TBK Madde 281 Açık artırma yoluyla satış: Artırmanın iptali

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 281, açık artırmada hukuka veya ahlaka aykırı yollara başvurularak ihalenin gerçekleştirilmesi sağlanmışsa her ilgili, iptal sebebini öğrendiği günden başlayarak on gün ve her hâlde ihale tarihini izleyen bir yıl içinde ihalenin iptalini mahkemeden isteyebilir; cebrî artırmalar hakkında özel hükümler saklıdır.

Resmi Metin

Artırmanın iptali

Madde 281- (1) Hukuka veya ahlaka aykırı yollara başvurularak ihalenin gerçekleştirilmesi sağlanmışsa her ilgili, iptal sebebini öğrendiği günden başlayarak on gün ve her hâlde ihale tarihini izleyen bir yıl içinde ihalenin iptalini mahkemeden isteyebilir.

(2) Cebrî artırmalar hakkında özel hükümler saklıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.281, açık artırma yoluyla yapılan satışta ihalenin iptalini düzenler; artırmayla satış hükümlerinin kapanış maddesidir ve bir sonraki TBK m.282 ile başlayan trampadan (ivazlı mal değişimi) tümüyle ayrı bir kurumdur. İptal sebebi, ihalenin gerçekleştirilmesinin hukuka veya ahlaka aykırı yollarla (danışık, hile, artırmaya katılmaktan caydırma) sağlanmış olmasıdır; dava açma hakkı “her ilgili”ye tanınır. Süreler hak düşürücüdür ve iki ayrı tetiğe bağlanmıştır: on günlük süre iptal sebebinin öğrenildiği günden, bir yıllık azami süre ise ihale tarihini izleyen günden işler; ikisini karıştırmamak gerekir. Cebrî artırmalarda (icra ihalesi) özel hükümler saklı olduğundan iptal İİK usulüne tabidir, bu maddeye dayanılmaz. Sık hata: bir yıllık süreyi öğrenme anına bağlamak ya da cebrî ihaleyi bu maddeyle iptale çalışmaktır. İspat yükü, iptal isteyen ilgilidedir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 281. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 226 ncı maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 280 inci maddesinde, artırmanın iptali düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 226 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Müzayedenin butlanı” şeklindeki ibare, Tasarının 280 inci maddesinde, “IV. Artırmanın iptali” şeklinde değiştirilmiştir. Gerçekten, söz konusu maddede ihalenin iptaline karar verilmesi istemiyle, ilgililerin dava açabilecekleri düzenlendiğine göre, 818 sayılı Borçlar Kanununun 226 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan ibare hatalıdır. Çünkü, ihalenin iptali halinde fesihten söz edilemeyeceği için iptal, sonuçlarını geriye etkili olmak üzere doğurur.

818 sayılı Borçlar Kanununda, tek fıkradan oluşan maddeye, Tasarıda yeni bir hüküm eklenerek madde, iki fıkra halinde kaleme alınmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 226 ncı maddesinin birinci cümlesinde kullanılan “her alakadar tarafından on gün içinde itiraz edilebilir.” şeklindeki ibare, Tasarıda “her ilgili, iptal sebebini öğrendiği günden başlayarak on gün ve her halde ihale tarihini izleyen bir yıl içinde” şeklinde değiştirilmiş; böylece İcra ve İflas Kanununun 134 üncü maddesinin altıncı fıkrasında öngörülen bir yıllık süreyle paralellik sağlanmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 226 ncı maddesinin ikinci cümlesinde kullanılan “bu itiraz cebri müzayedelerde icra ve iflas muamelelerine nezaret eden makamlara arz olunur.” şeklindeki ibare, Tasarının 280 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Cebri artırmalar hakkında özel hükümler saklıdır.” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.281 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2022/654 K. 2022/1682 Bozma

TBK m.281 uyarınca artırmanın hukuka veya ahlaka aykırı yollarla gerçekleştirildiği, soyut iddiayla değil somut vakıa ve delillerle ortaya konulmalıdır.

