TMK Madde 1009 Tapu kütüğüne şerh: kişisel haklar

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 1009, arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer hakların tapu kütüğüne şerhedilebilmesini ve bu hakların şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilmesini iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Kişisel haklarda

Madde 1009- (1) Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerhedilebilir.

(2) Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer hakların tapu kütüğüne şerhedilebilmesini ve bu hakların şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilmesini iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra şerhe konu olabilecek kişisel hak türlerini sayar; arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım ve gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile kanunda açıkça izin verilen diğer haklar şerh konusu olabilir. İkinci fıkra şerhin ayni etkisini hükme bağlar; şerh edilen kişisel hak sonradan kazanılan haklara karşı geçerli kılınır. Bu yapı kişisel hakkın ayni hak benzeri bir mukavemet kazanmasını sağlar. Avukatlık pratiğinde şerh isteminde bulunan vekili sözleşme türünün şerh edilebilirliğini saptamalı ve şerhin tescil tarihini yevmiye defterinden teyit etmelidir.

Gerekçe

Eski Kanunun 919 uncu maddesini karşılamaktadır.

Eski metinde şerh verilebilecek kişisel haklara örnek olarak sayılanlar dışında, 6217 sayılı Kanunla taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin şerh verilmesi olanağı tanınmıştır. Bundan başka Ülkemizde yaygın bir uygulaması bulunan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin de şerh verilebileceği Tapu Sicili Tüzüğünde (m. 55/c) belirtilmiştir. Oysa Tüzükteki bu düzenlemenin kanuni bir dayanağı bulunmalıdır. Bu nedenle örnekler arasına bu sözleşmelerin konulması da uygun görülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrasının ifadesi, kaynak Kanunun 959 uncu maddesi göz önünde tutularak düzeltilmiş ve şerh verilen kişisel hakkın “ayni etki” adı verilen etkisi açıklığa kavuşmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2015/12 K. 2016/1005 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

Taşınmaz satış vaadi şerhi, Tapu Kanunu m.26'daki beş yıllık süre dolsa da malik istemi veya mahkeme kararı olmadan re'sen terkin edilemeyeceğinden sicilde kaldığı sürece etkisini sürdürür; bu şerhi görerek satın alan, TMK m.1023 anlamında iyiniyetli üçüncü kişi sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapuya şerh edilen taşınmaz satış vaadinden doğan kişisel hakta, Tapu Kanunu m.26'daki beş yıllık süre dolduğu hâlde şerh sicilden terkin edilmemişse, bu şerhi görerek taşınmazı satın alan kişinin iyiniyetinin ortadan kalkıp kalkmayacağı. Değerlendirme: Süre dolsa da şerhin terkini ancak malikin istemi veya mahkeme kararıyla mümkün olup re'sen terkin edilemediğinden, sicilde varlığını sürdüren şerh etkisini korur; şerhi görerek satın alan kişi TMK m.1023 korumasından yararlanamaz. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma ilamındaki nedenlerle BOZULMASINA.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2006/12017 K. 2007/613 Bozma
Mülkiyet Usul

Tapu kütüğünün beyanlar hanesine, taşınmaz üzerindeki yapı ve ağaçların üçüncü kişiye aidiyetine ilişkin muhtesat şerhi ancak yasal koşulları gerçekleştiğinde verilebilir; koşullar bulunmadan verilen şerh TMK m.1009'a aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Hazine adına tescil sırasında, koşulları bulunmadığı halde tapu kütüğünün beyanlar hanesine taşınmaz üzerindeki ev ve ağaçların üçüncü kişiye ait olduğuna dair muhtesat şerhi verilmesinin TMK m.1009'a uygun olup olmadığı. Değerlendirme: Tescil isabetli olmakla birlikte, 3402 sayılı Yasa m.19 ve TMK m.1009 koşulları gerçekleşmeden tapuya muhtesat şerhi verilmesi hukuka aykırıdır. Sonuç: Davacı Hazinenin temyiz itirazları kabul edilerek hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 1009, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında kişisel haklarda alanında uygulanır.

tapu iptali ve tescil davalarında avukat desteği

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 1009 - Tapu kütüğüne şerh:…

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!