TBK Madde 73 Haksız fiilde zamanaşımı: Rücu isteminde

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 73, rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın, her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Tazminatın ödenmesi kendisinden istenilen kişi, durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorundadır; aksi takdirde zamanaşımı, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işlemeye başlar.

Resmi Metin

Rücu isteminde

Madde 73- (1) Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

(2) Tazminatın ödenmesi kendisinden istenilen kişi, durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorundadır. Aksi takdirde zamanaşımı, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işlemeye başlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Birlikte sorumlulardan biri zarar görene tazminatın tamamını ödedikten sonra diğerlerine rücu eder; ancak bu istemin kendine ait bir zamanaşımı vardır. Süre, genel haksız fiildeki gibi değil, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde tam ödeme tarihinden itibaren on yıldır (TBK m.73). Uygulamada en sık hata, süreyi genel haksız fiil zamanaşımıyla (TBK m.72) ya da bir yılla karıştırmak ve başlangıcı kısmî ödemeye bağlamaktır; oysa süre kısmî değil tam ödemeyle başlar.

Davacı vekili olarak rücu dilekçesinde tam ödeme tarihini belge (makbuz, banka dekontu, ibraname) ile sabitleyin; ödeyen müvekkilin diğer sorumlulara bildirim yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterin, aksi hâlde zamanaşımı bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işler. Davalı tarafındaysanız zamanaşımı def’ini cevap dilekçesinde mutlaka ileri sürün; bu def’i hâkim re’sen dikkate almaz. İspat yükü, kural olarak rücu hakkını ve tam ödemeyi iddia eden ödeyen taraftadır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 73. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “II. Rücu isteminde” kenar başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarının iki fıkradan oluşan 72. maddesinde rücu isteminin tabi olduğu zamanaşımı süreleri ile bu sürelerin başlangıç anı düzenlenmektedir.

Maddenin birinci fıkrasına göre, rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacaktır. Böylece, tazminat yükümlüsünün zarar görenin uğradığı zararı tamamen ödedikten sonra diğer sorumlulara rücu hakkının tabi olduğu zamanaşımı süresine ilişkin düzenleme boşluğunun doldurulması ve bu konuda özellikle uygulamada duyulan bir ihtiyacın karşılanması amaçlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında ise, kendisinden tazminat istenen kişinin, bu durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirim yükü altında olduğu; bildirmezse zamanaşımının, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işlemeye başlayacağı öngörülmektedir. Böylece, bu durumda, zamanaşımının başlangıç anı, maddenin birinci fıkrasında öngörülen tazminatın tamamının ödendiği tarih değil, bu bildirimin yapılması gereken tarih olacaktır.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.73 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2017/14291 K. 2018/5463 Bozma

Rücu davalarında zamanaşımı ilk kez 6098 sayılı TBK'nın 73. maddesiyle düzenlenmiş olup; tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıllık, her hâlde tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.