Detaylı özeti gör

Sarıyer'de 88 ada 18, 20 ve 21 parsel sayılı taşınmazların ortaklığın satış suretiyle giderilmesi amacıyla 20.12.2017 tarihinde yapılan açık artırmada, ihale saatine birkaç dakika kala üçüncü kişi vekili, taşınmazlara ihtiyatî tedbir şerhi işlendiğine dair tapu müdürlüğü yazısını satış memuruna sunarak satışın durdurulmasını istemiş; teminat yatırmış olan İnşaat Turizm A.Ş. yetkilisi bu beyandan etkilenerek pey sürmeden ihaleden çekilmiş ve taşınmazlar tek katılımcıya düşük bedelle ihale edilmiştir. Şikâyetçi hissedar ihalenin feshini istemiş, ilk derece mahkemesi şikâyeti reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi ise fesat bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararı vermiştir. Hukuk Genel Kurulu, İİK m.134/2 göndermesiyle uygulanan TBK m.281 uyarınca hukuka veya ahlaka aykırı yollarla ihalenin gerçekleştirilmesinin ve ihaleye katılımın engellenmesinin ihalenin feshi sebebi olduğunu vurgulamıştır. Kurul, ihale öncesinde yaşanan bu sürecin talep ve talibi azaltıcı nitelikte olduğunu ve zarar unsuru doğduğunu kabul ederek ihaleye fesat karıştırıldığı sonucuna varmış, aksi yöndeki direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.281 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2020/1621 K. 2020/1595 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Cebrî icra yoluyla yapılan taşınmaz ihalesinin feshinde, TBK m.281'de yazılı sebeplere dayanılsa dahi istem süresinin İİK m.134 uyarınca yedi gün olduğu, bu sürenin hak düşürücü nitelikte bulunduğu ve icra mahkemesince re'sen gözetilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, cebrî icra yoluyla yapılan taşınmaz ihalesinin feshi istemine ilişkindir. Davacı borçlu, açık artırma ilanı ile satış şartnamesinin kendisine tebliğ edilmediğini ileri sürmüş; icra hukuk mahkemesi davanın yedi günlük süre geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle istemi süreden reddetmiştir. Daire, satış ilanı tebliğ edilmeyen ilgili yönünden sürenin öğrenme tarihinden başladığını, dosyadaki 31/05/2019 tarihli dilekçeye göre borçlunun ihaleyi en geç bu tarihte öğrendiğini, harcın yatırıldığı 10/06/2019 tarihinde açılan davanın ise yedi günlük süreyi geçirdiğini saptayarak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2019/2272 K. 2020/371 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Cebrî icra ihalesinde, ihalenin feshi istemi TBK 281'de sayılan sebeplere dayansa da süre İİK 134/2 uyarınca yedi gündür; bu sürenin hak düşürücü olduğu ve re'sen gözetilmesi gerektiği belirtilerek, süre geçtikten sonra açılan istemin reddi yerinde görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla satılan taşınmaz için ihalenin feshi istenmiş; borçlu, ödeme emri dahil tüm tebligatların usulsüz olduğunu, taşınmazın esaslı niteliklerinde hataya düşüldüğünü ve ihaleye fesat karıştırıldığını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, tebligatları usulüne uygun bularak usulsüz tebligat şikâyetini reddetmiş ve davanın ihale tarihinden itibaren yedi günlük süre geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle istemi reddetmiştir. Daire, ihalenin feshini isteme süresinin TBK 281'de yazılı sebepler dahil yedi gün olduğunu ve hak düşürücü nitelik taşıdığını belirtmiş, tebligatların usulüne uygunluğunu da ayrıca denetleyerek borçlunun istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2020/2074 K. 2020/1759 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Cebrî icra yoluyla yapılan taşınmaz ihalesinin feshinde, TBK m.281'de sayılan sebeplere dayanılsa dahi şikâyetin İİK m.134/2 uyarınca ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde ileri sürülmesi gerektiği, bu sürenin hak düşürücü olduğu ve icra mahkemesince re'sen gözetileceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, ilamlı takipte satılan taşınmazlara ilişkin ihalenin feshi istemine ilişkindir. Borçlu, satışın bekletici mesele yapılması gereken bir karar sonuçlanmadan yapıldığını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, şikâyetin ihale tarihinden itibaren bir yıllık süre geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle istemi süreden reddetmiştir. Daire, ihalenin feshinin kural olarak ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde istenebileceğini, bu sürenin hak düşürücü olup icra mahkemesince re'sen gözetilmesi gerektiğini, öğrenmeye bağlı hâllerde dahi sürenin ihaleden itibaren bir yılı aşamayacağını belirterek ilk derece kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmış ve borçlunun istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2019/2587 K. 2020/242 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Taşınır ihalesinin feshi isteminde, borçluya İİK 103 davetiyesi tebliğ edilmemiş olmasının, İİK 134 ve atıf yapılan TBK 281 kapsamındaki fesih sebepleri arasında yer almadığı ve tek başına ihalenin feshini gerektirmediği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Genel haciz yoluyla takipte haczedilen aracın satışına ilişkin ihalenin feshi istenmiş; borçlu şirket ödeme emri, kıymet takdiri ve satış ilanı tebliğlerinin usulsüz olduğunu, ayrıca 103 davetiyesi gönderilmediğini ileri sürmüştür. İcra hukuk mahkemesi istemi reddetmiştir. Daire, ödeme emri ve kıymet takdiri tebliğine yönelik şikayetin süresinde olmadığını, taşınırlarda kıymet takdirinin borçluya tebliği zorunluluğunun bulunmadığını, 103 davetiyesinin tebliğ edilmemesinin fesih sebebi sayılamayacağını ve satış kararında ilanın satışa etki etmeyeceği belirtildiğinden ilan tebliğine dayalı fesih isteminin dinlenemeyeceğini belirterek başvuruyu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2019/1697 K. 2019/1701 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Cebrî icra yoluyla yapılan ihalenin feshi isteminde, TBK 281'de yazılı sebeplere dayanılsa dahi başvuru süresinin yedi gün olduğu, bu sürenin hak düşürücü nitelikte bulunup re'sen gözetileceği ve ihaleden yaklaşık bir yıl sonra açılan davanın süreden reddinin yerinde olduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipte taşınmazı alacaklı kooperatife ihale edilen borçlu, satış ilanı ve bilirkişi raporu tebligatlarının usulsüz olduğunu, taşınmazın iki ayrı konut içerdiğini ileri sürerek ihalenin feshini istemiştir. İcra hukuk mahkemesi istemi süreden reddetmiştir. Daire, ihalenin feshini isteme süresinin TBK 281'de yazılı sebepler dahil yedi gün olduğunu ve bu hak düşürücü sürenin re'sen gözetileceğini, ihaleden yaklaşık bir yıl sonra açılan davanın süresinde olmadığını, ayrıca satış ilanı tebliğinin usulüne uygun bulunduğunu belirterek başvuruyu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!