TBK Madde 117 Borçlunun temerrüdü: Koşulları

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 02.08.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 117, muaccel bir borcun borçlusunu kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşmüş sayar; ifa günü birlikte belirlenmiş ya da sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak usulüne uygun bildirimle belirlenmişse bu günün geçmesiyle, haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.

Resmi Metin

Koşulları

Madde 117- (1) Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.

(2) Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Temerrüdün kapısını açan hükümdür ve uygulamada en çok ihmal edilen ayrıntı buradadır: Muaccel bir borçta kural olarak borçlu kendiliğinden değil, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Bu nedenle faiz, dava ve seçimlik haklar bakımından ihtarın çekildiği tarih kritik öneme sahiptir; ispat kolaylığı için ihtarın noter aracılığıyla veya en azından yazılı ve teslim edilebilir biçimde yapılması yerinde olur. İhtarda borcun açıkça belirtilmesi, sonradan “hangi borç için temerrüde düştüm” tartışmasını önler.

İhtar gerekmeyen istisnalar pratikte sıkça gündeme gelir: Kesin vade belirlenmişse o günün geçmesiyle, haksız fiilde fiilin işlendiği anda, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte temerrüt kendiliğinden doğar. Ancak sebepsiz zenginleşen iyiniyetliyse yine bildirim şarttır. Faiz başlangıç tarihini doğru saptamak için, somut olayda temerrüdün ihtara mı bağlı olduğunu yoksa kendiliğinden mi gerçekleştiğini başta belirlemek; aksi halde faiz talebinin bir kısmı reddedilebilir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 101. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 116. maddesinde, borçlunun temerrüdünün koşulları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 101. maddesinin kenar başlığında kullanılan “B. Borçlunun Temerrüdü / I. Şartlar” şeklindeki ibareler, Tasarıda “B. Borçlunun temerrüdü / I. Koşulları” şeklinde değiştirilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.117 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/11271 K. 2015/19180 Onama

Muaccel borcun borçlusu, alacaklının ihtarı veya dava açılmasıyla temerrüde düşer; sebepsiz zenginleşmede borçlunun dava tarihinden önce ihtarla temerrüde düşürüldüğü belgelenmedikçe temerrüt dava tarihinde gerçekleşmiş sayılır.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalıdan taşınmaz satın almak için sözleşme yapmış ve satış bedeline mahsuben 10.000 TL ödemiş; ancak devir gerçekleşmemiş, aracı emlakçı aldığı 3.000 TL'yi iade etmesine rağmen satıcı davalı aldığı bedeli geri vermemiştir. Bunun üzerine davacı 7.000 TL'nin 10/10/2012 tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsilini istemiş, yerel mahkeme davayı kabul ederek faizi bu tarihten yürütmüş, davalı temyize gitmiştir. Yargıtay, davacının davalıyı dava tarihinden önce temerrüde düşürdüğünü gösteren herhangi bir belge sunmadığını, bu nedenle davalının ancak dava tarihinde temerrüde düştüğünün kabulü gerektiğini belirtmiştir. Sonuçta hükümdeki faiz başlangıcı olan "10/10/2012 tarihinden" ifadesi çıkarılıp yerine "dava tarihinden" ifadesi yazılmak suretiyle hüküm düzeltilmiş ve düzeltilmiş bu şekliyle onanmıştır.

Kararı incele →

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2012/12209 K. 2012/22107 Bozma

Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; temerrüt, bir ihtar ile ya da dava açılması suretiyle gerçekleşebilir.