Detaylı özeti gör

Davacı, Tarım İl Müdürlüğü'nde İdari ve Mali İşler Şube Müdürü iken bazı işçilere hak etmedikleri hâlde fazla mesai ücreti ödendiğinin tespiti üzerine yargı kararıyla sorumlu tutulmuş ve Nisan 2005-Kasım 2015 arasında toplam 41.350 TL ödemiştir. Bu kapsamda davalıya yapılan 190 TL fazla ödemenin rücuen tahsilini istemiş; yerel mahkeme, davanın gerek 818 sayılı BK gerek 6098 sayılı TBK hükümlerine göre en geç 2009 yılında zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle istemi reddetmiştir. Yargıtay ise, rücu istemindeki iki yıllık zamanaşımının ödemenin tamamının yapıldığı Kasım 2015 tarihinden işlemeye başladığını ve dava tarihi itibariyle bu sürenin dolmadığını belirterek red kararını hatalı bulmuş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına temyiz istemini kabul ederek hükmü, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.73 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2026/794 K. 2026/1308 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Rücu alacağında zamanaşımı defi, icra dosyalarındaki ödeme tarihleri ile birlikte sorumlu kişilerin öğrenildiği tarihler esas alınarak değerlendirilmiş; dava tarihi itibarıyla sürenin dolmadığı kanaatine varılarak zamanaşımı definin reddi gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Su ve kanalizasyon idaresi, dava dışı borçlulara karşı yürüttüğü icra takiplerinde çıkarılan tebligatların usulsüz olması nedeniyle ödemek zorunda kaldığı yargılama gideri ve vekalet ücretlerini, tebligat işlemlerini yapan kurumdan rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, davacının istinaf ettiği miktar kesinlik sınırının altında kaldığından bu başvuruyu usulden reddetmiş; davalı yönünden ise adam çalıştıranın sorumluluğunun olağan sebep sorumluluğu olduğunu, çalışanların kusurlu eylemiyle usulsüz tebligata sebebiyet verildiğini ve rücu isteminde zamanaşımının dolmadığını belirterek başvuruyu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/1128 K. 2025/1433 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kasko sigortacısının rücu alacağı için başlattığı takipte, TBK m.73/1'deki iki yıllık sürenin tazminatın ödendiği tarihten işlemeye başladığı, salgın nedeniyle duran 93 günün eklenmesiyle sürenin takipten önce dolduğu belirlenerek davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, kasko sigortacısının sigortalısına ödediği hasar bedelini halefiyet uyarınca kaza sorumlularından rücuen tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir. İlk derece mahkemesi zamanaşımı def'ini yerinde görmeyerek davayı kabul etmiş, itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmetmiştir. Daire, rücu isteminin TBK m.73/1 uyarınca tazminatın ödendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, ödemenin 08.10.2018'de yapıldığını, salgın nedeniyle duran 93 gün eklendiğinde sürenin 09.01.2021'de dolduğunu ve takibin bu tarihten sonra başlatıldığını saptamış; davalının istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve davayı zamanaşımı nedeniyle reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/1229 K. 2025/1413 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kasko sigortacısının rücu davasında iki yıllık zamanaşımının, ilk kısmi ödeme tarihinde değil tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumluların öğrenildiği tarihte başladığı; buna göre davanın süresinde açıldığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kasko sigortacısı, sigortalı araçta oluşan hasarı ödedikten ve aleyhine yürütülen icra takibi sonucunda ikinci bir ödeme yaptıktan sonra bu bedeli kazaya karışan aracın sürücüsü, maliki ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısından rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş; davalılardan biri kusur oranına, davalı sigorta şirketi ise zamanaşımına dayanarak istinafa başvurmuştur. Daire, rücu zamanaşımının tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumluların öğrenildiği tarihte işlemeye başlayacağını, bu tarihe göre iki yıllık sürenin dava tarihinde dolmadığını belirtmiş; kusur ve hasar bedeline ilişkin bilirkişi raporunu da yerinde görerek her iki istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/478 K. 2019/1384 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Rücuen tazminat davasında zamanaşımı tazminatın ödendiği tarihten başlatılarak, idarece 11/12/2015 tarihinde ödenen ek manevi tazminat yönünden 01/02/2017 tarihinde açılan birleşen davanın iki yıllık rücu zamanaşımı süresi içinde kaldığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İdare, görevli personelinin eylemi nedeniyle üçüncü kişilere ödediği tazminatı rücuen istemiştir. İlk derece mahkemesi asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar vermiştir. Daire, ilk ödeme yönünden on yıllık, sonradan artırılan manevi tazminat yönünden iki yıllık rücu zamanaşımı süresi içinde dava açıldığını belirterek davalının zamanaşımı istinafını reddetmiş; buna karşılık hükme esas kusur raporunu düzenleyen bilirkişinin özel ve teknik bilgiye sahip olmadığını, ayrıca hakkaniyet indiriminin tartışılmadığını saptayarak davacının istinafını kabul etmiş ve kararı kaldırıp dosyayı mahalline göndermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!