TBK Madde 60 Sorumluluk sebeplerinin çokluğu: Sebeplerin yarışması

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 60, bir kişinin sorumluluğu birden çok sebebe dayandırılabiliyorsa hâkim, zarar gören aksini istemiş olmadıkça veya kanunda aksi öngörülmedikçe, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar verir.

Resmi Metin

Sebeplerin yarışması

Madde 60- Bir kişinin sorumluluğu, birden çok sebebe dayandırılabiliyorsa hâkim, zarar gören aksini istemiş olmadıkça veya kanunda aksi öngörülmedikçe, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar verir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.60, aynı zarar verenin sorumluluğunun birden çok sebebe (örneğin hem kusur sorumluluğu hem bir kusursuz sorumluluk haline) dayandırılabildiği durumda hâkime, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sebebe göre karar verme görevi yükler. Dikkat: bu, dört unsuru (kusur, zarar, illiyet, hukuka aykırılık) ortadan kaldırmaz; yalnız hangi sorumluluk rejiminin uygulanacağını seçer. Pratikte sık yapılan hata, dava dilekçesinde tek bir hukuki sebebe kilitlenmektir. Doğru tutum: dayanak teşkil edebilecek tüm sebepleri terditli biçimde ileri sürüp her birinin maddi vakıalarını ayrı ayrı somutlaştırmaktır.

İspat yükü davacıda kalmaya devam eder; zararını, illiyet bağını ve kusura dayalı sebep yönünden kusuru kanıtlamak zorundadır. Kusursuz sorumluluk sebebi de gündemdeyse, o sebebin yasal koşullarını (örneğin işletme/tehlike ilişkisini) ortaya koymak davacının lehinedir, çünkü kusur ispatı yükünü hafifletebilir. Hâkim, zarar gören aksini istemedikçe veya kanun aksini öngörmedikçe en lehe sebebi resen tatbik etmekle yükümlüdür; ancak bu, dilekçedeki vakıaları sizin yerinize tamamlamayacağından, her sebebin kalem hesabını ve dayanağını dava aşamasında eksiksiz koymak şarttır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 60. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “V. Sorumluluk sebeplerinin çokluğu / 1. Sebeplerin yarışması” kenar başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarının tek fıkradan oluşan 59. maddesinde, sorumluluk sebeplerinin yarışması düzenlenmektedir.

Maddede, öğreti ve uygulamadaki çağdaş gelişmeler göz önünde tutularak, bir kişinin sorumluluğunun birden çok hukuki sebebe dayandırılabilmesi durumunda, hakimin, kanunda aksine bir hüküm yoksa, zarar görene en iyi giderim olanağı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar vermesi öngörülmektedir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.60 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2020/3391 K. 2021/6158 Bozma

Bir zararın giderilmesinde sözleşme, haksız fiil veya kusursuz (objektif) sorumluluk gibi birden fazla sorumluluk sebebi bulunsa bile, zarar gören aksini talep etmedikçe, hâkim zarar görene en fazla giderim sağlayan sorumluluk sebebine göre karar vermelidir.

Detaylı özeti gör

Davacılar, 29.08.2012 tarihli trafik kazasında murislerinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kaldıklarını ve manevi zarara uğradıklarını ileri sürerek; araç maliki/işleteni şirket, kazada vefat eden diğer araç sürücüsünün mirasçıları, paket turu düzenleyen seyahat şirketi ve sigortacılar aleyhine maddi ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi maddi tazminat davasını konusuz sayıp manevi tazminatı bir kısım davalılar yönünden kısmen kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi ise hükmü düzelterek yeniden karar vermiştir. Yargıtay, olayın oluş şekli, davacıların murisle yakınlığı ile tarafların sosyal ve ekonomik durumları karşısında takdir edilen manevi tazminatın manevi huzuru sağlamaya yeterli olmadığını, miktarın az kaldığını belirterek, daha yüksek manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı davacılar yararına bozmuştur.

Yargıtay 3.HD E. 2020/7496 K. 2021/2179

Bir kişinin sorumluluğu birden çok sebebe (sözleşmeye aykırılık ve haksız fiil) dayandırılabiliyorsa hâkim, zarar gören aksini istemiş olmadıkça veya kanunda aksi öngörülmedikçe, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar verir.

Detaylı özeti gör

Türkiye İş Kurumu, davalı özel eğitim kursu ile yaptığı istihdam garantili eğitim hizmet sözleşmeleri kapsamında ödediği 85.249,89 TL'yi, davalının istihdam yükümlülüğünü eksik ya da hiç yerine getirmediği gerekçesiyle ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul edip dava tarihinden itibaren faize hükmetmiş, bölge adliye mahkemesi tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Yargıtay, davalının kursiyerlerin SGK bildirimlerini sahte düzenlemesini haksız fiil sayarak, sorumluluğun hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiile dayandığını ve davacının haksız fiil nedeniyle ödeme tarihinden itibaren faiz isteyebileceğini belirlemiş; dava tarihinden faize hükmedilmesini bozma nedeni saymış, ancak yeniden yargılama gerektirmediğinden ilk derece hükmündeki "dava" ibaresini "ödeme" olarak değiştirip kararı düzelterek onamıştır.

Yargıtay 3.HD E. 2018/1896 K. 2019/8016 Bozma

Bir kişinin sorumluluğu birden çok sebebe (örneğin sözleşmesel sorumluluk ile yapı malikinin kusursuz sorumluluğu) dayandırılabiliyorsa hâkim, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar vermeli; sözleşme dışı sorumluluk sebepleri de birlikte gözetilmelidir.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalıya ait alışveriş merkezinde 01/07/2008 tarihli kira sözleşmesiyle kiraladığı bağımsız bölümde iki işletme çalıştırdığını, 09/09/2009'daki yağmurda davalının önlem almaması ve istinat duvarının kaldırılması nedeniyle katların su altında kalarak işletmelerin kullanılamaz hale geldiğini ileri sürüp zararları ve ciro kaybı için toplam 10.000 TL tazminat istemiştir. Davalı, yapı malikinin sorumluluğunun zamanaşımına uğradığını, olayın mücbir sebep oluşturduğunu ve kira sözleşmesinden sorumluluğu bulunmadığını savunmuş, sulh hukuk mahkemesi davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, mahkemenin bilirkişi incelemesi yaptırmadan eksik araştırmayla hüküm kurduğunu; sözleşmesel sorumluluk yanında bina malikinin kusursuz sorumluluğunun da gözetilip selin binanın yapımındaki bozukluktan doğup doğmadığının araştırılması gerektiğini belirterek hükmü davacı yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

TBK Madde 60 - Sorumluluk sebeplerinin…

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!