Detaylı özeti gör

Belediye, sınırları içindeki otelin yeşil alanı kullandığı gerekçesiyle davacı şirkete 169.570 TL kira bedeli tahakkuk ettirmiş; şirket, talebi yasal sanarak 5 adet çek düzenleyip vermiştir. İdare mahkemesi kararıyla belediyenin talep hakkının yasal olmadığı anlaşılınca şirket çeklerin iadesini istemiş, davalı belediye çekleri iade etmeyip ikisini tahsil edince şirket borçlu olmadığının tespiti ile tahsil edilen bedellerin avans faiziyle istirdadını talep etmiş, ıslahla istem yalnızca faize dönüşmüştür. Yargıtay, davacının dava tarihinden önce davalıyı temerrüde düşürecek bir ihtarda bulunmadığını, bu nedenle tahsil edilen iki çek yönünden temerrüdün ancak dava tarihi itibarıyla gerçekleştiğini; ayrıca faiz talep edilmeyip iadesiyle konusuz kalan 32.500 TL'lik çek bakımından gerekçede faize hükmedilmesinin de usule aykırı olduğunu belirterek hükmü BOZMUŞTUR.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.117 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/58 K. 2026/837 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Eser sözleşmesinden temlik alınan alacakta faiz başlangıcı yönünden, iş teslim tutanağındaki mutabakat kaydının kesin vade sayılamayacağı ve takipten önce usulüne uygun temerrüt ihtarı çekilmediği belirtilerek, alacaklının daha erken tarihten faiz istemi yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Tıp merkezi yapım işine ilişkin eser sözleşmesinde iş sahibi eksik ve ayıplı iş bedelini istemiş, yükleniciden alacağı temlik alan kişi de fatura ve ilave iş bedelleri için başlattığı takiplere itirazın iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi asıl davayı reddetmiş, birleşen davalardan birini kısmen kabul, diğerini reddetmiştir. Daire, işin itirazi kayıtsız teslim alındığını ve kabloların sonradan yanmaz kabloyla değiştirildiğini belirterek ayıp istemini yerinde görmemiş; ancak fatura bedeli yönünden bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi ve mükerrer hesaplamanın önlenmesi gerektiğini saptayarak kararı kaldırmıştır.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2023/1233 K. 2025/1431 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kesin vade kararlaştırılmadığından temerrüt faizi yürütülebilmesi için borçlunun temerrüde düşürülmesi gerektiği belirtilmiş; tebliğ edilemeyen ilk ihtar sonuç doğurmadığından iş sahibinin icra takibi tarihi itibariyle temerrüde düştüğünün kabulü yerinde bulunmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Taşeron şirket, kamu yapım ihalesini alan adi ortaklıkla imzaladığı götürü bedelli taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı imalatların bedelinin ödenmediğini ileri sürerek alacak davası açmış, talebini ıslahla artırmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire; imalat bedelinin fiziki oranın götürü bedele uygulanmasıyla hesaplanmasını, ödemelerin mahsubunu ve işin bırakıldığı tarihe göre gün esaslı oranlamayı yerinde bulmuş; kararlaştırılan cezanın seçimlik ceza olması nedeniyle fesihten sonra istenemeyeceğini, ortaklığın yönetici olmayan ortağının da müteselsilen sorumlu olduğunu, alacağın zamanaşımına uğramadığını ve temerrüdün takip tarihinde gerçekleştiğini belirterek üç istinaf başvurusunu da esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/679 K. 2020/679 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Eser sözleşmesinden doğan iş bedeli alacağında yalnız muacceliyet yeterli görülmemiş; sözleşmede kesin vade kararlaştırılmadığı ve iş sahibi ihtarla temerrüde düşürülmediği için takip talebindeki işlemiş faiz isteminin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Fakülte inşaatında orta gerilim elektrik işlerini üstlenen taşeron yüklenici, kalan iş bedeli için başlattığı icra takibine itiraz edilmesi üzerine itirazın iptali davası açmış; ilk derece mahkemesi asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden takibin devamına, ayrıca karşılıklı icra inkar ve kötüniyet tazminatına hükmetmiştir. Daire, her iki tarafın istinaf başvurusunu kabul edip kararı kaldırarak yeniden hüküm kurmuş; alacak bilirkişi incelemesiyle belirlendiğinden icra inkar tazminatı koşullarının oluşmadığını, iş sahibi temerrüde düşürülmediğinden işlemiş faiz istenemeyeceğini belirterek takibin yalnız asıl alacak üzerinden devamına karar vermiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/604 K. 2020/297 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Sözleşmeden kaynaklanan alacaklarda temerrüt faizi uygulanabilmesi için alacağın muaccel olmasının yeterli görülmediği; kararlaştırılan kesin vadede borcun ödenmemiş olması ya da alacaklının usulüne uygun ihtarı ile borçlunun temerrüde düşürülmüş olması arandığı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ödünç sözleşmesine dayalı itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi, davacının borç para verdiğini ispatlayamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, davacının F1 Bankası dekontlarındaki "borç verme" kaydı ile 14.000 TL'yi davalıya gönderdiğini ispatladığını, davalının ise borcu ödediğini aynı kuvvette delillerle kanıtlayamadığını değerlendirmiştir. Daire istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve yeniden hüküm kurarak davanın kabulü ile takibin 14.000 TL asıl alacak üzerinden devamına karar vermiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!