddini yerinde bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davalı kooperatif adına tapuda kayıtlı, davacının zilyedi olduğu bağımsız bölüm için açılan tapu iptali ve tescil davasında davacı, taşınmaz üzerindeki haciz ve icra satışı nedeniyle ihtiyati tedbirle satışın durdurulmasını istemiş; ilk derece mahkemesi tedbir talebini reddetmiştir. Adana BAM, HMK m.389 tedbir şartları ve m.390/3 yaklaşık ispat ölçütü çerçevesinde, genel mahkemelerde rızai temliklerin önlenmesi için tapuya şerh verilebileceğini ancak ilke olarak cebri icra satışının önlenmesine yasal olanak bulunmadığını belirtmiştir. Tarafların menfaat dengeleri gözetildiğinde tedbir talebinin reddinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı sonucuna vararak davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2021/28 K. 2023/707 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.1010 anlamında haciz şerhinin tasarruf yetkisini dar anlamda sınırladığını, ancak hak sahibine eşya üzerinde dolaylı dahi olsa hâkimiyet sağlamadığını ve sonraki şerhler bakımından öncelik doğurmadığını benimsedi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, önalım davasıyla kesinleşerek adına tescil edilen taşınmaz payı üzerine, daha önce konulan ihtiyati tedbir şerhinden sonra başka bir davalı lehine konulan haciz şerhinin terkinini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle haciz şerhini terkin etmiş, borçlu davalı yönünden ise pasif husumet yokluğundan reddetmiştir. Adana BAM, tapuya ihtiyati tedbir şerhi işlenip aleniyet kazandıktan sonra konulan haciz şerhlerine değer tanınmayacağını ve bu tür davaların yalnız haciz lehtarına karşı açılması gerektiğini belirterek tarafların istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 1010, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında tasarruf yetkisinin kısıtlanmasında alanında uygulanır.

taşınmaz mülkiyeti uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!